ENTRE O BALEIRO E O FIRMAMENTO

Baixei a mirada e contemplei o baleiro. Alguén gravou un vídeo para que o desexo se transformase en esperanza compartida. E todo quedou suspendido na nube da nostalxia, aquela na que todo se ve e sempre perdura. O baleiro, entre outras definicións, é a falta ou ausencia de algo ou alguén que antes estaba. Como o silencio. Porque antes había ruído.

Levantei a mirada e observei o firmamento. Alguén deixa cear bágoas de orballo porque hai relacións familiares que, en vez de ir e vir polas corredoiras da memoria, quedan estancadas nun encoro, nunha presa, nunha vaira, ata que, co paso do tempo, rebentan e estoupan. O firmamento é a bóveda celeste onde habitan os astros.

Deixei a mirada perdida e notei como o baleiro, o silencio e o firmamento se mesturaban nunha algarabía de sentimentos que fluían polas costuras abertas dunha almofada sempre inzada de soños. Alguén quere amosar un sorriso vermello para que se reflicta no espello. O espello, entre outras cousas, é unha lámina de cristal azougado pola parte posterior —ou de aceiro ou doutro material brunido— na que se reflicten os obxectos que ten diante. Ou as persoas.

Pecho os ollos. Xa non miro nada e, con todo, véxoo todo. Ver cos ollos pechados é, talvez, a mellor maneira de ver. E vexo o baleiro. E vexo o silencio. E vexo o firmamento, os sentimentos, os soños, e os espellos. E sinto o desexo. E a esperanza. Alguén xoga coa memoria e cos sentimentos. Sentimentos: reaccións do espírito a un estímulo, ante un determinado acontecemento, circunstancia, etc. Abro os ollos. Marcho.

Cafetaría La Carabela. A Valenzá. Xoves, 4 de xuño de 2026

EL ECO DE MOLGAS E OUTRAS DISTRACCIÓNS

Cantas cousas me pasan en tan pouco tempo: levantarme da cama, facer a cama, ter que asubiar, almorzar e marchar. Marchar para andar de can, claro. Na marcha tamén asubío. Agora é certo que xa non canto como cantaba. Menos mal. Porque o meu canto... xa o dicía a pobre da miña nai: “que mal cantas, neno”. Chamábame neno. Sería o seu neno, digo eu.

Fago tantas cousas que mesmo consulto o móbil mentres camiño. E atópome cunha anotación sobre El Eco de Molgas, que, segundo uns apuntes da Wikipedia, foi un periódico editado en Baños de Molgas en 1921. Nada máis. Manda truco! Expresión que me serve tanto para a pobreza do apunte dixital como para a marabilla de que a miña localidade contase por aqueles anos cun xornal. Aínda que, segundo un amigo historiador que sabe a hostia —é dicir, o que hai que saber—, El Eco de Molgas foi máis ben un folleto do que apenas houbo unha ou dúas tiradas, ou sexa, de vida moi curta.

Fago tantas cousas que, mentres ando, leo; mentres leo, unhas veces memorizo e outras penso; mentres penso, son as rulas as que asubían, e voan, e aniñan. Eu aniño na miña conciencia, que unhas veces é branca e outras é negra. E a ver quen tira a primeira pedra.

Fago e desfago ao meu antollo: escoito a Mercedes Sosa e, segundo canto con ela, tamén asubío. Din que, mentres se asubía, é imposible cantar, ou viceversa. É mentira! Eu sei facer as dúas cousas ao mesmo tempo. Son dos que saben emendar o torto.

Cafetaría La Carabela. A Valenzá. Martes, 2 de xuño de 2026

Finca Fierro. Barbadás. Mércores, 3 de xuño de 2026

OS MENTIRÁNS DAS LETRAS

 

De camiño viña pensando que, ás veces, as cousas non son como parecen nin como se contan. E non vou falar de “bulos”, politiqueos nin rabo de gaitas. Falo dos que presumimos de escribir, dos presuntos escritores. Mentimos moito e, si, ás veces facémolo moi ben. Ou non. A algúns nótasenos a mentira xa na primeira palabra dunha frase.

Mentimos sempre por dous motivos: para quedar ben ou para que digan canto sabemos. Mais non sabemos nada! Simplemente esaxeramos. E esaxerar, ao cabo, tamén é unha forma de mentir.

Se está nubrado, só Os Resentidos son quen de dicir que fai un sol do carallo. Algún presunto escritor irá aínda máis lonxe e dirá que se asan os paxariños. Agora mesmo vai un sol do carallo, pero non hai ningún paxariño asado na beirarrúa. Esa é a realidade.

