ENTRE DOUS PARTIDOS

Acabou o partido de fútbol. Agora agardo por outro. De cando en vez é bo empaparse de fútbol, como se un tivese necesidade del. É unha broma, claro. Vexo moito fútbol porque me gusta este deporte.

Son as oito e media e xa é noite. No verán, a esta hora, aínda era media tarde. Pero é que xa estamos no outono, nun outono case avanzado. A estación das cores. A estación da caída da folla. A estación que xa non é como era. Tampouco as outras estacións son como eran. O clima cambiou moito.

A que non cambia nunca é a política. A política sempre está coas uñas e as gadoupas preparadas. Ás veces, de capa caída, pero sempre dependemos dela. A política sempre tivo certo cheiro a podre. E nos tempos que corren, mesmo apesta. Porén, a algúns dálles igual. Case me atrevería a dicir que á maioría. Máis adiante botaremos as mans á cabeza. Que digo á cabeza... Choraremos nas cunetas e rezaremos ante os paredóns. Tempo ó tempo.

Mentres agardo polo segundo partido, escribo. Teño que matar o tempo, xa que non podo matar políticos, aínda que ganas non me faltan... A televisión, cando non hai fútbol, non me atrae. Miro arredor e decátome de que estou só na cafetaría. Na terraza, pola contra, hai xente.

A xente vai e vén polas corredoiras dun día calquera de outono. Moita xente aproveitou a longa fin de semana. O luns é festivo. O Día da Hispanidade, creo. Eu prefiro o Día do Pilar. A min, iso da Hispanidade non me vai moito. Vai máis comigo o da Galeguidade. Vaiche boa!

Comeza o segundo partido.

Cafetaría La Carabela. A Valenzá. Sábado, 10 de outubro de 2026

A LÚA ÓS TEUS PÉS

Non é tan fácil coller a lúa e poñela ós teus pés. Nada fácil. E menos aínda coas posibilidades dun simple labrego: non hai cartos, non hai nave espacial; tan só dispoño da intelixencia que se me presupón. Que tampouco é que sexa moita. Pero a suficiente para saber que, para subir ou ir ata alá, precisaba dunha escaleira.

Sen andar con días santos nin torcendo o rego, púxenme a elo. Non sei cantas hectáreas de bidueiros necesitei para tan só para os largueiros da escaleira. O mesmo me aconteceu cos chanzos. Lembro que me puxen a contalos a medida que os cravaba nos largueiros, pero, como me perdín varias veces, acabei por deixalo. Cando volvese coa lúa —para poñela ós teus pés—, se alguén tiña a paciencia suficiente, que os contase.

Con aquelas medidas feitas a ollo, souben cando a escaleira chegaría ata o noso satélite. Para erguer a escada, botei man dunha boa xugada de vacas. Custoulles levantala, pero conseguín que se apoiase na cara oculta da lúa.

Iniciei a subida e non tardei en pasar algo de medo, pois empecei a atoparme con tanta porcallada, con tanto ciscallo espacial, que a miña misión corría perigo. Incluso a Estación Espacial Internacional me pasou a rentes, e un meteorito non me rozou o calcañar esquerdo de milagre.

Cando me faltaban uns cen chanzos para chegar á lúa, mesmo notei unha presenza ó meu carón que me fixo pensar nun extraterrestre, nun alieníxena invisible. Sinceramente, non sei que era.

E aquí tes a lúa ós teus pés. Custoume pero conseguino.

Cafetaría La Carabela. A Valenzá. Sábado, 10 de outubro de 2026

ENTRE O LOITO E AS ELECCIÓNS

A semana que nos acaba de deixar estivo marcada por importantes acontecementos políticos e sociais, tanto en Galicia como no conxunto de España. Dúas noticias destacaron especialmente: a convocatoria anticipada das eleccións xerais para o vindeiro 29 de novembro e o falecemento de Xosé Manuel Beiras, unha das figuras máis relevantes do nacionalismo galego contemporáneo. Xunto a elas, a vivenda, os conflitos laborais e os fenómenos meteorolóxicos ocuparon un lugar destacado na actualidade.

O luns 5, o presidente do Goberno, Pedro Sánchez, anunciou a convocatoria de eleccións para o domingo 29 de novembro. A decisión abriu unha nova etapa de confrontación entre as forzas políticas, que deberán presentar as súas propostas nunha campaña electoral prevista entre o 13 e o 27 de novembro. E segundo as enquisas... que Deus nos colla confesados e, ós pensionistas, que nos colla aforrando, polo menos, ata ese 29; porque as baixadas das pensións van ter o seu aquel.

A outra gran noticia da semana chegou o xoves 8, coa morte de Xosé Manuel Beiras, ós 90 anos. Economista, profesor universitario e intelectual comprometido con Galicia, Beiras foi unha figura fundamental na evolución do nacionalismo galego. Como voceiro nacional do Bloque Nacionalista Galego durante máis de dúas décadas, destacou pola súa oposición ós gobernos de Manuel Fraga e pola defensa da identidade, da lingua e do autogoberno de Galicia. Tras abandonar o BNG, participou na fundación de Anova, mantendo o seu compromiso coa transformación política e social do país.

