O QUE CORTA O BACALLAU

Chámome Agapito Menéndez e son o que corta o bacallau na miña aldea. Son o único habitante dela. Vivo só; sen muller, sen fillos, sen pais. Solteiro. Só.

Hai anos xa que marchou o último veciño, o Silabario. Un día petou na miña porta e díxome: “marcho, que teño que marchar”. E nin sequera nos demos a man. Eu pensei que quería dicir que marchaba facer algún recado e que volvería ó pouco. Pero non volveu.

Vivo só. Con tres vacas e un burro. A aldea é toda nosa. Non hai valados, nin marcos, nin arames, nin fronteiras. Saco as vacas da corte ó amencer e vou por elas cando xa case non se ve. Ás veces, nin iso: elas mesmas, ó caer a noite, recóllense soas. O burro adoita ir detrás delas.

Vivo só e entretéñome cunha televisión —iso si, de cincuenta e cinco polgadas— e con algún que outro libro que, de cando en vez, me trae o panadeiro. Son libros de segunda man e, algunha vez, mesmo se digna achegarse á biblioteca. Alí, como xa coñecen os meus gustos, prepáranme unha remesa. A xente, no fondo, quéreme.

Quéreme, malia que non son dos que baixan á vila a miúdo. Que va! Ás veces paso meses sen baixar e, cando o fago, é máis ben para abastecerme. Non son de meterme nos bares nin de parolar cos veciños. Xa de seu sempre fun un home solitario e agora estou máis que afeito á soidade.

Baixo da aldea porque vivo no alto de todo da serra, no derradeiro lugar que queda cara ó poñente. Baixo sempre co Uriarte, o meu can, e, cando teño que subir peso, levo tamén o burro.

E tan feliz.

Finca Fierro. Barbadás. Xoves, 9 de xullo de 2026

A ÉPICA DA CANÍCULA

Por necesidade tiven que saír pasadas as tres e media da tarde, xusto cando o sol estaba no seu mellor momento para acabar coa especie humana. Pero como ós heroes non hai quen os faga recuar, nin renderse, nin sequera pedir unha tregua, saín.

Abrín a porta do portal e o abafo recibiume cunha labazada de aire quente que case me devolve para adentro. Bufei. Axustei a gorra con solemnidade. Dei un paso. Logo outro. E boteime ó mundo.

Ós pouco metros xa botaba pestes contra as necesidades, as circunstancias e, xa de paso, contra quen inventou as horas centrais do verán. Tiña por diante douscentos ou trescentos metros de sol inclemente, sen unha árbore, sen un toldo e sen unha triste sombra onde negociar un armisticio.

Nese intre entrou un WhatsApp. Nin o mirei. Como para deterse a lelo e, aínda por riba, contestalo.

Á beira do camiño, enriba dun valado de pedra, pareceume ver como se estaban a fritir uns ovos. Uns pasos máis adiante, na outra beira, eran uns paxariños os que se estaban a asar. Se chegase a haber un polbo por alí, seguro que xa aparecía servido á feira.

Da miña cabeza empezaron a erguerse unhas columnas de fume tan dereitas que, de velas desde lonxe, calquera cherokee ou comanche respondería pensando que aquilo era unha mensaxe.

Cando cheguei ó lugar onde a sombra xa era continua, agradecino. Pero pouco alivio me deu. A calor viña comigo, pegada ó corpo coma un cobrador de débedas. E todo para que?

Pois porque quería chegar á casa con tempo para ver o final da etapa do Tour de Francia e, ó rematar, un novo partido do Mundial de Fútbol. Hai quen arrisca a vida por conquistar un cumio ou cruzar un océano. Un servidor xoga a súa para non perder un esprint masivo e un encontro de fútbol. Cada quen ten as súas heroicidades.

Finca Fierro. Barbadás. Mércores, 8 de xullo de 2026

Foto: Atallo que vai da Finca Fierro á Valenzá (Barbadás - Ourense)

CADA CABEZA, UN MUNDO

É lume!, dicía aquel. É arder!, digo eu. Pero, quen dixo medo? Hai que tirar cara a adiante, que aínda non se acaba o mundo. E, se se acaba, outro haberá. Anda que non hai mundos por aí...

Mesmo aquí xa hai varios. Centos. Miles. Millóns. Cada cabeza é un mundo. Cada quen arma e desarma, fai e desfai ó seu antollo. E os que non arman un mundo viven no seu propio mundo.

E, pensándoo ben, que marabilla! Que cada un, que cada quen, viva no seu mundo. Por que temos que ser tan clarividentes? Para que os demais gocen contando, criticando ou rosmando? Entón, o mellor é vivir nun mesmo.

