QUE NINGUÉN ME MOLESTE

Estou perdendo facultades. Levo moito tempo sen escribir de fútbol. Estamos co Mundial. Un Mundial que se celebra en México, Canadá e Estados Unidos. Non sei se o acordarei, pero, tan axiña como a Dennis Tito lle dea por levar xente a outros planetas, seguro que acabaremos vendo un Mundial con sedes en Marte, Xúpiter e o lado oculto da Lúa. E a ver quen é o guapo que vai ver estes últimos se están ocultos. Hai xa moito tempo que estes acontecementos deixaron de ser simplemente deportivos.

Porén, eu sigo á antiga: pensando que o fútbol non deixa de ser un deporte e, ademais, un deporte marabilloso, por moitos “intelectuais” que se empeñen en defenestralo. Aínda que esta edición ten máis críticos e detractores ca nunca. Claro, non vai ningún xogador do Real Madrid, e iso, para moitos españois, semella pouco menos ca un insulto. Seguro que non son poucos os que xa desexan que España quede eliminada ás primeiras de cambio.

Non se decatan de que, este ano, entra dentro da lóxica. Si, é certo que Huijsen empezou con forza, pero mesmo os seus propios seareiros notaron o baixón. E, polo demais, o Madrid apenas ten xogadores españois. Nin parece que os vai ter a curto prazo. Leva camiño de non contar nin con suplentes patrios. Ao final quedará o pobre Chendo como delegado e punto pelota. Ai se don Santiago Bernabeu levantase a cabeza e vise o seu Madrid así...

Pero desvieime do esencial: un servidor ten intención de ver todos os partidos que poida. A pena é que a primeira canle da TVE non os emita todos. Total, só será un mes sen facerlle caso a ninguén.

Indirecta: que ninguén me moleste.

Cafetaría La Carabela. A Valenzá. Sábado, 13 de xuño de 2026

CONTRA A CALOR

Quen dixo medo?

Saquei dos pés as zapatillas da casa e puxen as outras, as de saír, as... tenis. Non quería chamalas así porque, para min, o tenis é un bonito deporte e non un tipo de calzado. Mais non queda outra que adaptarse aos tempos.

Postas as tenis e sendo as catro da tarde, con aviso de alerta amarela por calor, saín á aventura. Quen dixo medo?

A verdade é que a tarde non estaba para saír, e menos precisamente ás catro, pero, por circunstancias, e se quería ir tomar o típico café e escribir algo, tiña que facelo a esa hora porque onte arrincou o Mundial de Fútbol e teño intención de vivir por e para ese acontecemento. É tal o interese que me esperta que penso seguir todo o que emitan pola primeira canle da TVE. Para ver algúns partidos nas plataformas de pago terá que tratarse xa dalgún encontro moi especial. Teño entendido que, por sorte, os máis destacados tamén os ofrecerá a televisión pública.

O dito: saín á aventura e, realmente, ao abrir o portal a andaina xa botaba para atrás. A calor, a sensación de afogo, o bochorno... todo golpeaba con forza. Entoo a miña mea culpa ante semellante animalada —se pasa a algo a sanidade pagámola todos, etc.—, pero...

Pero é que tamén se me caía a casa enriba. Non todo se pode xustificar polas circunstancias nin polo fútbol. Non son persoa de pasar moito tempo encerrada e, sabendo como sei que a terraza á que vou adoita estar á sombra e que o café é unha droja tan aditiva que... iso, é droja.

E todos sabemos o que enganchan as drojas... a droja do café, a droja do fútbol, a droja da escritura...

Cafetaría La Carabela. A Valenzá. Venres, 12 de xuño de 2026

A CARAVANA DA GRATITUDE

Seguro que ningún veciño de Baños de Molgas sabería quen era Ramón González, un señor cun enorme bigote cuxas puntas se erguían cara arriba e que, no mes de xullo de 1921, estaba a tomar as augas na vila molguesa. Mais o que si lles chamaría a atención sería a comitiva de automóbiles (en 1921!) que entraba pola rúa do Progreso —ou pola carreira, como se dicía daquela; ninguén lle chamaría aínda estrada— e que se detiña, entre gran rebumbio e algarada, diante das portas do balneario. Que estaba a acontecer?

O que acontecía era que unha nutrida representación dos habitantes do Porriño chegaba a Baños de Molgas coa intención de agradecerlle a Ramón González o financiamento da construción da casa consistorial desa localidade pontevedresa, proxectada nada máis e nada menos que por Antonio Palacios. O edificio sería inaugurado precisamente tres anos despois, o 15 de xuño de 1924, data da que se cumpren hoxe 102 anos.

