GLORIA BENDITA NA VENECIA OURENSÁ

Acabo de chegar de Ourense. Á Venecia ourensá, é dicir, ó Parque Ansuíña, en Baños de Molgas. E se onte a eclipse que aconteceu no noso país foi un espectáculo, esta terraza do parque, na que sobre unha das súas mesas descansa unha cunca de café, é unha marabilla. Que digo unha marabilla... gloria bendita, pura éxtase!

Vexo como a rapazada se baña na piscina. Vexo como as follas dos amieiros e dos carballos realizan unha danza aireada, a pesar dos 36 graos que marca o meu reloxo. Noto como o aire se me mete por debaixo da camiseta e me alivia os sobacos, as axilas. Escoito algún que outro paxaro cantar. E afirmo que paga a pena percorrer trinta quilómetros para gozar deste momento.

Hai tan só cinco ou seis mesas de terraza ocupadas porque aínda é cedo: as cinco e cuarto. Primeiro, a xente elimina a humidade da suor na “pileta” e, logo, vén refrescarse cunha bebida ou algún café. Eu, xa pode arder o mundo, que só tomo café. Perdón: o outro día tomei unha auga porque non sei cantos cafés estaban nadando xa no bandallo do meu estómago e, tamén de tanto falar coa familia, estaba seco.

Máis mesas ocupadas. Sitio privilexiado. Que pena que este ambiente e este lugar estean dispoñibles durante unha tempada tan curta. Case me dan ganas de alugar o bar durante todo o ano e facerlle publicidade tamén ás cheas do río Arnoia. Estas, por certo, moitas veces cobren e mesmo asolagan o propio bar. Cando ocorre, entón si, aí xa se lle pode chamar unha boa riada, e non estas que asoman polas redes sociais cando o río se sae tan só un chisco do seu leito.

Agora deixo de contar para sentir e gozar deste momento e desde este paraíso molgués.

Parque Ansuíña. Baños de Molgas. Xoves, 13 de agosto de 2026

UN LIBRO, UNHA ECLIPSE E 521 ANOS

Hai que contalo paso a paso, que é como mellor se entende e, eu, como mellor me explico.

Collín o libro, metino na mochila e subín ó coche baixo unha temperatura de moito pendello. É igual; os heroes aguantamos o que nos boten. Marchei correndiño para Os Castros, que, segundo os que saben, pertencen a Toén, Cartelle, Barbadás e A Merca, aínda que eu máis ben onde me fun situar foi na zona xa de Cartelle, limitando coa de Toén. Alí hai unha carrilleira entre uns castiñeiros que sabía que era o lugar perfecto, grazas á súa sombra, para ler mentres esperaba o gran acontecemento do 12 de agosto de 2026: a famosa eclipse.

Si, eu emprendera ese camiño tamén para ver a eclipse. Sen lentes, sen anteollos, claro. E éntrame un pouco a risa ó pensar nas mensaxes que me mandaron os fillos sobre o perigo do sol. Naquel momento tamén me rin, porque a ver se pensaban que eu era parvo.

Sen mirar en ningún momento directamente para o sol, contemplei un dos espectáculos máis fermosos que se poden ver en vida. Por onde andaba lendo —repito, á sombra—, non tardei en notar que cada vez me custaba máis seguir as liñas do libro, ata que chegou o momento que me dixen que xa era hora de ir para o lugar desde o que quería ver tal fenómeno cósmico.

Segundo ía, xa tiven que acender as luces do coche e, cando quixen baixar pola pista que vai a Santo Tomé, foime imposible, a non ser que quixese atropelar a xente. Incrible a cantidade de persoas que había naquela zona.

Foi dar a volta e notar, ó instante, como empezaba a volver o día. Impresionante. E, si, arrepentinme de non ter as lentes e pensei no espectáculo que tiveron que observar os da zona por onde a eclipse foi practicamente total.

Malo será que non vexa a próxima con 521 anos. Sei que a miña vida será lonxeva.

Finca Fierro. Barbadás. Xoves, 13 de agosto de 2026

NIN LIBERDADE NIN GAIOLA

Ía marchar, pero non marcho. Así de contundente me poño. Incluso xa me erguera da cadeira. E xusto cando me dispuña a gardar o móbil no peto dereito do pantalón vaqueiro, acordei non marchar. Así de taxativo. Volvín, entón, sentar.

Non marchei porque, realmente, estase ben: á sombra, na terraza da cafetaría. E sabendo que o sol aplana, quenta, case queima. A maiores, teño a compaña dunha pomba. Que si, que para as terrazas son unha peste, un encordio, pero son bonitas, moi bonitas. A min gústanme.

