A CÁMARA LENTA DA LITERATURA

Tiña un amigo que me dicía que se negaba a ler libros voluminosos, que unha boa ou bonita historia podía contarse igual nun libro de cento e pico de páxinas ou, como moito, de trescentas. E tiña razón.

Empezo a cansarme dos chamados best-séllers que, para contar un simple asasinato —ou mesmo se se trata dun asasino en serie—, precisan achegarse ás mil páxinas. Nestes libros, por poñer un exemplo, para acender un coche, simplemente para darlle á chave de contacto, poden empregar tres ou catro páxinas.

Estou lendo un que utiliza todos os tópicos que asoman, por exemplo, nesas películas de acción nas que, cando alguén recibe un disparo, cae tan amodiño que ata a propia cámara lenta parece ir a cámara aínda máis lenta.

O caso é que o escritor é un deses que se fixeron famosos precisamente por ese tipo de tramas e polo número de exemplares vendidos en todo o mundo e en varios idiomas. Eu mesmo lin varios del e recordo que a un o clasifiquei como moi entretido; outro pareceume marabilloso; outro, bonito; e dous, regularciños.

Este que estou lendo —levo lidas 251 páxinas e aínda me quedan 425— xa case podo asegurar que o cualificarei de malo polo que máis ou menos comentaba liñas atrás: demasiados tópicos cinematográficos e demasiadas páxinas para non contar practicamente nada e nas que a literatura brilla pola súa ausencia.

Que por que non o deixo? Un sempre confía en que pode pasar algo, aínda que intúa que non vai pasar nada. E, anque pase, xa dá igual. Pero...

Así que moito coidadiño con “Mentira”, de Juan Gómez-Jurado, pero coa advertencia de que para gustos hai cores. Oxalá para moitos vós sexa unha obra mestra. Oxalá. Só que sexa así para compensar ese tempo empregado en tantas páxinas.

Café Kibu. A Valenzá. Luns, 31 de agosto de 2026

A FE QUE NON TEÑO E AS LEMBRANZAS QUE SI

Desde a perspectiva dun ateísmo galopante, isto non me impide falar do gran acontecemento cristián que comezou a desenvolverse, precisamente onte, no meu concello de Baños de Molgas, máis concretamente no santuario da Nosa Señora dos Milagres: as novenas na honra desa virxe, a Santiña do Medo.

Na miña memoria infantil quedaron para sempre, nun recanto do cerebro, os recordos de tres datas e dunha acción, detalle, feito ou acto que penso que son os máis salientables de todas as novenas.

Os churros. Era, a diario, un dos momentos álxidos da peregrinación ó santuario, en relación coa primeira novena do día, a das sete e media. Pois, tan axiña como se saía da misa, os que podían lanzábanse como posesos ós churros. Os que podían, que eran moi poucos. Os que non podiamos, mirabamos de esguello para quen os ía comendo e rezabamos, máis que na propia misa, para que se compadecese de nós e nos lanzase algún, coma ós cans famentos.

O Rosario da Aurora. Cada día celébrao unha ou varias parroquias da contorna. Cando lle tocaba a Baños de Molgas, ás seis da mañá repenicaban as campás para espertar ós veciños. Xuntabámonos na Cagalla e iamos de parola, detrás do cura, ata o cruce coa estrada de Maceda. Alí, aí si, empezaba a rezarse o rosario ata o mesmo santuario.

O Rosario das Antorchas. Todos os días 7 de setembro, ás once da noite. A verdade é que o rosario era o de menos. O que realmente nos interesaba ós cativos —e ós non tan cativos— eran os fogos artificiais, que cando empezaron a ser de luces, aquilo converteuse xa na noite máxica de todo o monte Medo.

Mesmo moito antes do rosario e dos fogos, o bonito tamén era o traxecto a pé —de noite pecha, claro— cos grupos de xente e de rapaces que se ían formando, e as bromas que se gastaban, tanto á ida como á volta. Por unhas cousas e por outras, era a noite máis fermosa de todo o ano.

O Día 8. Así, tal cal, en maiúscula. Porque é o día grande. Porque sempre se coñeceu así: O Día 8. Porque o que se facía ese día —ou mesmo o que se facía para ese día— éme imposible describilo por completo, pola sinxela razón de que precisaría, polo menos, outro Recuncho Hebdomadario. Se cadra, o do ano que vén.

Pois, aínda que cada vez sexa máis e máis ateo, as novenas dos Milagres, polo que sexa, teñen o seu aquel, a súa tradición e perdurarán sempre na miña memoria.

Finca Fierro. Barbadás. Sábado, 29 de agosto de 2026

QUE SI. QUE NON.

Que si. Que non. As dúbidas, preñadas de incertezas. As incertezas apurando o tempo. O tempo facendo bailar os nervios. Os nervios facendo mover os pés. E os pés collendo camiño da arroutada.