Ramón González Fernández non era político nin aristócrata. Tampouco pertencía a ningunha das grandes familias nobiliarias que daquela exercían influencia sobre a vida pública galega. Era, pola contra, un emigrante feito a si mesmo, un daqueles galegos que cruzaron o Atlántico na procura dun futuro mellor e que atoparon na Arxentina as oportunidades que a súa terra natal lles negara.

Nado en Ribadeo en 1856, marchou sendo moi novo cara a Rosario. Alí desenvolveu unha intensa actividade empresarial vinculada ao comercio e ás finanzas, acadando unha fortuna considerable grazas á súa capacidade de traballo e ao seu espírito emprendedor. Mais a distancia nunca conseguiu romper os vencellos emocionais coa súa vila de orixe, polo que regresou a Galicia xa iniciado o século XX.

Nunha visita ao Porriño para encontrarse cun amigo arxentino, coñeceu á que sería a súa futura esposa. Tanto en Ribadeo como no Porriño, o matrimonio desenvolveu unha destacada labor benéfica, social e cultural. En Ribadeo financiaron a construción do Teatro, contribuíron ás festas patronais de 1925 e doaron 150.000 pesetas para a adquisición dos terreos e a construción da Praza de Abastos. No Porriño financiaron o templo parroquial, achegaron 40.000 pesetas para garantir o abastecemento de fariña á poboación, axudaron a viúvas e orfos do mar, sufragaron a construción do campo de fútbol e tamén a da citada casa consistorial, un edificio chamado a converterse nun dos símbolos arquitectónicos de Galicia.

Finca Fierro. Barbadás. Venres, 12 de xuño de 2026

ELOXIO DO MOVEMENTO

Despeguei o cu do asento. Ás veces é bo facer movementos. Nesta vida un non pode estar sempre quieto, aínda que lle guste, aínda que a galbana se apodere da existencia. Hai que moverse. Avanzar. Avanzar sempre.

Pero hai que avanzar con sentidiño. Non vaia ser que nos esnafremos. Cómpre avanzar mesmo pola fervenza da conciencia ou pola seimeira da soidade. A soidade do home non é máis ca o seu medo á vida. Quen dixo medo!

Medo téñenselle á desgana, á nugalla. Nunca á acción nin á aventura, aínda que sexan perigosas. Hai que vivir! Vivir coa alma nun fío, pero vivir. Vivir coa ansiedade dun desexo, dun devezo, dun anhelo que, a pesar da congoxa, é fermoso, é bonito.

Eu, menos mal, xa vivo cos movementos da inercia. Chégame con deixarme ir. E, a pesar de que o sofá, unha boa terraza ou a cama sexan todo un reclamo, todo un gozo ante a desidia e a preguiza, a quen non lle gusta un doce? A tentación é grande.

Máis grande aínda é ansia de coñecemento, de sabedoría. E para coñecer e saber hai que moverse. Iso de que os pans cocidos caian do ceo é unha quimera, unha ilusión bíblica que non nos leva a ningunha parte.

Hai xa un bo cacho que despeguei o cu do asento e atopei moitas máis cousas ca estando quieto. Aristóteles dicía que o movemento é o paso da potencia, da capacidade ao acto. E tanto que si: móvese o mundo, móvense as terras, móvense os marcos e móvense os fouciños cara aos pescozos deses que moveron os marcos. Carallo, neste caso, case é mellor quedar quietos.

Café Brétema. A Valenzá. Mércores, 10 de xuño de 2026

NA PROCURA DE FERNÁNDEZ MAZAS

Boa parte do día preocupado porque tiña medo de non chegar a tempo á cita e, ao final, presenteime cunha hora de antelación. Así son ás veces de impaciente. Menos mal que aproveitei ese tempo para botarlle unha ollada máis ó barrio xudeu de Ribadavia, por se aínda non o coñecía o suficiente, e, como non podía ser doutro xeito, para tomar un café. O café que non me falte nunca, nin en ningún momento nin en ningún lugar.

A cita era no Museo Etnolóxico de Ribadavia, onde se ía celebrar unha charla, conferencia ou parladoiro arredor de Cándido Fernández Mazas, o pintor, escritor e ilustrador ourensán que José Manuel Bouzas leva anos reivindicando con entusiasmo e constancia.

As dúas horas que durou o acto fixéronse especialmente amenas grazas á sabedoría e á capacidade divulgativa do meu veciño molgués, Pepe Bouzas. Diapositiva tras diapositiva, foi debullando a vida e boa parte da obra deste xenio da ilustración. Aquí permitídeme unha pequena paréntese: algúns rompemos a cabeza intentando describir algo —e case sempre de maneira imperfecta— en trinta, cincuenta ou cen liñas; chega logo un destes artistas e, con apenas tres simples trazos, consegue resumir toda unha realidade. Non é estraño, por tanto, que cada vez admire máis aos ilustradores, caricaturistas e creadores de viñetas.

