O GANSO QUE QUERÍA OULEAR

Quero ladrar coma un can e oulear coma un lobo, pero a natureza, sempre tan caprichosa, decidiu que o meu destino fose emitir algo parecido ó miau desafinado dun gato constipado.

Son o ganso do Parque dos Patos da Valenzá, aínda que, de cando en vez, collo impulso, bato as ás con dignidade e consigo chegar ata a Frieira das Mestras, por terras Baños de Molgas. Non sen esforzo: unha vez custoume tanto a viaxe que tiven que facer escala no peitoril da Ponte das Cepas, coa lingua fóra e a honra ferida.

Eu son ganso, si, pero no fondo nacín para ser lobo. Sempre quixen oulear. Ouleei moito desde o alto de Sudalomba e desde os barrancos de Barricobos, lugares de grande resonancia para quen ten aspiracións artísticas. Pero nada: o que me sae é un son ridículo que espanta máis pola pena ca polo medo.

E iso que veño de boa familia. Saín dun ovo asentado na beira esquerda do río Arnoia, xusto á altura da Pitediña, un lugar humilde pero con categoría. O problema foi que meus pais tiveron que emigrar cando uns veciños moi espelidos decidiron mover a auga da Frieira cara a outros terreos, porque xa se sabe que sempre hai quen ten moitas ganas de regar... as terras alleas.

Agora vivo bastante ben. Teño comida, teño estanque e teño público. Pero sigo coa mesma teima: ladrar coma un can e oulear coma un lobo. Máis ben oulear, que ladrar xa me parece pouco ambicioso. Repítoo sen vergoña: eu quería ser lobo.

Pero non. Son o ganso que corre detrás das pombas e dos patos para manter certa reputación. Cando non os collo, emito un son raro, case con bágoas nos ollos e a dignidade ferida, porque no fondo eu quería facer un ouveo deses que estremecen os montes. Mais a vida é así: cada quen ten que apandar co que lle tocou. Uns nacen lobos, outros cans e outros, coma min, nacemos gansos con exceso de ambición.

Cafetaría La Carabela. A Valenzá. Luns, 20 de abril de 2026

Foto: A Frieira (Baños de Molgas)

A PROBA DA SUOR

Collín a gadaña e un caldeiro de metal e marchei segar a herba ó lameiro do Río Vello. Alí mesmo, á sombra duns amieiros, cravuñei a gadaña e, cando rematei de preparalo todo, púxenme á faena. Antes, iso si, colguei o caldeiro ó pescozo. E empecei a segar.

A estampa que ofrecía co caldeiro colgado debía ser bastante esperpéntica. Para que levar o caldeiro desa maneira e nesa parte do corpo? Moi sinxelo: para recoller a suor. “Ganarás o pan coa suor da túa fronte”, din, e eu quería comprobalo. Ademais, tiña curiosidade por saber canto suaba. Ós dez cabañóns aínda non caera a primeira gota. Son dos que case non súan nada. Porén, ante certos esforzos físicos, con sorte, igual pingo algunha gota.

No cabañón número trinta foi cando caeu a primeira. Rematei o lameiro con tan só unha pinga de suor! Marchei á casa, collín o pico e a pa e fun facer un pozo, só coa intención de ver se suaba. “Dándolle a estas dúas ferramentas todo o día, malo será”, pensei. O caldeiro estorbábame bastante, pero seguín teimando. Con todo, despois de vinte metros de profundidade, apenas pingaran tres gotas.

Seguín realizando traballos a esgalla: cortar leña, carrexar pedras, cavar máis fondo... e nada de nada. A suor resistíase como se fose un ben escaso.

Un pouco máis tarde decateime de algo inesperado: como realmente suaba, e ademais a cachón, era pensando. Pensando intensamente. Os pensamentos facíanme suar! En pouco máis de media hora, mergullado en reflexións fondas, case enchín o caldeiro. Desde aquel día comprendín que non todo esforzo é físico, e que ás veces a mente traballa moito máis ca o corpo.

Café Brétema. A Valenzá. Domingo, 19 de abril de 2026

O SILENCIO DO EUME

Había que madrugar, e madrugamos. Había que ir cedo, e fomos. A distancia non era curta. Segundo o Google ese, o destino estaba a 203 quilómetros e cumprirían dúas horas e vinte e sete minutos para chegar. Menos mal que non lle fixemos moito caso e chegamos algo antes.

O destino era as Fragas do Eume, alá por As Pontes, Pontedeume e Monfero. Antes de chegar, paramos á metade do camiño —quilómetro arriba, quilómetro abaixo— para tomar un café, faltaría máis.

