120 QUILÓMETROS SEN MOTORES

O 24 de agosto de 2001, hai hoxe 25 anos, o voo 236 de Air Transat partiu de Toronto, Canadá, con destino a Lisboa. A bordo do Airbus A330 viaxaban 293 pasaxeiros e 13 membros da tripulación. O voo transcorría con normalidade mentres o avión sobrevoaba o océano Atlántico. Porén, durante a viaxe comezou unha fuga de combustible nun dos motores. A fuga provocou unha perda de combustible moito maior da que a tripulación esperaba.

A situación foi empeorando mentres o avión continuaba afastándose do continente. Finalmente, a tripulación comprendeu que o problema era realmente unha grave perda de combustible.

Os pilotos decidiron entón desviarse cara ás illas Azores, onde estaba o aeroporto de Lajes. Este aeroporto era a súa mellor oportunidade para conseguir aterrar con seguridade.

Con todo, o avión estaba cada vez máis lonxe de poder continuar o voo normalmente. Primeiro deixou de funcionar o motor dereito por falta de combustible. Poucos minutos despois, tamén se apagou o motor esquerdo.

O Airbus A330 quedou así sen ningún dos seus dous motores en funcionamento. Un avión comercial deste tamaño non está deseñado para permanecer sen propulsión durante moito tempo. Porén, aínda pode planar, aproveitando a súa velocidade e a sustentación das ás.

O comandante Robert Piché e o copiloto Dirk DeJager tiveron que converter o avión nun enorme planador. A tripulación calculou a traxectoria para alcanzar a base aérea de Lajes, na illa Terceira. O avión percorreu aproximadamente 120 quilómetros sen motores durante uns 19 minutos. Durante ese tempo, os pilotos tiveron que manter a calma e controlar a altitude e a velocidade.

Finalmente, os pilotos conseguiron avistar a pista de Lajes e prepararon unha aterraxe de emerxencia. O avión tomou terra a gran velocidade e sufriu importantes danos no tren de aterraxe e nos pneumáticos.

Malia a dureza da manobra, conseguiu deterse na pista. As 306 persoas que viaxaban a bordo conseguiron sobrevivir á emerxencia. O voo dese avión pasou á historia como un dos planeos máis longos realizados por un avión comercial sen motores.

Finca Fierro. Barbadás. Sábado, 22 de agosto de 2026

CANDO DEIXO DE SER

Cando deixo de ser invisible, mimetízome en lobo. Sempre me gustou ser lobo, para poder oulear desde os outeiros, só desde os outeiros. Nas chairas e nos lameiros dedícome a cazar, e, de caza, selecciono moi ben a presa.

Porén, o meu verdadeiro gozo é ser invisible: entrar por onde ninguén pode e visitar lugares que algúns xa quixeran coñecer. Ás veces, mesmo me meto na cabeza de alguén, só para confundirlle as ideas, para enredar os seus pensamentos. E así, pouco a pouco, a súa desgana, indiferenza ou apatía repousa sobre a ansiedade do meu ego, sobre o desexo do meu propio rego.

Coa invisibilidade por bandeira, contemplo, observo, vexo todo aquilo que algúns non queren ensinar. E esa é a miña gran vantaxe: eles non poden ver o meu sorriso pillabán nin o brillo dos meus ollos, aínda que ben sei que existen brillos lagarteiros e olladas raposeiras.

Vexo pensamentos que esbardallan sobre a relación dun lobo cunha bolboreta, cousa fóra de natura. Mais, como dicía aquel, de todo hai na viña do Señor. Mesmo un paporroibo pode decidir pousar sobre o fociño do lobo. Cando isto sucede, ouleo con máis forza, máis melancolicamente e os pelos póñenseme tesos ante tanta ansiedade.

Porque hai cousas que non deberían acontecer e, con todo, acontecen. Hai encontros que desafían a natureza e outros que a natureza inventa para burlarse de nós. Eu limítome a mirar, invisible, agardando o momento exacto para deixar de selo.

Entón volvo ser lobo, subo da chaira e regreso ós outeiros, na procura dese acougo sentimental que, de continuo, me fai oulear. Ouleo sobre o silencio da noite.

Cafetaría La Carabela. A Valenzá. Venres, 21 de agosto de 2026

Finca Fierro. Barbadás. Sábado, 22 de agosto de 2026

AMODIÑO, QUE O BO ESTÁ POR VIR

De Entrimo a Olelas empezaba o bo. Mesmo indo no coche. Por ser a estrada estreita e polas súas curvas. Sempre me gustou conducir por esas... carrilleiras que se ensancharon só o xusto para que pasasen os coches. En algúns sitios, só un. Amodiño e contemplando a paisaxe.

A paisaxe desta estrada impresiona polo seu lado esquerdo cando se chega á altura do encoro de Lindoso. Alá, no fondo, moi fondo, coas aldeas de Portugal saudándonos desde a distancia; coas vacas cachenas nas cunetas ou cruzando, lambendo mesmo a ventá do coche; cos cabaliños tamén á beira.