A súa desaparición provocou numerosas mostras de pesar e recoñecemento —agás a do seu paisano Núñez Feijóo, que de cando en vez reivindica a Castelao. Hai que foderse!—. Máis alá da súa actividade institucional, Beiras deixou unha fonda pegada no pensamento económico e político galego, así como na mobilización de varias xeracións. A súa traxectoria simboliza unha parte esencial da historia recente de Galicia e reabre o debate sobre o futuro do nacionalismo, a unidade das súas correntes e a defensa dos intereses propios nun escenario electoral especialmente importante.

Mentres tanto, a crise da vivenda continuou a xerar preocupación e mobilización cidadá. En distintos puntos de España mantivéronse as acampadas para reclamar solucións ó problema do acceso a unha vivenda digna. En Galicia tamén houbo conflitos laborais no ensino concertado, reivindicacións de melloras salariais e anuncios de mobilizacións sindicais contra o encarecemento da vida.

Finca Fierro. Barbadás. Sábado, 10 de outubro de 2026

PENSAR É UNHA FAENA

Dosifiquei o esforzo de pensar, que ultimamente estaba pensando demasiado e iso nunca trae nada bo. Pensei na morte da becerra e descubrín que levaba xa media vida sen ter vacas, que tampouco é unha traxedia, pero dá que pensar. Pensei no silabario bendito e aquí, por fin, decateime de que pensara ben: usei tanto esa expresión que xa forma parte da miña personalidade, aínda que ultimamente anda máis de figos a béveras.

Porén, polas noites, cando durmir se converte nunha actividade para xente con sorte, volven os pensamentos pequenos, que son os peores. Que se é boi ou vaca, que se arre ou xo, que se entre Pinto e Valdemoro, que se subo ou baixo, que se a flor do toxo é branca ou amarela. E, xa postos, se as bolboretas voan ou reptan.

Así ata deixar de pensar, que é cousa bastante máis complicada do que parece. Sempre se dixo que a cabeza non para, pero o peor non é que non pare: é que ás veces ferve. (Aquí teño que facer unha paréntese porque estou escoitando a Lee Marvin cantar “Wand´rin´ Star”, e hai cousas que un non pode escoitar sen pensar nel, na súa voz e naquela marabilla que lle saíu a un home que, segundo parece, foi a única vez que cantou na súa vida.)

Sigo. Como non vai ferver a cabeza se estou falando dunha cousa e xa estou pensando noutra. Hai que dosificar o pensamento, como quen administra unha medicina ou reparte uns doces para que cheguen ata o final. O problema é que un pensamento chama por outro, e cando queres darte conta, xa tes unha romaría dentro do cranio.

Así é que vou probar e deixar a mente en branco, que parece unha cousa sinxela ata que un a intenta. Porque, en canto aparece o branco, aparece tamén o negro. E aínda queda a dúbida máis importante: se os pensamentos teñen cor, quen lla pon? Eu, por se acaso, xa non penso máis. Ou iso penso.

Cafetaría La Carabela. A Valenzá. Martes, 6 de outubro de 2026

CRÓNICA DUN AVISTAMENTO

Levaba tempo sen vela. Ata penso que anos e anos. Unha lontra. Foi á altura do parque dos Patos, na Valenzá. Que bonita! E, para máis aquel, era noviña. Todos os animais noviños son dignos de querer, son máis simpáticos. Practicamente todos os seres vivos.

O dicionario da Real Academia Galega pon como primeira acepción o termo londra. Eu sempre as coñecín por lontras. Porén, xa o teño dito moitas veces: a riqueza da nosa lingua.

Non me deu tempo a fotografala porque, a condenada, andaba a mergullarse, a somerxerse na auga, e cando preparei a cámara do móbil xa se metera polo oco que deixaban dúas grandes pedras de granito. Tan só deixou fóra o rabo.

Eu andaba a ler. Pero ler non consiste en non apartar a ollada do libro. De cando en vez hai que mirar o panorama; tamén para non tropezar ou chocar con algo. Así, ás veces, vexo bolboretas pousándose nas flores dos toxos e outras descubro recantos do regato dos Muíños nos que non hai ningunha pinga de auga.

Estiven esperando un cacho, a ver se a lontra se animaba a saír de novo, xogar e tomar o sol. Mais, como a min as esperas desespéranme, volvín a abrir o libro “En el blanco”, de Ken Follett, e seguín coa lectura. Por pouco tempo. Axiña subín para á Avenida de Celanova para tomar un café e deixar constancia do avistamento da lontra.

Porque, tamén tomando o café... as esperas desesperan. E eu teño que facer algo. Así é que o fixen: escribín sobre a lontra. Ou londra.

