A MEDIDA DO TEMPO

Ela comparte con el o silencio. El espalla cara a ela as súas olladas. Estas, cando se cruzan coas dela, rebentan nun rubor que semella a canícula existencial do momento. Ela medio sorrí. El medio asubía. Os dous saben que a ilusión baixa pola canella do desexo.

O aire detense arredor deles, como se este quixese escoitar o que ningún dos dous se atreve a pronunciar. As palabras sobran cando os ollos son capaces de dicir tanto. Cada xesto é unha promesa e cada respiración un convite a permanecer.

El asimila que o tempo ditará sentenza. Ela sabe que o tempo, ás veces, é efémero. Os dous ansían vivir o momento e que, logo, sexa o que Deus queira. Porque hai instantes que pesan máis ca unha vida enteira e abrazos que valen por todos os calendarios.

Ela, porén, baixa amodiño polo sendeiro do afán. El deixa que en cada paso vai un latexo e que con cada latexo dea un paso. Os dous, sempre, para adiante, para aventurarse no leito dos anhelos. Sen présa, mais sen pausa, como quen coñece o valor das cousas que medran devagar.

El sabe que o tempo é a divisa da súa vida. Ela sabe que estar con el ou non estar é a medida do seu tempo. Os dous míranse, tócanse e queren aproveitar ese tempo..

Eles saben que o tempo é o lume no que se arde. Eles queren abrasarse xuntos. Non lles importa a cinsa se antes coñecen a calor da chama. Entenderon que amar tamén é aceptar a fugacidade, facer do instante un fogar e da esperanza un camiño.

Eles. Os dous. Xuntos.

Café Kibu. A Valenzá. Mércores, 1 de xullo de 2026

Finca Fierro. Barbadás. Luns, 6 de xullo de 2026

6 DE XULLO: DÚAS FERIDAS ABERTAS EN ARXENTINA

O calendario da memoria histórica garda datas que non deberían caer nunca no esquecemento. O 6 de xullo é unha delas para a Arxentina, pois nese día conflúen dous episodios que simbolizan a brutalidade da última ditadura militar e o emprego do terror como instrumento de poder.

O 6 de xullo de 1976 (hai hoxe 50 anos) tivo lugar a coñecida como masacre de Palomitas, na provincia de Salta. Once presos políticos, que permanecían baixo custodia do Estado, foron retirados do cárcere coa escusa dun traslado. Lonxe de seren conducidos a outro centro penal, foron executados a sangue fría nunha paraxe situada ó sur de General Güemes. Os seus corpos foron posteriormente dinamitados para simular un enfrontamento coa guerrilla, nun intento de ocultar un crime planificado polas autoridades militares. A orde foi atribuída ó tenente coronel Carlos Alberto Mulhall, daquela interventor militar da provincia.

Tan só un ano despois, o 6 de xullo de 1977, comezaba outro dos episodios máis escuros da represión: a chamada Noite das Gravatas. Durante varios días, forzas da ditadura secuestraron, torturaron e asasinaron a un grupo de avogados laboralistas, especialmente na cidade Mar del Plata. O seu “delito” consistía en defender os dereitos dos traballadores e promover unha lexislación laboral máis xusta, converténdose así en obxectivos dun réxime que pretendía eliminar toda forma de oposición política, social ou profesional.

Ambos os feitos evidencian que a represión non se dirixía unicamente contra os grupos armados, como pretendía xustificar a propaganda oficial, senón tamén contra persoas indefensas, profesionais, sindicalistas, estudantes ou militantes políticos cuxa actividade resultaba incómoda para o poder.

Co retorno da democracia, moitos deses crimes foron investigados e os seus responsables acabaron comparecendo ante a xustiza, aínda que o camiño estivo, como non, cheo de dificultades. A memoria das vítimas converteuse nun piar esencial para construír unha sociedade máis consciente do valor dos dereitos humanos.

Cada 6 de xullo, lembrar Palomitas e a Note das Gravatas non significa só render homenaxe ás persoas asasinadas, senón tamén reafirmar un compromiso colectivo coa verdade, a xustiza e a memoria. Porque só unha sociedade que coñece o seu pasado pode evitar que o horror volva repetirse.

Que a sociedade española se aplique o conto.

Finca Fierro. Barbadás. Sábado, 4 de xullo de 2026

A CARREIRA DA RETRANCA

Que ben se está cando se está ben, díxolle a lebre ó sapoconcho nunha desas tardes de canícula na que ambos coincidiron á sombra duns amieiros do regato das Lamas, na vila de Baños de Molgas.

O sapoconcho limitouse a abanear a cabeza un par de veces, dando por boa a afirmación da lebre.

Esta empezou a torcer o fociño nun sorriso que, xa de lonxe, deixaba ver toda a súa retranca, a súa burla e mesmo certa malicia. Non tardou en facelo efectivo: “Bótoche unha carreira”, soltoulle de súpeto. E, como quen non quere a cousa, engadiu que lle concedía unha boa vantaxe.