E se por todo iso empezara o bo, polo que ía seguir chegaba o gozo: unha nova andaina chitoliana ata as Pozas do Mallón. Aquí xa si pola súa propia paisaxe, entendendo a paisaxe como bosque, como conxunto de plantas, árbores, matogueiras e demais especies vexetais cheas de cor... verde. Verde que te quero verde.

Aínda que os entendidos teñen catalogado o percorrido como de dificultade fácil, hai pequenos traxectos que teñen o seu aquel, ou sexa, a súa subida. Podo achacalo á idade, pero non; estou máis que acostumado a andar polo monte. Digo que, en certos puntos, a costa púñase costa arriba; nunca mellor explicado.

Pero todo esforzo, ó final, é certo que ten a súa recompensa: a vista sobre as pozas era marabillosa. Todo o que as arrodeaba era de película. E a visita, confirmo e aseguro, paga a pena. A maiores, é unha ruta curta, que logo se fai. A pesar desas costiñas.

Desde ese lugar, o fillo e máis eu marchamos ver o Pozo Caído, no río Pacín. Pero como o espazo do Pingas é o que é, esta ruta queda para outro.

Finca Fierro. Barbadás. Venres, 21 de agosto de 2026

CANDO O CAMIÑO DE VOLTA SE ALONGA

Dúas voltas. Á Fortaleza de Monterreal, en Baiona. A primeira, por fóra; a segunda, por dentro. Baixo un sol abrasador e unha calor tórrida. E menos mal que, de cando en vez, a brisa do mar facía máis levadía a andaina. E se, por un casual, se levantaba algo de ventada, mesmo daban ganas de exclamar: “Que marabilla”. (En Ourense estaranse chamuscando, cheguei a pensar. Despois, á volta da viaxe a Baiona, xa vin que, seica, estiveran a corenta e dous graos e medio)

Como a calor era inmensa e había que resgardarse un pouco de tanto sufoco, aproveitamos para xantar. Foi a nosa perdición: entre as calores, unha pequena ferida nun pé do rapaz e o bandullo dos dous cheo, pero ben cheo, o asunto tiña que acabar mal. Ou non. Ben podía ser, tamén, a nosa salvación.

Mellor unha mestura das dúas cousas: que xa emprendemos camiño de regreso a Ourense. Pero, como aínda tiñamos toda a tarde por diante, para que ir con présas? Nada de autovías, nin autoestradas, nin velocidades astronómicas. Imos pola Nacional de toda a vida, pola 550, que, arre demo, cambiou para a 552.

De Baiona, a A Guarda. De aquí, a Tui. De Tui, e xa pola PO-404 e a PO-400, a Salvaterra do Miño, ás Neves, a Arbo... E cando faltaban once quilómetros para chegar a Ribadavia, fixen a arroutada de subir ata A Cañiza. Ou sexa, retroceder un chisco.

Nada, tranquilos: ese pequeno retroceso gánollo despois pola autovía, facendo o que non debería facer. Pero xa nos entraran as ansias de chegar canto antes.

Chegamos sans e salvos. E, nada máis entrar na casa, produciuse o inevitable asalto á neveira, para que un bo cacho de sandía me aliviase a seca que levaba nas entrañas.

Finca Fierro. Barbadás. Martes, 18 de agosto de 2026

PENA DUN CAFÉ

Ela faláballe de alfábegas e aromas, de paxaros e cabezas, de estrelas que brillaban na noite que comezaba a poñerse fría. El falaba do ruxerruxe do vento, da soidade dun cuarto baleiro e do baleiro que había nalgúns pensamentos. Ou sentimentos.

A distancia estaba aí, era patente, pero o achegamento era real, auténtico. Pena dun café. Co café, ou co seu recendo, as palabras flúen mellor, coruscan sobre as caricaturas dos dous. Co café mesmo se poden xunguir os pensamentos. Ou os sentimentos.

Ela seguía a falarlle de trasgos, de seres míticos e de personaxes coñecidos. El escoita co sorriso aberto e cos latexos do corazón zoupando no peito. Porque a emoción é moita e as ansias aínda son máis.

A noite estaba chea de sons e de soidades sobre unha terra brava que namora. Os carballos servían de refuxio para o silencio, e o silencio estendía, espallaba, esparexía as redes da memoria e da nostalxia. Lembraban os dous. Contaban os dous. Borboriñaban os dous. A noite xa estaba pecha.

Sobre a escuridade, o ruxerruxe dos grilos e dos paporroibos. Aínda así, notábase máis o silencio ca o ruído, a melancolía ca a rebuldaina e os soños ca os espíritos.

Ela lembraba bailes nos ríos e gaitas nas festas. El deixaba caer a mirada sobre unha felicidade xa feita, asentada e quizais eterna. Ela emocionábase cos recordos. El falaba das súas propias emocións e dicía, tamén, que se emocionaba con ela. Ela debuxaba a caricatura dun poema. El dicíalle que ela era poesía.