A dicir verdade, e falando en serio, oxalá se acabase o mundo. Hai moita trapallada solta. Iso si, os entendidos ou os gobernantes ben poderían avisar cuns días de antelación, para que nos dese tempo a buscar outros mundos, ademais dos que levamos na cabeza.

Sei que algúns xa estarán pensando na Lúa ou en Marte. Eu non. Eu quero ir moito máis alá, mesmo máis alá do infinito. Quero chegar máis lonxe do que chega Buzz Lightyear.

Conformaríame con ir ó exoplaneta Sweeps-11 ou ó Swepps-04, que seica están a 27.700 anos luz da Terra. Unha bonita distancia.

Porén, a gran carallada é que teño que seguir soportando estes trinta e sete graos á sombra neste mundo que, por sorte ou por desgraza, non acaba de acabarse. Nin o físico nin o que cada un arma na cabeza.

Por certo, o que eu armo si que ten o seu aquel. Todo o que fago, digo e teño ten o seu aquel.

E que ninguén me rosme.

Cafetaría La Carabela. A Valenzá. Luns, 6 de xullo de 2026

A MEDIDA DO TEMPO

Ela comparte con el o silencio. El espalla cara a ela as súas olladas. Estas, cando se cruzan coas dela, rebentan nun rubor que semella a canícula existencial do momento. Ela medio sorrí. El medio asubía. Os dous saben que a ilusión baixa pola canella do desexo.

O aire detense arredor deles, como se este quixese escoitar o que ningún dos dous se atreve a pronunciar. As palabras sobran cando os ollos son capaces de dicir tanto. Cada xesto é unha promesa e cada respiración un convite a permanecer.

El asimila que o tempo ditará sentenza. Ela sabe que o tempo, ás veces, é efémero. Os dous ansían vivir o momento e que, logo, sexa o que Deus queira. Porque hai instantes que pesan máis ca unha vida enteira e abrazos que valen por todos os calendarios.

Ela, porén, baixa amodiño polo sendeiro do afán. El deixa que en cada paso vai un latexo e que con cada latexo dea un paso. Os dous, sempre, para adiante, para aventurarse no leito dos anhelos. Sen présa, mais sen pausa, como quen coñece o valor das cousas que medran devagar.

El sabe que o tempo é a divisa da súa vida. Ela sabe que estar con el ou non estar é a medida do seu tempo. Os dous míranse, tócanse e queren aproveitar ese tempo..

Eles saben que o tempo é o lume no que se arde. Eles queren abrasarse xuntos. Non lles importa a cinsa se antes coñecen a calor da chama. Entenderon que amar tamén é aceptar a fugacidade, facer do instante un fogar e da esperanza un camiño.

Eles. Os dous. Xuntos.

Café Kibu. A Valenzá. Mércores, 1 de xullo de 2026

Finca Fierro. Barbadás. Luns, 6 de xullo de 2026

6 DE XULLO: DÚAS FERIDAS ABERTAS EN ARXENTINA

O calendario da memoria histórica garda datas que non deberían caer nunca no esquecemento. O 6 de xullo é unha delas para a Arxentina, pois nese día conflúen dous episodios que simbolizan a brutalidade da última ditadura militar e o emprego do terror como instrumento de poder.

O 6 de xullo de 1976 (hai hoxe 50 anos) tivo lugar a coñecida como masacre de Palomitas, na provincia de Salta. Once presos políticos, que permanecían baixo custodia do Estado, foron retirados do cárcere coa escusa dun traslado. Lonxe de seren conducidos a outro centro penal, foron executados a sangue fría nunha paraxe situada ó sur de General Güemes. Os seus corpos foron posteriormente dinamitados para simular un enfrontamento coa guerrilla, nun intento de ocultar un crime planificado polas autoridades militares. A orde foi atribuída ó tenente coronel Carlos Alberto Mulhall, daquela interventor militar da provincia.

Tan só un ano despois, o 6 de xullo de 1977, comezaba outro dos episodios máis escuros da represión: a chamada Noite das Gravatas. Durante varios días, forzas da ditadura secuestraron, torturaron e asasinaron a un grupo de avogados laboralistas, especialmente na cidade Mar del Plata. O seu “delito” consistía en defender os dereitos dos traballadores e promover unha lexislación laboral máis xusta, converténdose así en obxectivos dun réxime que pretendía eliminar toda forma de oposición política, social ou profesional.

Ambos os feitos evidencian que a represión non se dirixía unicamente contra os grupos armados, como pretendía xustificar a propaganda oficial, senón tamén contra persoas indefensas, profesionais, sindicalistas, estudantes ou militantes políticos cuxa actividade resultaba incómoda para o poder.