Partirían desde onde se atopaban e chegarían ata onde as Pedradarcas se xuntan cos Pontóns. A vantaxe remataba no cruce coa carreira das Lagoas. Como testemuña da aposta tomaron un grilo que, xusto nese intre, asomaba a cabeza polo seu buraco coa intención de botar unhas cantigas.

O sapoconcho non perdeu tempo. Púxose ó choio de contado e iniciou a súa particular carreira, imaxinándose por momentos Fernando Alonso ou Emerson Fittipaldi.

A lebre, pola contra, seguiu coa súa ladaíña de “quen ben se está cando se está ben”. Estirouse un chisco máis sobre a herba e, cando xa pensaba en botar unha cabezada —porque estaba convencida de que lle sobraba tempo para alcanzar á tartaruga—, despediu ó grilo e púxose de parola cunha pega que aniñaba na copa daquel amieiro.

Mentres a lebre parolaba, o sapoconcho facía camiño ó andar. Amodo, si, pero paso a paso. Chegou á meta, deu un dos seus pequenos brincos e deitouse ventre arriba, ou, mellor dito, cunca abaixo.

A lebre apareceu pouco despois, esgotada e, agora si, co sorriso torcido. Mais xa non era un sorriso de burla, senón de cansazo e de dor.

O sapoconcho mirouna con calma e, sen perder a retranca, sentenciou: Que ben se está cando se está ben.

Cafetaría La Carabela. A Valenzá. Martes, 30 de xuño de 2026

ONDE SE ACABA O MUNDO

“Onde se acaba o mundo”, díxolle unha amiga a outra cando esta lle preguntou onde andaba traballando.

A frase veume como anel ó dedo; cadroume ó xeito. Porque a min quédanme exactamente dúas horas para marchar cara a onde se acaba o mundo. O que aínda non sei é se hei de facelo andando, en coche, en barco, en avión ou combinando as catro maneiras.

Xa que non podo perderme polo espazo sideral, vagando polo universo sen fin —aínda que non renuncio á esperanza de subir algún día ata Marte ou máis alá—, só me quedan tres lugares nos que desaparecer para a eternidade. Sempre tiven a ilusión de ir a un deles: Australia, Canadá e o Polo Norte.

A decisión chegou precedida dun sorteo, dun golpe de sorte. Como non sabía por cal decidirme, optei por xogar ó guá. Fixen tres buracos moi xuntiños e marquei cada un co nome dun deses destinos, na mesma orde en que os acabo de citar.

Lancei o bugallo e este inclinouse polo buraco da esquerda de todo —mesmo os bugallos saben que non son da outra beira—: Australia. Quédanme xa menos de dúas horas para marchar alá, vivir entre coellos e canguros. Porque esa é outra: nada de cidades nin de vilas grandes; quero estar practicamente perdido de todo.

A miña intención é acampar á beira do monte Uluru, tamén coñecido como Ayers Rock, e... vivir, que son dous días! Así que quen queira saber de min, que non perda o tempo buscándome; para a maioría non será prato de gusto achegarse ata onde se acaba o mundo.

Alá vou, Australia!

Cafetaría La Carabela. A Valenzá. Luns, 29 de xuño de 2026

ESTOU AQUÍ

Empezo a asimilar que estou aquí, na terraza da cafetaría. Acabo de chegar. Hai un pouco andaba por aí; estaba noutro lado. Como non me multiplico, só podo estar nun sitio. Antes estaba alí; agora, aquí.

No fondo todo é moi simple: ser ou estar. Xa está. Non hai nada máis. Ou, como dicía tamén aquel bardo, ser ou non ser; é dicir, estar ou non estar.

Nada de buscarlle tres pés ó gato nin de poñerlle rodas á Perla Negra. A nave navega, e con iso abonda. O gato andará á xaneira ou seguirá ó seu aire, que de parvo non ten nada.

Estou aquí. Só aquí. Mesmo nesta cadeira e non na da miña dereita nin en ningunha das que teño enfronte. Estou aquí porque xa non estou no paseo do río dos Muíños. Hai un anaco andaba por alí. Pero... que se di do tempo? Que pasa e que todo cambia. Do paseo pasei á nugalla; da lectura, ó café. E así outras cousas semellantes que agora non me apetece contar. Lembrade que usei a palabra nugalla, e cando hai nugalla, as ganas de facer algo son efémeras.

Efémera. Gústame esa palabriña. Algo que pasa rápido, que pasa axiña, que dura pouco. Breve. Fugaz. Fuxidío. Pasadío. Pasaxeiro... E tampouco sigo pola nugalla.