Tampouco podes escribir que vas coller a lúa vella e poñela aos pés de alguén cando sabes que é rematadamente imposible... a non ser que xungas unha boa parella de bois e os poñas a tirar do sedeño co que enganchaches o noso satélite. Así, quizais, xa sexa posible. E non esaxero tanto: eu tiña un burro ao que lle ataban un sedeño a calquera cousa e non había quen puidese con el.

Os presuntos escritores somos mentiráns e esaxerados; esaxerados e troleiros. Esaxeramos para encher parágrafos, para completar relatos, para rematar escritos. Mesmo a propia mentira a adornamos e agrandamos. Somos os mentiráns das letras, dos contos e das historias.

Porén, o peor de todo é que hai quen nos cre. E, mentres iso siga pasando, seguiremos escribindo. Pois aquí paz e despois gloria.

Cafetaría La Carabela. A Valenzá. Luns, 1 de xuño de 2026

MELANCOLÍA ESPARTANA

Baixei do coche. Empecei a andar. Movín un pé, logo o outro. Mirei para a Aira de Arriba; canastros e pés de canastro. Seguín andando pola rúa abaixo de Baños de Molgas. Atallei pola Canella. Aquí deixei que a memoria bailase un tango, lembrando certos días de novembro.

Subín á Perla Negra e crucei o río Arnoia cara ás Mestras. Un paso detrás doutro. Un carballo vello. Unha parede de pedra. Máis carballos vellos: gordos, recios, enormes, eternos. Deixo caer o lombo sobre a herba..., á sombra doutro carballo vello.

Pecho os ollos e vexo o que quero ver: un balcón, un reflexo no espello, unha rula que aniña, un sorriso aberto, un peito ó descuberto, pingas de orballo que baixan entre os peitos. Asombro e silencio. Desexo e silencio. Silencio no pensamento.

Un son na distancia. Un reloxo que marca as horas. O tempo que pasa, aínda que nestes momentos semelle que está estancado. Porque hai sentimentos para os que non transcorre o tempo. Hai ilusións, hai fantasías, hai esperanzas que van e veñen ó ritmo dun asubío nostálxico.

Abro os ollos. Contemplo o ceo. Sinto o baleiro. Porén, deixo que todo flúa, que todo agrome e que o lagarto da Carolina lle dea ó rabo. Este, moi preto, non se move, non lle dá ó rabo, pero sente a miña ollada e penso que ata me acompaña nesta melancolía soñadora, espartana.

Érgome. Marcho das Mestras. En silencio. Porque nada fai ruído; nin sequera a Perla Negra sucando as augas do Arnoia. A nostalxia é desexar que as cousas permanezan sempre iguais. A vida segue igual.

Cafetaría La Carabela. A Valenzá. Sábado, 30 de maio de 2026

Finca Fierro. Barbadás. Luns, 01 de xuño de 2026

Foto: As Mestras (Baños de Molgas - Ourense)

A MISTERIOSA INCLINACIÓN

Levo uns días coa impresión de que me estou inclinando cara ó lado esquerdo. E non estou falando de política, senón de cuestións físicas. Noto como todo o corpo se me torce e como tanto o pé como a perna esquerda empezan a protestar.

O primeiro día non lle dei moita importancia porque pensei que se me debilitaran algúns músculos; pero ó segundo xa comecei a preocuparme, precisamente porque non me doía nada. Algo raro estaba pasando.

Ó terceiro día, vendo que o asunto persistía, pedín cita médica. Mesmo pensei que, se a inclinación seguía facendo das súas, o día da visita terían que levarme en padiola, porque me deron a cita para dentro duns meses.

Fose como fose, o asunto xa pasaba de castaño escuro. Cada vez me ladeaba máis. Ladeaba de tal maneira que, falando claro, xa andaba torcido. Non tardei en botar man dun bastón, dun caxato que meu pai me deixara en herdanza, para evitar caer definitivamente.

O máis curioso —ou estrambótico— do caso foi que axiña descubrín que todo o mundo se torcera cara a un lado. Non era, daquela, un defecto físico meu, por moito que eu sexa, fisicamente, un espantallo.

Ó pouco empezou a correr o rumor de que non sei que lle pasara ó eixe da Terra e de que non tardariamos en caer do planeta ó espazo. Víaselle á xente máis que preocupación, incluso co terror xa debuxado no rostro.

Eu, en cambio, estaba do máis tranquilo. Se aquilo acaba sendo certo, sería a mellor forma de viaxar polo Universo, deica o infinito e máis alá. Co que me gusta a min o espazo sideral, estelar...