Co retorno da democracia, moitos deses crimes foron investigados e os seus responsables acabaron comparecendo ante a xustiza, aínda que o camiño estivo, como non, cheo de dificultades. A memoria das vítimas converteuse nun piar esencial para construír unha sociedade máis consciente do valor dos dereitos humanos.

Cada 6 de xullo, lembrar Palomitas e a Note das Gravatas non significa só render homenaxe ás persoas asasinadas, senón tamén reafirmar un compromiso colectivo coa verdade, a xustiza e a memoria. Porque só unha sociedade que coñece o seu pasado pode evitar que o horror volva repetirse.

Que a sociedade española se aplique o conto.

Finca Fierro. Barbadás. Sábado, 4 de xullo de 2026

A CARREIRA DA RETRANCA

Que ben se está cando se está ben, díxolle a lebre ó sapoconcho nunha desas tardes de canícula na que ambos coincidiron á sombra duns amieiros do regato das Lamas, na vila de Baños de Molgas.

O sapoconcho limitouse a abanear a cabeza un par de veces, dando por boa a afirmación da lebre.

Esta empezou a torcer o fociño nun sorriso que, xa de lonxe, deixaba ver toda a súa retranca, a súa burla e mesmo certa malicia. Non tardou en facelo efectivo: “Bótoche unha carreira”, soltoulle de súpeto. E, como quen non quere a cousa, engadiu que lle concedía unha boa vantaxe.

Partirían desde onde se atopaban e chegarían ata onde as Pedradarcas se xuntan cos Pontóns. A vantaxe remataba no cruce coa carreira das Lagoas. Como testemuña da aposta tomaron un grilo que, xusto nese intre, asomaba a cabeza polo seu buraco coa intención de botar unhas cantigas.

O sapoconcho non perdeu tempo. Púxose ó choio de contado e iniciou a súa particular carreira, imaxinándose por momentos Fernando Alonso ou Emerson Fittipaldi.

A lebre, pola contra, seguiu coa súa ladaíña de “quen ben se está cando se está ben”. Estirouse un chisco máis sobre a herba e, cando xa pensaba en botar unha cabezada —porque estaba convencida de que lle sobraba tempo para alcanzar á tartaruga—, despediu ó grilo e púxose de parola cunha pega que aniñaba na copa daquel amieiro.

Mentres a lebre parolaba, o sapoconcho facía camiño ó andar. Amodo, si, pero paso a paso. Chegou á meta, deu un dos seus pequenos brincos e deitouse ventre arriba, ou, mellor dito, cunca abaixo.

A lebre apareceu pouco despois, esgotada e, agora si, co sorriso torcido. Mais xa non era un sorriso de burla, senón de cansazo e de dor.

O sapoconcho mirouna con calma e, sen perder a retranca, sentenciou: Que ben se está cando se está ben.

Cafetaría La Carabela. A Valenzá. Martes, 30 de xuño de 2026

ONDE SE ACABA O MUNDO

“Onde se acaba o mundo”, díxolle unha amiga a outra cando esta lle preguntou onde andaba traballando.

A frase veume como anel ó dedo; cadroume ó xeito. Porque a min quédanme exactamente dúas horas para marchar cara a onde se acaba o mundo. O que aínda non sei é se hei de facelo andando, en coche, en barco, en avión ou combinando as catro maneiras.

Xa que non podo perderme polo espazo sideral, vagando polo universo sen fin —aínda que non renuncio á esperanza de subir algún día ata Marte ou máis alá—, só me quedan tres lugares nos que desaparecer para a eternidade. Sempre tiven a ilusión de ir a un deles: Australia, Canadá e o Polo Norte.

A decisión chegou precedida dun sorteo, dun golpe de sorte. Como non sabía por cal decidirme, optei por xogar ó guá. Fixen tres buracos moi xuntiños e marquei cada un co nome dun deses destinos, na mesma orde en que os acabo de citar.

Lancei o bugallo e este inclinouse polo buraco da esquerda de todo —mesmo os bugallos saben que non son da outra beira—: Australia. Quédanme xa menos de dúas horas para marchar alá, vivir entre coellos e canguros. Porque esa é outra: nada de cidades nin de vilas grandes; quero estar practicamente perdido de todo.

A miña intención é acampar á beira do monte Uluru, tamén coñecido como Ayers Rock, e... vivir, que son dous días! Así que quen queira saber de min, que non perda o tempo buscándome; para a maioría non será prato de gusto achegarse ata onde se acaba o mundo.

Alá vou, Australia!

Cafetaría La Carabela. A Valenzá. Luns, 29 de xuño de 2026