A ver, gustar gústame máis a rula. Será porque de rapaz convivín máis con elas. Era, por antonomasia, á que lle buscabamos os niños, máis incluso que ás merlas, quizais porque, se as colliamos, servíannos de mascotas. Eran as mascotas das aves.

Había auténticos especialistas en “armar o lazo” para coller os paxaros, xeralmente as rulas. Algúns andaban tamén detrás dos gaios e dos pombos. Se co lazo non se conseguía nada, optábase polas crías: vixiar o niño constantemente e, antes de que iniciasen o seu primeiro intento de liberdade, faciámolas prisioneiras da nosa avaricia.

Agora, nin liberdade nin gaiola; xa case non existen aqueles paxaros da nosa infancia. Todo se vai extinguindo. Nós mesmos fixemos e facemos que se extingan.

Vaia ho! Mira en que resultou o de non marchar: falar da rulas, esas aves que nos mantiñan ocupados nas mañás e nas tardes de monte, coas vacas, buscándolles os niños. Máis dunha vez perdín as vacas ou o burro por andar detrás das miñas queridas rulas.

Cafetaría La Carabela. A Valenzá. Luns, 10 de agosto de 2026

UN CAMBIO DE PAISAXE

Necesito aire fresco, lugares novos, paisaxes cheas de nostalxia e sensación de harmonía. Persoas, non tanto; as imprescindibles. E non porque o xénero humano me moleste —máis ben, necesito del—, senón porque hai momentos nos que me chega cunha cascada, unha fervenza, o mar, a montaña, a beira dun río; en resumo: unha paisaxe.

E dáme igual que sexa no norte de León, por exemplo, ou en Huesca. Para varios días, prefiro Huesca. Sempre lle tiven ganas. Para un día ou unha fin de semana, chégame co norte de León. Teño por esa zona dous lugares que necesito ver, que teño que ver.

Necesito un cambio de aires. E non porque o que estou vivindo cheire ou estea podrecido, non; simplemente porque sempre me gustou coñecer lugares novos, cambiar de aires. Algo moi semellante ó que me acontece coa casa: porque, como a casa de cada un, non hai nada; pero, cada dous por tres, necesito saír dela para que non me caia enriba.

Estou ben onde estou e como estou, pero necesito saír da provincia, mesmo de Galicia, que, por sorte, teño moi vista. Necesito pensar tan só en que vou ver mañá, en saber se a ruta que planeei paga a pena ou non.

Si, sempre me gustou buscar rutas de sendeirismo e realizar as andainas. Ademais, nesta época de sol, as visitas ás cidades case non proceden. Mellor a natureza. En estado puro. Con seu ruído que nunca impera sobre o silencio... o dunha fervenza, por exemplo, ou a contemplación do mar desde un acantilado.

Definitivamente, preciso, necesito e teño que cambiar de aires.

Cafetaría La Carabela. A Valenzá. Domingo, 9 de agosto de 2026

O BERRO DE QUITO

O 10 de agosto de 1809 marcou un momento decisivo na historia de Quito e de toda Hispanoamérica. Naquela data de hai 217 anos, un grupo de crioulos e outros sectores da sociedade quiteña rebelouse contra as autoridades coloniais. Os sublevados depuxeron ó presidente da Real Audiencia de Quito, o conde Ruiz de Castilla, e constituíron unha Xunta Soberana de Goberno.

A iniciativa produciuse nun contexto de profunda crise política na monarquía española. En 1808, Napoleón Bonaparte invadira España e obrigara a abdicar ó rei Carlos IV. O seu fillo, Fernando VII, converteuse en rei, pero pouco despois foi deposto e mantido prisioneiro polos franceses. Ante esta situación, en diferentes territorios xurdiron xuntas que afirmaban gobernar en nome do monarca.

En Quito, os protagonistas do levantamento declararon a súa fidelidade a Fernando VII, aínda que ó mesmo tempo reclamaban unha maior autonomía fronte ás autoridades coloniais. Entre os principais impulsores do movemento destacaron Juan Pío Montúfar, Juan de Dios Morales, Manuel Rodríguez de Quiroga e Juan de Larrea.

A nova xunta pretendía organizar o goberno do territorio e defender os intereses dos quiteños. O acontecemento do 10 de agosto pasou así á historia como o Primeiro Grito de Independencia de Ecuador.