Remato. O conferenciante foi mesturando debuxos de Mazas con aquelas amizades que conseguiu ó longo da súa vida, das que máis de unha me chamou a atención. Unha vida, por certo, bastante curta. Morreu á idade de 39 anos en Pedrouzos, O Castro de Caldelas.

Finca Fierro. Barbadás. Xoves, 11 de xuño de 2026

O CAIXÓN DA NOSTALXIA

Fotos. Apuntamentos. Retratos. Obxectos. Notas. Informes. Memorias. Ditames. Manuais de uso. Marcos con fotos. Cadros sen fotos. Recordos. Nostalxia.

Recordos dunha fervenza, dun canastro, dun hotel ou dun hostal, dunha cidade, dunha vila ou dun lugar perdido. Recordos do mar. Recordos de paseos, de rutas, de viaxes e de aventuras. Recordos de perdas, de présas, pero tamén de calma e de sosego.

O tempo pasa. As imaxes quedan, permanecen. A memoria voa. E a nostalxia acaba por facerse dona e señora dunha vida enteira.

En cada imaxe agóchase un recordo. En cada recordo, un verso breve unhas veces e longo outras; unha estrofa, un poema completo, pura poesía. Dicía aquel, e repítoo eu: a poesía es ti, é ela, son as lembranzas que permanecen.

A nostalxia é un caixón cheo de recordos; e os recordos multiplícanse cando os caixóns son varios. Dicía Jeanne Moreau que a nostalxia nace do desexo de que as cousas permanezan sempre iguais. E as imaxes axudan. Axudan moito.

Retratos. Amigos. Familia. Igrexas. Ríos. Santuarios. Montes. Lagoas. Áncoras. Vestixios dunha vida compartida. Recordos dunhas horas, dun día, dunha fin de semana, dunha semana enteira ou de quince días. Quizais non existan os recordos dun mes completo; as circunstancias laborais raramente o permitían.

Mais dá igual. Chega unha foto. Chega un recordo. Chega unha imaxe. Para que a nostalxia aniñe nas entrañas da melancolía e da morriña. Entón decátaste de que, ás veces, o tempo se detén, os pensamentos permanecen quietos e os sentimentos... os sentimentos afloran, emerxen, manan, xorden de novo, unha e mil veces... en cada fotografía, en cada lembranza.

Cafetaría La Carabela. A Valenzá. Martes, 9 de xuño de 2026

Finca Fierro. Barbadás. Martes, 9 de xuño de 2026

O CONFESIONARIO DA VILA

Sacrifiquei o tempo non facendo nada. Nada fixen. Quedei quieto desde un certo momento ata que eu decida en que latexo me erguerei. Estou sentado no mazadoiro da burga de Baños de Molgas, e canto me custa levantarme. Tanto, que nin sequera me preocupa o paso do tempo.

Desde aquí observo os veciños e decátome de que ningún deles se dedica xa a apañar caldeiros e cubos de auga quente para as vacas ou para facer a calda do pote. Xa non hai vacas, e xa ninguén cocerá así para os porcos.

Aínda que hoxe sacrifique o tempo, houbo un tempo no que acontecían esas cousas, e moitas máis. A auga quente da burga servía para todo. E cando non se levaba para as casas, eran as mulleres as que se apropiaban do lavadoiro con bañeiras ateigadas de roupa. Ás veces eran ata as propias vacas as que baixaban, como podían, as escaleiras para meter naquela auga quente, rica en bicarbonato e sodio, os pés feridos polas rellas dos arados.

Tamén houbo un tempo —e semella que, por sorte, aínda o hai— no que o famoso mazadoiro da burga era o confesionario de toda unha vila, o mellor psicólogo posible cando aínda ninguén sabía o que era a psicoloxía. Non podo dicir que aí se declarasen ou se derrubasen imperios, porque non chegamos a tanto. Mais si se confesaron segredos, se fixeron promesas, se declararon amores, se removeron as conciencias e se trazaron medidas, plans e proxectos; en definitiva, falouse de todo canto había na viña do Señor.

Porque no mazadoiro da burga, quen máis quen menos, sacrificaba o tempo e, sobre todo, as ceas. Valía máis unha parola, unha xuntanza sentados nesa pedra, toda unha santa Biblia.

Cafetaría La Cabarela. A Valenzá. Domingo, 7 de xuño de 2026

Finca Fierro. Barbadás. Luns, 8 de xuño de 2026