Cafetaría La Carabela. A Valenzá. Venres, 29 de maio de 2026

BUGALLAL, MÁIS ALÁ DOS BUGALLOS

 

Ó principio, unhas veces chamabámoslle a carreira da Cavada e, outras, a carreira dos Agros. Máis tarde, vimos gravado nunha pedra dunha palleira o nome de rúa Bugallal. E, por inercia, tal nome mandábanos ós bugallos dos carballos. Agora, xa sei que realmente o nome desa rúa de Baños de Molgas déuselle en honor a un tal Gabino Bugallal. Quen foi realmente Bugallal para merecer tal distinción?

Gabino Bugallal Araújo foi unha das figuras políticas galegas máis influentes da Restauración. Nado en Ponteareas o 19 de febreiro de 1861, formouse en Dereito nas universidades de Santiago de Compostela e Salamanca, iniciando moi novo unha carreira política que o levaría aos máis altos cargos do Estado. Deputado por Galicia durante décadas, converteuse nun dos principais dirixentes do Partido Conservador e nun home de absoluta confianza de Eduardo Dato.

A súa traxectoria foi excepcionalmente longa e destacada. Con apenas 25 anos xa ocupaba escano no Congreso dos Deputados. Ó longo da súa vida pública desempeñou diversas responsabilidades ministeriais, chegando a ser ministro de Instrución Pública, de Facenda, de Graza e Xustiza, de Gobernación e de Economía Nacional. Tamén presidiu o Congreso dos Deputados, converténdose nun dos políticos máis poderosos da España da súa época.

En marzo de 1921, tras o asasinato do presidente Eduardo Dato, asumiu de maneira interina a Presidencia do Consello de Ministros, exercendo durante uns días como xefe do Goberno español. Aínda que o seu mandato foi breve, aquel feito constitúe o punto culminante dunha carreira política que se estendeu durante máis de corenta anos.

Como ocorre con moitos personaxes históricos, a súa figura non está exenta de controversia. Durante os anos de forte conflitividade social mostrou posicións moi conservadoras e apoiou medidas de orde pública que recibiron críticas por parte dos seus adversarios políticos; a maiores de herdar, familiarmente, unha rede clientelista propia que fortaleceu mediante o intercambio de favores, as recomendacións, o padroádego persoal e a manipulación das eleccións. O “bugallalismo” demostrou ter unha gran forza na provincia de Ourense. Onde se non...

Monárquico convencido, mantivo a súa lealdade a Afonso XIII ata a proclamación da Segunda República. Non tardou entón en exiliarse a París, onde faleceu o 31 de maio de 1932, fixo onte 94 anos.

Finca Fierro. Barbadás. Sábado, 30 de maio de 2026

O SABOR DA MELANCOLÍA

Matei o silencio cun berro. Resucitei fotos agochadas e babexei polas corredoiras do desexo. Subín á Perla Negra e naveguei polos mares e océanos da melancolía. A melancolía é o pracer de estar triste, dicía Víctor Hugo. Aínda que non estou triste, a nostalxia ás veces é unha hostia que hai que comer crúa. Menos mal que, como a oblea, deixa un sabor doce na boca.

Despois do berro volveu o silencio. Porque certas fotos deixan a un mudo, pampo, perplexo, atónito; pero tamén bailando sobre a ilusión dunha fantasía ou sobre a rutina dunha esperanza. E se se perde a esperanza, entón si que estamos perdidos de verdade.

Pero aquí sigo, sobre a Perla Negra, intentando recuperar o tempo e buscándome polos recunchos dos espellos. Eses espellos nos que se reflicten as ansias por medio das pingas de orballo que esvaran pola pel branca dunha aventura en tres dimensións. Ás veces, o pasado semella un porto afastado ó que nunca se regresa de todo. Outras veces é unha ferida pequena que continúa latexando en silencio.

Máis tarde, con pachorra, deixarei que a vida sexa tan só un latexo eterno.

Entre o silencio e o berro hai un lapso, un suspiro, un segundo que na memoria se fai eterno. Tempo para debuxar unha fantasía coa música de fondo de Vangelis ou co “Love Me Tender” de Elvis Presley. Entre o silencio e o berro chouta a memoria na procura de instantáneas brillantes, fermosas e cobizosas, coma se o tempo puidese deterse un intre entre os dedos.

Chego a porto, deixo a Perla Negra e métome polas carrilleiras do poema. Ese poema que se debuxa nun espello para reflectir un corpo cheo de poesía. E mentres a noite cae sobre a cuberta, comprendo que hai silencios que tamén saben abrazar.

Cafetaría La Carabela. A Valenzá. Xoves, 28 de maio de 2026

Finca Fierro. Barbadás. Xoves, 28 de maio de 2026