Que si. E fun correndo. Atravesei carballeiras e devesas. Fervenzas cheas de silencio. Tráfico de coches que semellaba un inferno. Atravesei toxeiras. Cruceime con paporroibos. Fotografei bolboretas. E sentei ante o toxiño máis amarelo.

Alí, sentado, conversei comigo mesmo, con alguén, como se se fose acabar o mundo. Mesmo ouleei sentimentos e berrei pensamentos. Porén, os sorrisos abriron camiños por entre a espesura do bosque. Polas carrilleiras, xa libres, asomaron gargalladas tras palabras disparatadas, mesmo incompletas, pero sempre cun fondo real e futurista.

Deixei a pequena sombra do toxo e seguín correndo polo arco da vella da esperanza. Porque esta, aínda que a representan tan só de cor verde, deixa amosar as seis cores restantes para que un poida coller a da realidade, a da actualidade, a que sinala que se chegou á meta.

Esa meta á que houbo dúbidas de ir ou non ir. Esa meta pola que, en principio, o tempo non corría e, logo, batín todos os récords. Ás veces, as ansias levan a un polo aire.

Cando cheguei, todo se conxuntou: as incertezas acougaron, os nervios sosegaron, o tempo nin se detivo nin se botou a correr, os pés deixaron de bater. E todo iso pariu uns momentos de melancolía e nostalxia, de felicidade e ledicia, de quietude e silencio.

Cafetaría Titanic. Ourense. Venres, 28 de agosto de 2026

Finca Fierro. Barbadás. Sábado, 29 de agosto de 2026

DA INGUA Á PONTE DAS CEPAS

Non hai dous sen tres. Eramos poucos e pariu a avoa. Así, expresións ou ditos semellantes poderían servir para sinalar que, o mesmo día que fixen cun fillo dúas andainas por Entrimo —a das Pozas do Mallón e a do Pozo Caído—, realicei cun irmán outra en Baños de Molgas. E iso a pesar de que, pola zona da ingua esquerda, levaba un bo tempo —xa cando fixemos a andaina ó Pozo Caído— notando unha certa dor aguda.

Pero, como na visita que lle fixen ó irmán este non sabía que facer ata que chegase a hora de ir cear o polbo ós Milagres, non quedou outro que dar un paseo que, pouco a pouco, se foi convertendo en media andaina ou, se se quere, nunha visita turística á ponte das Cepas.

Iso si, fomos no coche ata a estación do ferrocarril e, desde alí mesmo, emprendemos o camiño pola propia vía do tren. Aquilo xa me retrotraeu, me remontou ó pasado da infancia: a cando iamos colocar coios sobre raíl para ver como, ó pasar o tren, este os esnaquizaba nun amén.

Sabendo que agora xa non circulan os trens —desviaron o percorrido por Santa Eufemia por mor do AVE—, metémonos por debaixo do túnel de Bouzas. E, a pesar de que xa se vía a claridade do día na outra punta, houbo que botar mans das lanternas dos móbiles.

Foi rematar de atravesar o túnel e atoparnos coa maxestade da ponte das Cepas, o viaduto que se construíu a mediados do século XX entre dous túneles, o citado de Bouzas e o de San Pedro, e cunha altura no arco central de 48 metros, máis alto mesmo que o de Ourense, que ten 45.

Logo de deixar caer uns cantos coios ó río Arnoia —como se fósemos aqueles nenos dos anos 60 e 70—, volvemos para Baños de Molgas pola carrilleira de toda a vida, aquela que levaba ó muíño do Dositeo.

Xa me esquecera da dor da ingua.

Finca Fierro. Barbadás. Venres, 28 de agosto de 2026

AS BOLBORETAS DA TERRA BRAVA

A ilusión dun soño. A esperanza feita realidade. O silencio enredado por entre as carballeiras da algarabía e, esta, agachando a cabeza para darlle paso ó ouleo. O ouleo dese lobo libre, feliz e nocturno.

O significado dunha conversa. O baile dunha música. O ritmo dunha cantiga. Unha canción na que desaparecen os medos, na que recúan as angustias e as bolboretas da terra brava pousarán sobre o sorriso da ansia.

Unha confesión en verso. Unha cabeza que non para. Un lóstrego que ilumina a noite pecha. Esa noite na que todo flúe e o poema acouga sobre a almofada do tempo.

Un reloxo que marca as horas. Un tempo que se fai eterno e marabilloso. Unha luz que é pura poesía. E a poesía rima segundo o ritmo do poema. Que nada quede enterrado no túnel da memoria. Que todos os desexos, anhelos, fantasías, ilusións, soños e ansias brinquen xa nesa realidade buscada.

E alí, no medio da noite, nace unha nova mañá. Unha mañá sen medos, sen cadeas e sen sombras. O lobo ergue a cabeza e contempla o horizonte. Xa non oulea por tristeza, senón por liberdade. A súa voz percorre os montes e mestúrase co vento. E cada palabra convértese nunha semente de esperanza. Porque soñar tamén é unha maneira de vivir. E vivir é atreverse a cruzar os límites do imposible.