A distancia seguía aí, pero o achegamento semellaba cada vez máis real, máis auténtico. A noite dáballe paso á madrugada. Coa madrugada chegaban os soños reais e imaxinarios. Soñaban os dous a un tempo.

Parque Ansuíña. Baños de Molgas. Sábado, 15 de agosto de 2026

Parque Ansuíña. Baños de Molgas. Domingo, 16 de agosto de 2026

ACOSTA ÑU: A MASACRE DOS NENOS

O 16 de agosto de 1869 —fixo onte 157 anos— tivo lugar a batalla de Acosta Ñu, un dos episodios máis tráxicos da Guerra da Triple Alianza, conflito no que Paraguai se enfrontou a Brasil, Arxentina e Uruguai. O combate produciuse preto da actual cidade de Eusebio Ayala, no Paraguai, cando o exército paraguaio estaba xa moi debilitado.

A guerra provocara enormes perdas humanas e o Paraguai sufría unha grave falta de soldados adultos. Nesa situación, numerosos menores foron incorporados ás forzas paraguaias. En Acosta Ñu participaron centos de nenos, xunto con soldados veteranos, anciáns e mulleres. Algunhas fontes sitúan o número total de defensores arredor de 3.500, aínda que as cifras varían segundo os autores.

As tropas aliadas, principalmente brasileiras, eran moi superiores en número e armamento. Segundo fontes institucionais paraguaias, arredor de 20.000 soldados aliados enfrontaron as forzas paraguaias. A batalla comezou pola mañá e prolongouse durante varias horas.

A resistencia paraguaia foi finalmente derrotada. Moitos dos defensores morreron durante os combates e outros pereceron posteriormente. Os relatos sobre o episodio describen tamén o incendio dos bosques onde se refuxiaban os combatentes, agravando a dimensión da matanza.

A presenza de nenos no campo de batalla converteu Acosta Ñu nun símbolo especialmente doloroso da guerra. A súa participación foi consecuencia dunha contenda que levara o Paraguai ata unha situación extrema, na que a mobilización militar alcanzou tamén os menores. A historiografía posterior debateu tanto o número de nenos participantes como a maneira de interpretar o seu papel no conflito.

En Paraguai, a lembranza de Acosta Ñu quedou ligada á celebración do Día do Neno, que se conmemora cada 16 de agosto desde 1948. Así, unha xornada dedicada á infancia está tamén marcada pola memoria dos menores que morreron naquela guerra.

A historia de Acosta Ñu continúa sendo un poderoso símbolo da destrución provocada polas guerras e do sufrimento que poden padecer os nenos nos conflitos armados. Ó mesmo tempo, o seu recordo forma parte da memoria histórica e da identidade colectiva do Paraguai.

Finca Fierro. Barbadás. Venres, 14 de agosto de 2026

IR OU NON IR

Resolvín a ecuación nun amén. O asunto estaba en decidir se ía ou non ía a tal ou cal lugar. Co ben que se está na cama! Ante esta exclamación, calquera pode entender o meu proceder, a miña solución á sinxela ecuación: non ir.

Deixar caer a cabeza sobre a almofada, pechar os ollos e soñar esperto non ten prezo. E, se non, sempre queda a opción de coller un libro, imaxinar os personaxes, percorrer os lugares, vivir as situacións sen necesidade de mover un pé. Outra gozada.

Ir ou non ir. Permanecer entre unhas sabas brancas, sabendo que podo vivir sen me mover. Saber que podo durmir, pechar os ollos e, cando me apeteza, abrilos de novo para contemplar o silencio. Porque o silencio tamén se pode ver. E, ás veces, mesmo se pode apalpar.

Desde a cama, o universo é cadrado. As ideas bailan ó ritmo de Zorba, o grego, e a imaxinación bule por entre as flores desas plantas que non sei nomear, pero que son fermosas, moi fermosas. Desde a cama tamén podo planear, proxectar unha andaina pola Devesa da Rogueira, por exemplo; percorrer co pensamento os seus camiños, subir polas súas sombras, sentir o rumor da auga sen saír de entre as sabas.

Porque desde a cama, e na cama, pódense facer moitas cousas: reais, espirituais, imaxinarias. Pódense vivir mentres estamos espertos e tamén mentres durmimos.

Desde a cama, as conversas flúen e aboian por riba dos sentimentos que semellaban durmidos, pero que, de súpeto, estoupan en latexos que mesmo mancan no peito. Hai palabras que saben atopar camiños que levaban tempo pechados. Hai silencios que din máis ca unha conversa enteira. Agora que cada quen soñe co que lle conveña.

Ir ou non ir. A ecuación resólvoa nun alustro: desde a cama, a liberdade está nos pensamentos. E que mellor lugar para os anhelos, para os desexos, para todo aquilo que aínda non aconteceu? Quizais por iso, ás veces, non ir sexa tamén unha maneira de viaxar.

Cafetaría La Carabela. A Valenzá. Venres, 14 de agosto de 2026

Finca Fierro. Barbadás. Sábado, 15 de agosto de 2026