EN PLENO SÉCULO XXI

En pleno século XXI. Sempre se repite a mesma frase: “En pleno século tal parece mentira que sucedan estas cousas”, en referencia, por suposto, ás calamidades, ás masacres, ás barbaries, ás guerras. E, porén, en pleno século XXI as guerras continúan. E continuarán.

Porque Estados Unidos -o gardián do coñecido e do por coñecer- está preparando unha nova intervención. Como se fose lei de vida, este país métese en todos os conflitos. E por iso a presidenta da Comunidade de Madrid, Isabel Díaz Ayuso, concédelle a Medalla de Madrid por ser “o faro do mundo libre”.

O faro do mundo libre a base de bombardeos, ameazas e secuestros. O faro do mundo libre que cualifica a Benjamin Netanyahu como heroe de guerra, cando para moitos representa hoxe a imaxe máis brutal do conflito e da devastación... tamén en pleno século XXI.

En pleno século XXI, a guerra de Ucraína cumpre catro anos, despois de que se dixese que sería unha guerra de catro días. Non é a única: hai guerra civil en Sudán; conflitos internos en Myanmar; violencia enquistada en Siria e no Iemen; loitas armadas na África Subsahariana -na República Democrática do Congo, en Somalia, en Nixeria e na rexión do Sahel-; e diversas tensións fronteirizas en Asia. Todo isto, en pleno século XXI.

Século tras século repetimos a mesma leria, a mesma ladaíña de que “parece mentira”. Parece mentira, mais é verdade. Parece mentira que no século da información instantánea sigamos sendo incapaces de frear a violencia. Quizais o máis inquietante non sexa a existencia das guerras, senón o costume. A capacidade humana para adaptarse mesmo ó horror. Escandalizámonos, si, pero seguimos. Dálle que dálle. En pleno século XXI.

Cafetaría Alumbre. A Valenzá. Domingo, 22 de febreiro de 2026

Finca Fierro. Barbadás. Luns, 23 de febreiro de 2026

O PESO DAS COUSAS PEQUENAS

Os asentos dianteiros dos coches senten. Como a xente. Os asentos dianteiros dos coches cánsanse. Como a xente. O ser humano, se carga cun saco de millo ou de patacas, ó principio mesmo pode sentilo livián, lixeiro; pero co paso dos minutos a carga comeza a pesar, a cansar, incluso a esgotar.

Hai tempo, o coche empezou a emitir un son agudo que non conseguía identificar. Parei varias veces e non daba atopado a súa orixe. Ata que caín na conta de que o asento do copiloto levaba un maletín cun portátil. Como non ía suxeito co cinto de seguridade, o vehículo interpretaba que había alguén sentado e avisaba con aqueles sons insistentes.

Desde ese día procuro non colocar nada no asento do copiloto. Porén, algunha vez deixo un bolso de cintura con apenas un libro e un caderno, e non pasa nada. Vese que ese peso é insuficiente para que o coche detecte a suposta presenza dun ocupante sen cinto de seguridade.

O outro día fun podar unas trinta cepas que teño en Ramiras, no concello de Castrelo de Miño, e no asento do copiloto ía o bolso de cintura cun libro de 270 páxinas: pouquiña cousa. Tras percorrer uns dezasete ou dezaoito quilómetros, apareceu de novo o son agudo. Como levaba a radio acesa, pensei nun primeiro momento que procedía do programa. Mais, ó comprobar que persistía, detiven o coche e púxenme a investigar que carallo estaba a pasar. Da mochiliña non podía ser; de selo, xa tería pitado desde o principio.

Era do bolso de cintura! E foi entón cando pensei que os asentos dianteiros eran como a xente: tamén se cansan. Se ó principio non pitou, quizais foi porque a carga lle pareceu soportable; pero, pouco a pouco, fíxoselle pesada e acabou por protestar. Así que os asentos tamén deben ter alma. Tamén senten.

Cafetaría La Carabela. A Valenzá. Sábado, 21 de febreiro de 2026

EL ÁLAMO: HISTORIA E MITO

Hai hoxe 190 anos, o 23 de febreiro de 1836 comezaba un dos episodios máis coñecidos e mitificados da historia de América do Norte: o asedio de El Álamo. A vella misión franciscana de San Antonio, no entón territorio mexicano de Texas, converteuse durante trece días nun símbolo de resistencia para os colonos texanos que loitaban pola independencia de México.

No interior do complexo, apenas uns douscentos defensores preparábanse para soportar o avance das tropas do xeneral Antonio López de Santa Anna. Entre eles atopábanse figuras que co paso do tempo serían elevadas á categoría de lenda, como William B. Travis, James Bowie e o aventureiro e excongresista Davy Crockett. A súa situación era desesperada: escaseaban os víveres, a munición e, sobre todo, os reforzos prometidos.

Fronte a eles, o exército mexicano contaba con varios milleiros de soldados experimentados. Santa Anna, decidido a esmagar a rebelión texana, ordenou o asedio e bombardeo constante da misión. As murallas de pedra resistían como podían, mentres no interior medraba a tensión e a conciencia de que a axuda dificilmente chegaría a tempo.

Durante días, os defensores rexeitaron os ataques e mantiveron izada a bandeira da rebelión. A narrativa posterior falaría dunha liña trazada por Travis no chan, invitando a cruzala a quen estivese disposto a morrer pola causa. Aínda que os historiadores debaten a veracidade deste episodio, o certo é que ningún dos combatentes abandonou a posición.