Estou aquí. E, agora si, por pouco tempo. Porque, como xa levo un tempo aquí, toca marchar para outro lugar, para estar noutro sitio. Permanecer sempre no mesmo acaba por aburrir, mesmo cando se está ben. Ademais, necesito sentirme nómade, ambulante, itinerante; vagabundo xa menos.

Estou aquí.

Marcho para alá.

Cafetaría La Carabela. A Valenzá. Sábado, 27 de xuño de 2026

O ESPECTRO DO SOR

Paso a relatar o encontro que tiven cun espírito maligno nunha noite na que a lúa vella ou chea levaba horas iluminando o meu camiño.

Ía camiñando polas corredoiras que conducían ó muíño da Luz. Foi alí, xusto ó chegar a ponte que cruza o río Sor, tamén coñecido como río de Maceda, onde o vin na outra beira. Vestía completamente de branco, mais levaba un chapeu vermello que destacaba con forza baixo a luz da lúa.

Durante un intre non souben como actuar. Quedei inmóbil, agardando un xesto del, algún sinal que guiase o meu proceder. Porén, só foi un momento. Axiña retomei o camiño e avancei cara a el, aínda que co temor xa aniñando nas miñas entrañas. A súa presenza resultaba verdadeiramente inquietante.

Canto máis me achegaba, máis aterradora se volvía a escena. Distinguíalle un sorriso torcido e un brillo estraño nos ollos. Era dunha intensidade tal que sobresaía mesmo na escuridade da noite. O meu temor empezaba a converterse en medo.

Pero había que rematar de cruzar a ponte si ou si. O encargo da miña nai —levar a saqueta de millo ó muíño— estaba por riba do pavor máis fondo. Do espírito maligno aínda podería repoñerme; mais, quen se atrevería a contrariar a miña nai?

Cando xa estaba a apenas un metro daquela figura vestida de branco, descubrín que alí non había máis ca baleiro e silencio. Abrín e pechei os ollos varias veces, mais sempre aparecía ante min o mesmo camiño deserto que levaba ó muíño da Luz.

Cafetaría La Carabela. A Valenzá. Venres, 26 de xuño de 2026

Foto: A ponte do muíño da Luz (Baños de Molgas)

CANDO A TERRA TREME E AS CONCIENCIAS TAMÉN

Cando me dixeron dos dous terremotos de magnitude 7,2 e 7,5 que sacudiran Venezuela, quedei profundamente abraiado. A primeira idea que me veu á cabeza foi que, con toda seguridade, habería numerosas vítimas e importantes danos materiais. Un terremoto desa intensidade xa é unha desgraza en calquera parte do mundo, pero, por desgraza, non todos os países están igual de preparados para facerlle fronte. Non é o mesmo un sismo destas características en Xapón ca en Venezuela. Do mesmo xeito que non é o mesmo unha hectárea de terreo en Castela ca unha hectárea en Galicia, tampouco as consecuencias dunha catástrofe natural son iguais segundo o lugar onde acontezan.

Xapón leva décadas investindo en tecnoloxía, prevención e construcións capaces de resistir fortes movementos sísmicos. A súa poboación sabe como actuar e as autoridades contan con protocolos moi eficaces. Pola contra, Venezuela, afogada por unha longa crise económica e social, non dispón dos mesmos recursos nin das mesmas infraestruturas. Iso fai que un fenómeno natural acabe converténdose nunha traxedia humana moito maior. Ó final, as catástrofes sempre golpean con máis forza os pobos que xa viven en condicións difíciles. Como di o refrán, “a can fraco, todo se lle volven pulgas”.

Aínda hoxe sigo impresionado pola magnitude do sucedido e, sobre todo, porque aconteceu nun país ó que lle teño un cariño especial. Venezuela sempre estivo moi presente entre nós pola enorme relación histórica que mantén con Galicia e pola cantidade de familias que, nun ou noutro momento, cruzaron o Atlántico buscando unha vida mellor. Ademais, estes días, co Mundial de fútbol como tema recorrente, volveume á cabeza unha desas curiosidades que adoito lembrar: cantas veces participou Venezuela nun Mundial? Ningunha. Como me gusta o fútbol e tamén lle gardo afecto a ese país, é unha desas preguntas do trivial que nunca esquezo.

Nestes momentos difíciles son moitas as persoas que expresan a súa solidariedade co pobo venezolano, e iso sempre é de agradecer. Con todo, tamén resulta imposible non percibir certa dose de hipocrisía. As redes sociais énchense de mensaxes de apoio, condolencias e palabras fermosas, pero non hai tanto tempo moitos deses mesmos venezolanos eran vistos con desconfianza, con receo, con temor. Dicíaselles que viñan quitar o traballo, que eran unha carga ou que sobraban entre nós.

Moita forza e ánimo para ese marabilloso pobo.

Finca Fierro. Barbadás. Sábado, 27 de xuño de 2026