Así, paso a paso, a ilusión deixa de ser un soño para converterse en camiño, en verdade e en destino. E mentres a noite se afasta lentamente, queda no aire unha música que ninguén pode esquecer.

Café Brétema. A Valenzá. Martes, 25 de agosto de 2026

Finca Fierro. Barbadás. Mércores, 26 de agosto de 2026

O MEU GOZO NUN POZO

O meu gozo nun pozo. Nunca mellor dito. O outro día pasamos do gozo das Pozas do Mallón ó pozo do Pozo Caído, vaia a redundancia. Non, a fervenza do Pozo Caído non está nada mal; o que pasa é que se xuntaron dúas circunstancias, dúas adversidades, que fixeron que a ruta ata esa fervenza non fose tan do noso agrado como a do Mallón.

A primeira das adversidades xa apareceu no propio inicio, cando, xusto ó empezar a estrada que vai á Área das Perdices, nos atopamos con que estaba cortada por mor dun simple sumidoiro que acaban de arranxar e cuxo cemento aínda estaba brando. Seguro que ó día seguinte xa retirarían a cinta que cortaba a estrada. Isto obrigounos a iniciar a ruta a pé, é dicir, catro quilómetros de ida e outros catro de volta.

Que, certo, o noso cometido era precisamente ese... realizar andainas. O que pasa é que esta fixémola por toda unha estrada, ou sexa, por asfalto, cando nós intentamos facer as andainas por carreiros e por entre carballeiras e matogueiras. E, para completar o panorama, apareceu o enxame de mosquitos e a molestia das moscas. Principalmente para o rapaz, que non soportaba telas zumbándolle arredor da cabeza. Moito lle dixen que non lles fixese caso, pero nada... Ó final, doíalle máis o brazo de escorrentalas, de axotalas, que as propias pernas de andar. Mesmo chegou o momento en que tivo que sacar a camiseta e envolvela na cabeza coma un talibán. Digo talibán por ese detalle e pola súa barba.

A segunda circunstancia que fixo posible que a visita non nos causase o mesmo gozo que a das Pozas do Mallón, foi, claro está, a pouca auga que levaba a fervenza do Pozo Caído.

Porén, e a pesar desas dúas adversidades, paga a pena facerlle unha visita ó Pozo Caído. Iso si, moito mellor cando nos abandone esta seca.

Finca Fierro. Barbadás. Luns, 24 de agosto de 2026

120 QUILÓMETROS SEN MOTORES

O 24 de agosto de 2001, hai hoxe 25 anos, o voo 236 de Air Transat partiu de Toronto, Canadá, con destino a Lisboa. A bordo do Airbus A330 viaxaban 293 pasaxeiros e 13 membros da tripulación. O voo transcorría con normalidade mentres o avión sobrevoaba o océano Atlántico. Porén, durante a viaxe comezou unha fuga de combustible nun dos motores. A fuga provocou unha perda de combustible moito maior da que a tripulación esperaba.

A situación foi empeorando mentres o avión continuaba afastándose do continente. Finalmente, a tripulación comprendeu que o problema era realmente unha grave perda de combustible.

Os pilotos decidiron entón desviarse cara ás illas Azores, onde estaba o aeroporto de Lajes. Este aeroporto era a súa mellor oportunidade para conseguir aterrar con seguridade.

Con todo, o avión estaba cada vez máis lonxe de poder continuar o voo normalmente. Primeiro deixou de funcionar o motor dereito por falta de combustible. Poucos minutos despois, tamén se apagou o motor esquerdo.

O Airbus A330 quedou así sen ningún dos seus dous motores en funcionamento. Un avión comercial deste tamaño non está deseñado para permanecer sen propulsión durante moito tempo. Porén, aínda pode planar, aproveitando a súa velocidade e a sustentación das ás.

O comandante Robert Piché e o copiloto Dirk DeJager tiveron que converter o avión nun enorme planador. A tripulación calculou a traxectoria para alcanzar a base aérea de Lajes, na illa Terceira. O avión percorreu aproximadamente 120 quilómetros sen motores durante uns 19 minutos. Durante ese tempo, os pilotos tiveron que manter a calma e controlar a altitude e a velocidade.

Finalmente, os pilotos conseguiron avistar a pista de Lajes e prepararon unha aterraxe de emerxencia. O avión tomou terra a gran velocidade e sufriu importantes danos no tren de aterraxe e nos pneumáticos.

Malia a dureza da manobra, conseguiu deterse na pista. As 306 persoas que viaxaban a bordo conseguiron sobrevivir á emerxencia. O voo dese avión pasou á historia como un dos planeos máis longos realizados por un avión comercial sen motores.

Finca Fierro. Barbadás. Sábado, 22 de agosto de 2026