Ó chegar, mochila ó lombo (ó lombo do fillo, enténdase, que fai por tres ou catro do meu) e iniciamos o camiño de san Fernando: un chisquiño a pé e outro chisquiño andando. Escollemos a ruta máis complicada e, seguramente, a máis fermosa: o Camiño dos Encomendeiros, pola marxe dereita do río Eume. O destino final era o mosteiro de Caaveiro.

O carreiro ten o seu aquel, tanto de fermoso como, ás veces, algo esixente: nada, un pequeno treito. A compañía do ruído das augas do Eume era música celestial para os oídos. Lembro que gravei uns segundos da corrente, precisamente para escoitar ese son, e díxenlle ó rapaz que o titularía “O silencio”. Semella unha incongruencia, pero non o é: escoitar ese rumor nese lugar é como a calma, o sosego do silencio.

Chegados a Caaveiro, alí, á beira do mosteiro, deixei caer e botei a voar a memoria e a nostalxia de hai trinta anos. Regresamos polo mesmo camiño. Xantamos uns bocadillos nuns penedos á beira do río. E rematamos a ruta visitando o mosteiro de Santa María de Monfero e o miradoiro da Carbueira.

Pagou a pena ir tan lonxe? Ver sitios fermosos sempre paga a pena. A Fraga do Eume é dos fermosos, fermosos.

Finca Fierro. Barbadás. Domingo, 19 de abril de 2026

A MEMORIA DUN 20 DE ABRIL

Realmente hoxe é o día apropiado para recordala, para escoitala e para falar dela. A canción “20 de abril” (o título alude á primeira estrofa da canción que reproduce o que sería o encabezado dunha carta: “20 de abril do 90”. Porén, a canción escribiuse en 1991), do grupo Celtas Cortos, converteuse co paso do tempo nunha das pezas máis recoñecibles do panorama musical español. O tema destaca pola súa sinxeleza aparente e pola profunda carga emocional que transmite. Non é unha canción de grandes artificios, senón máis ben unha conversa íntima convertida en música.

Como xa dixen, a canción preséntase como unha carta, escrita nun ton directo e persoal. Este recurso fai que quen escoita se sinta partícipe dunha historia que, aínda sendo allea, resulta sorprendentemente próxima. A letra fala do paso do tempo, das relacións que quedaron atrás e da inevitable distancia que se crea entre as persoas cando cambian as circunstancias.

Un dos aspectos máis salientables é a súa capacidade para evocar a nostalxia sen caer no dramatismo excesivo. Hai certa aceptación do pasado, unha especie de melancolía tranquila que invita á reflexión máis que á tristeza. A canción non busca respostas, senón que formula preguntas que quedan no aire, como ocorre tantas veces na vida real.

Musicalmente, Celtas Cortos combina o folk co rock, creando unha atmosfera cálida e accesible. Os instrumentos tradicionais mestúranse con guitarras e unha base rítmica sinxela, reforzando o carácter íntimo da peza. Esta combinación contribúe a que a canción resulte atemporal e continúe conectando con distintas xeracións.

O tema “20 de abril” é, en definitiva, unha lembranza feita música. Unha mostra de como os pequenos momentos, as amizades e as historias compartidas deixan pegadas duradeiras. Quizais por iso segue emocionando: porque, dalgún xeito, todos temos o noso propio “20 de abril” gardado na memoria.

Como datos curiosos, dicir que a repercusión foi tal que o grupo municipal de Izquierda Unida no concello de Valladolid presentou unha proposta para que o nome da rúa José Antonio Primo de Rivera pasara a chamarse 20 de abril. A proposta non prosperou. E remato dicindo que a canción estivo a piques de non saír á luz do día pola negativa dun empregado da discográfica; incluíuse no álbum grazas á insistencia do propio grupo. Marabillosa canción!

Finca Fierro. Barbadás. Venres, 17 de abril de 2026

SECUNDINO OU A ARTE DE NON DECIDIR

A Secundino Suárez Gutiérrez chámanlle O Indeciso. E con razón. Dubida por todo e ante todo. Agora mesmo tamén dubida: está no medio da pasarela das Mestras e non sabe se pasear pola beira esquerda do río Arnoia ou pola dereita. Leva xa un bo anaco tentando decidirse por unha opción e, indeciso de todo, segue alí, contemplando o leito do río e as súas dúas marxes. Por cal subir?

Unha voz interior dille que se tire ó río e que se deixe de caralladas, que semella máis un paspán ca un home feito e dereito. Pero nin por esas: non lle fai caso á voz interior e dálle que dálle a mirar para as marxes. “Se vou por Disoutrolado, non vou pola Pitediña; e se vou por Entreloríos, non vou pola Porfía”. Con tanta lóxica, o home queda como estaba. Ante tal lío mental, lanza un berro.