Con todo, o movemento non conseguiu consolidarse durante moito tempo. As autoridades españolas reaccionaron e o poder colonial foi restaurado. En 1810, unha dura represión contra os partidarios da revolución provocou numerosos mortos. A pesar da derrota, as ideas de autonomía e liberdade non desapareceron. Pola contra, continuaron estendéndose e contribuíron ó proceso independentista que triunfaría anos despois.

A importancia do levantamento de Quito transcende, polo tanto, os seus resultados inmediatos. O acontecemento converteuse nun símbolo da loita contra o dominio colonial español. Por iso Quito recibiu o título de Luz de América, en referencia ó seu carácter pioneiro.

A cidade é lembrada como un dos primeiros lugares de Hispanoamérica onde se intentou crear un goberno propio nun momento de crise da monarquía española. O 10 de agosto celébrase actualmente en Ecuador como unha data de gran significado nacional.

Finca Fierro. Barbadás. Venres, 7 de agosto de 2026

SON

Son o foguete que anunciará a festa. Estoupo. Canto. Bailo. Bailo sobre a idiosincrasia de todo un pobo e canto por quen marchou e por quen regresou; os que xa non volven, lévoos na memoria. Estoupo de ledicia, de gozo ante o ruxerruxe dunha inocentada infantil e ante o rebumbio dunha retranca sen fin.

Son o alustro que anuncia a tormenta. E, ó mesmo tempo, deixo que o trono agrome do máis fondo das entrañas e que as pingas de auga afoguen os pensamentos errados. E meto medo. E mollo. E afogo. Afogo cun bambán de soños.

Son o desatoador que limpa as tubaxes da conciencia. Esta, recoñézoo, está demasiadas veces sucia, enlamada, manchada, emporcallada. Cómpre desatoala amodiño, con pingas de orballo enchoupadas de sentido común.

Son o lobo que oulea desde os outeiros para escorrentar o medo. E volvo oulear para impor a lei da forza sobre o rabaño feble, inocente e submiso. Ouleo unha terceira vez para converterme no xefe da manda. Pero son o único lobo sobre o outeiro da soidade.

Son o Cristo da cruz. Crucificado polos pecados que non cometín. Ou talvez si. Cada quen é moi libre de escribir versículos nunha biblia ateigada de falsas verdades, ou de verdades tan dubidosas que acaban por parecer mentira. Morro na cruz polos oprimidos, polos pobres de espírito, polos amargados e polos tímidos, por quen vive con medo e por quen sofre en silencio. É un dicir. Porque, en realidade, non quero morrer nunca.

Son o arco da vella que, fronte a tanto cor, decide fundirse no negro. Así de simple. Así de inevitable, de sinxelo.

Café Brétema. A Valenzá. Mércores, 5 de agosto de 2026

A PROCESIÓN QUE NUNCA PERDOO

Cada vez síntome máis ateo. Pero que ninguén lle tusa ó San Salvador de Baños de Molgas nin á Virxe dos Milagres. E non pola relixiosidade en si, senón pola proximidade. O San Salvador está tan preto que se pode dicir que queda a dous pasos xustos da miña casa. A Virxe dos Milagres está a tres quilómetros, pero como botei alí oito anos estudando e, ademais, practicamente vou todos os anos ás súas novenas, é coma se tamén estivese a dous pasos.

Hoxe, 6 de agosto, é o San Salvador, o patrón de Baños de Molgas, o día grande da vila molguesa. E, aínda que me volvín ateo, a procesión non lla perdoo. Por tradición e por respecto. Porque hai que respectar os que cren.

Hoxe é San Salvador. Engalánanse as rúas molguesas e unha pequena banda de música encabeza a procesión. As miradas dos fregueses diríxense unha e outra vez ó acio de uvas que todos os anos leva colgado o santo nun dedo da man. Os nenos non lle quitan ollo porque, co bambán, co abaneo do santo que catro veciños —que se van relevando ó longo de todo o percorrido— levan ós ombreiros, o acio semella que lle entrou o baile de San Vito. E xorde a mesma pregunta de sempre: aguantará ou non aguantará semellante balanceo?

Son ateo, pero hoxe, 6 de agosto, este paisano marchará á media mañá para Baños de Molgas para asistir á procesión. Despois, como non, convidarase el mesmo á comida familiar do irmán que corresponda. Porque, ademais do santo e da procesión, este é o día máis importante e máis fermoso de Baños de Molgas, a vila que me viu nacer e na que me criei.

Cafetaría La Carabela. A Valenzá. Martes, 4 de agosto de 2026

Fotos da procesión de 2016