Cafetaría La Carabela. A Valenzá. Luns, 5 de outubro de 2026

Foto: Parque dos Patos. A Valenzá (Barbadás)

REMIGIO GARRIDO, UN NARRADOR DE BAÑOS DE MOLGAS

Na historia da literatura galega do século XIX hai autores que, malia deixaren unha pegada discreta, merecen ser recuperados do esquecemento. E se, ademais, naceron no concello de Baños de Molgas, a razón para recuperalos é aínda maior. É o caso de Remigio Garrido Bouzas, que naceu en 1830 e estudou no Seminario Conciliar de Ourense. Exerceu o sacerdocio en varias parroquias rurais da provincia, ata establecerse en Escornabios —fermoso topónimo—, no concello de Trasmiras, onde morreu o 7 de outubro de 1907. O vindeiro mércores cumprirase o seu 119 cabodano.

Garrido Bouzas foi tamén escritor e colaborador de O Tío Marcos da Portela, unha das publicacións fundamentais para a difusión da literatura galega no último terzo do século XIX. Nas súas páxinas empregou o curioso pseudónimo de Roque Grilo Berza, unha identidade que chegou a ser bastante coñecida entre os lectores. Segundo a investigación do Centro Ramón Piñeiro, mesmo Valentín Lamas Carvajal —o fundador dese semanario— tardou en descubrir quen se agochaba detrás daquela sinatura.

Baixo ese nome publicou tres relatos en galego. O primeiro, simplemente titulado “Conto”, apareceu en decembro de 1885. Ambientado nunha pequena aldea da Limia, ten como protagonista un abade e presenta situacións cómicas protagonizadas tamén por un grupo de mozos e pola irmá do crego. O relato combina os feitos cotiáns cos soños e pesadelos do sacerdote, empregando a confusión e o xogo de palabras como principais recursos humorísticos.

En febreiro de 1886 apareceu “No novo nome das patacas. Conto”, unha narración na que se aprecia a influencia da tradición oral. O relato comeza cun refrán sobre a pataca, presentada como alimento esencial tanto para os pobres como para os ricos. Garrido aproveita así un elemento tan común na vida rural galega para construír unha historia sinxela, popular e chea retranca.

A terceira narración é “Historia, conto, sainete ou como queira chamarse, da ama dun señor abade”, publicada en 1887. O propio título xa anuncia o ton desenfadado da obra, que recupera personaxes, ambientes e formas de contar propios do mundo rural.

A figura de Remigio Garrido Bouzas resulta, polo tanto, especialmente interesante para comprender aquela primeira narrativa galega que se foi abrindo camiño nas páxinas da prensa. Roque Grilo Berza foi unha voz agochada tras un alcume, pero os seus relatos permiten recuperar hoxe a imaxe dun escritor atento á fala popular, ós costumes e ó humor da sociedade rural do seu tempo.

Finca Fierro. Barbadás. Sábado, 3 de outubro de 2026

UNHA POLTRONA NON OUTORGA PODERES DIVINOS

Cando me enviaron un audio sobre o comportamento do alcaldiño de Oleiros —a categoría de alcalde vaille grande— cunha policía municipal, despois de que lle retiraran o coche, quen mo mandou preguntoume se sería certo ou se, pola contra, se trataría dunha montaxe feita con intelixencia artificial. Contesteille de inmediato que podía ser perfectamente certo, pois sei que hai moitos alcaldiños que se escudan no cargo que ocupan, coma se este lles conferise poderes divinos e celestiais. Pouco despois, tamén me enviou un recorte de prensa que confirmaba que o sucedido era real.

Todo iso, audio incluído, podería resumirse en dúas simples palabras: un impresentable. Porén, o asunto vai moito máis alá. Despois de cagarse en todo o divino e o humano, pasou a insultar a unha persoa que, quen sabe, talvez mesmo chegase a votarlle e contribuíse a instalalo nesa poltrona que algúns parecen considerar da súa propiedade para toda a vida.

Por unha vez, e sen que sirva de precedente, estou de acordo cos do PP cando reclamaron de inmediato a súa dimisión. O tipiño —porque non merece outro nome— deixou ben ás claras, co seu comportamento, a clase de persoa que é.

Agora pretende escudarse nunha suposta reacción humana. A reacción, ó saber que lle levaron o coche, tamén a puido dirixir contra si mesmo, por deixar o vehículo onde non debía. Podería ter asumido a súa responsabilidade desde o primeiro momento. Pero non: resultoulle máis doado esbardallar e poñer a parir a policía municipal.

Por certo, dentro de todo o desagradable do episodio, esa muller tivo moita sorte de non telo diante. Porque, a xulgar polo ton e polas expresións que se escoitan no audio, a impresión que transmite é que, se a tivese alí mesmo, a situación podería acabar nunha agresión física. E que ninguén pense que estou esaxerando: o nivel de violencia verbal que amosa fai temer que a cousa puidese ir moito máis alá dos insultos.

A alcaldía non é unha propiedade privada, nin o bastón de mando unha licenza para faltar ó respecto. Pero, claro, hai alcaldes e alcaldiños.

Cafetaría La Carabela. A Valenzá. Venres, 2 de outubro de 2026