Berrar dáselle de marabilla. Berra polo can, polo gato e, se cadra, ata polas almas do purgatorio, por se andan despistadas. Berra de noite e de día, aínda que ó día seguinte xa non ten claro se berrou ou se foi un soño con eco. Mesmo cando os veciños lle din algo ben claro e mascadiño, el torce o fociño e dubida. É O Indeciso, e iso xa non hai quen llo quite.

Nacera nun pesebre, á beira dun becerro, e xa daquela empezou coas súas: nunca tivo claro se o animal era xato ou xovenca. Certo é que cursou estudos superiores, pero non sabe dicir se escolleu letras ou ciencias. Tamén dubida se presentarse a deputado ou a senador, aínda que igual acaba votándose a si mesmo.

Polo de agora, segue no medio da pasarela das Mestras, dubidando se ir por Barricobos ou por Detrás das Poulas. Iso si, sabe que o destino final será Os Milagres. O problema é cando arrincará e por onde lle dará. Porque a este paso, igual bota raíces na pasarela e hai que regalo. Remata este Pingas e O Indeciso aínda queda alí, firme na súa indecisión, que é o único no que nunca dubida.

Cafetaría La Carabela. A Valenzá. Venres, 17 de abril de 2026

Foto: Pasarela das Mestras (Baños de Molgas)

MANUAL DE NON QUERER SABER

Non quero saber nada da formiga atómica, nin sequera da selva amazónica, tan afastada coma un soño que non me pertence. Eu son máis ben de parir pensamentos que fun empreñando polas corredoiras do silencio. En principio, mentres o tempo se desfai nas mans, escoito as cancións que aparecen nas dúas películas de Kill Bill. Que gozada!

No quero saber nada da estrutura astronómica da nave Nostromo, nin sequera do alien que quere merendar a Sigourney Weaver, a miña, sempre miña, Sigourney Weaver. Prefiro perderme só, moi só, nese espazo sen nome onde soa, eterno, o Danubio Azul. E todo parece flotar, incluso a memoria.

Non quero saber nada do conto da tartaruga e a lebre, nin sequera da lentitude dunha e a velocidade da outra. Para que, se eu mesmo xa son o rápido de Bouzas! Son de ir e volver, de marchar e retornar unha e outra vez, como unha respiración teimuda. Son esa estrela errante que cantaba Lee Marvin, perdida no ceo das cousas esquecidas. Canto tempo sen escoitala... e, con todo, segue a doer.

Non quero saber nada da rima perfecta nin das estrofas disciplinadas que circulan pola autoestrada da forma. Escribir é outra cousa: é abrir a porta da adolescencia e deixar entrar os soños, os desexos, as ansias que nunca aprenderon a calar. Despois, a madurez resólvese con catro caralladas e a vida por diante, breve, case nada.

Non quero saber nada de enigmas vellos, nin de gatos imposibles, nin de agullas perdidas en palleiros que xa non existen. Nas airas das aldeas medra agora outra herba: a da ausencia. E queda só iso: soidade e silencio. Moita soidade, moito silencio.

Cafetaría La Carabela. A Valenzá. Xoves, 16 de abril de 2026

CANELLA DA MELANCOLÍA

Carguei de razón o pensamento e deixeime ir pola canella da melancolía. Nesa na que, durante tres días de novembro, fun e volvín polo desexo máis profundo da existencia. E que todas as ansias bailen un twist ó ritmo do Dúo Dinámico. E que todas as esperanzas canten un góspel na igrexa da misericordia.

Por todos os días corre o tempo, e a morriña asenta, unha e outra vez, no asubío dun xílgaro errante. Xa quixeran todos os corazóns durmir sobre as almofadas dos soños. Xa quixeran todos os corpos latexar ladaíñas de sentimentos. Agora que cada quen clame no deserto.

Eu asubío temas sobre a flor do toxo e deixo que a Perla Negra aboie sobre a miña conciencia. Son o Jack Sparrow que se afunde no reflexo do espello, ese espello que amosa a froita prohibida da señardade. Quizais a soidade sexa apta para soñar esperto. E como soñar esperto é bonito, é fermoso... soñemos.

Carguei de razón o pensamento e deixeime ir tras conversas melancólicas para oulear, máis tarde, no outeiro do devezo, na serra da ansia, na profundidade da lagoa. Agora que cada quen choute sobre os versos da euforia e sobre os poemas da súa ledicia.

Carguei de razón o pensamento para pensar e deixar de pensar, para ir e vir, para desexar volver, para que todo flúa, para que nada fique ou quede e para que todos os espellos do mundo reflictan as ansias dos momentos.

Cafetaría La Carabela. A Valenzá. Martes, 14 de abril de 2026