Na madrugada do 6 de marzo de 1836, as tropas mexicanas lanzaron o asalto final. Tras combates corpo a corpo e unha defensa feroz, El Álamo caeu. Todos os defensores morreron, mentres que as baixas mexicanas foron tamén moi elevadas. Co paso do tempo, o episodio transformouse nun mito fundacional para Texas e, en boa medida, para os Estados Unidos. A realidade histórica, máis complexa e chea de matices -incluíndo o debate sobre a escravitude e os intereses económicos dos colonos- quedou a miúdo agochada tras unha épica de heroísmo e sacrificio.

O cine contribuíu decisivamente a consolidar esa imaxe romántica. En 1960, o mítico John Wayne dirixiu e protagonizou “El Álamo”, unha superprodución que presentaba os defensores como heroes case bíblicos fronte a un inimigo numeroso e implacable. Décadas despois, en 2004, unha nova versión titulada “El Álamo: A lenda”, dirixida por John Lee Hancock, procurou ofrecer unha visión algo máis matizada dos personaxes e das súas contradicións.

Finca Fierro. Barbadás. Sábado, 21 de febreiro de 2026

A BANDA SONORA DA NOITE

A música de Alexandre Desplat leva os meus soños pola noite pecha que, intúo, nubrada. Fóra da música, o silencio é ese baleiro que baila un tango sobre a saudade dos tempos. Hai soidades que dormen, sen molestia, sobre as mantas da algarabía. Ou do sosego. Agora, que cada quen asubíe e baile ese tango ás nove menos cuarto da noite.

Refrego os ollos. Paso a man polas cellas. Río. Berro. Ante o berro rachou o silencio. Son o covarde que se refuxia no baleiro. Abafo coma os cans entre os palleiros da aira do Dositeo. Cando canso, ouleo. Cando ouleo, treme a lúa vella e deixo de ter medo. O medo é o sufrimento que produce a espera dun mal.

Sigo o ritmo da música cos pés. Cos ollos busco a cor da flor do toxo e deixo que os paxaros voen ó meu arredor. Sei cando as corredoiras da memoria se estiran e se dobregan, se perden e se volven atopar. Sei que todo vai e vén, e sei que quen non anda está quedo. Sei rir e chorar. Sei vivir e padecer. Sei como caen as pingas de orballo sobre a miña conciencia.

A noite é cada vez máis pecha e o silencio, máis fondo. Tan só, de cando en vez, algunha voz asoma entre os compases que amañou e ensortellou Alexandre Desplat nesa marabilla titulada “O Gran Hotel Budapest”. Agora que cada quen pense se a música é ou non é un sentimento. A música é a arte de combinar os sons harmonicamente seguindo unhas determinadas regras. A música é o acougo, o alivio, a calma, o descanso, o sosego, o repouso e a tranquilidade do espírito. A música é a banda sonora da vida.

Finca Fierro. Barbadás. Venres, 20 de febreiro de 2026

AS APAIOLADAS DO PEIXIÑO

Pois si: estaba esperando a que chovese e apareceu un raio de sol que me abrasou. Foi nese momento cando pensei que non só queima o lume; o sol tamén arde. Alguén, unha vez, comentoume que o xeo, a conxelación, tamén queima. Mireino de esguello, non lle fixen caso e, ás agachadas, burleime del.

Chámome Osorio Presqueira Benvido e sei que a xente me fala coma se fose parvo. Non teño nin un pelo de parvo; non son besta cega. Iso si: ás veces fago o paiolo para que a xente se abra e colla confianza. E xa se sabe: cando a xente colle confianza, unhas veces pásase da raia e outras descobre o que non debería. Eu sei segredos que ninguén máis sabe... grazas ás miñas apaioladas.

Ninguén me chama Osorio. Todos me coñecen como O Fillo dos Troiteiros. Ás veces tamén me din O Peixiño Pequeno, aínda que case sempre o reducen a O Peixiño. Vivo na casa que está á beira do muíño do Escolástico – que, por certo, non sei se ese é o seu nome verdadeiro ou só un alcume-. Dá igual: a miña é a das tellas verdes, a única así en Baños de Molgas. Mandeinas pintar desa cor para destacar. E iso, o de querer destacar, demostra que non son ningún parvo.

Deixo que a xente pense que son un babiolo, un babeco, un bobo, un boubexo, un boubo, un cretino, un estúpido, un fato, un idiota, un imbécil. Deixo que me tomen por paiolo, panoco, paparón, papón e sandeu. Que se rían. Que crean que me toman o pelo. Así ábrense diante de min e confesan os catro confesares. Son coma o seu confesionario particular. Eles marchan satisfeitos, convencidos de que se burlaron do Peixiño; eu quedo cos seus segredos.

Cafetaría La Carabela. A Valenzá. Xoves, 19 de febreiro de 2026

Foto: O muíño (Baños de Molgas)

A VIDA É COMO A BILLARDA

Misericordia para os que pensan que a vida é un cantar nos beizos e un ramo de rosas na man. A vida en “Forrest Gump” era como unha caixa de bombóns. Na Galicia profunda, porén, é máis ben un fouciño dálle que dálle e un sacho ou arado abrindo as entrañas, as asaduras, a terra. A vida é como a billarda: a base de golpes de palán, vai.

Piedade para os que cren que a vida pode ser marabillosa se non se lle ten medo. Ás veces non dá medo... produce pánico, horror. O medo é libre, e chega un simple traspés para que todo se nos derrube, para que nos caguemos pola pata abaixo. A vida é fermosa cando todo é mol; vólvese dura cando os obstáculos, os contratempos e as dificultades atrancan o camiño.

Compaixón para os que pensan que a vida é unha bágoa e dous sorrisos. Hai de todo na viña do Señor. A vida é un suspiro e unha eternidade; un salouco e unha alegría; un ir e vir; un esperpento e unha emoción; unha estrela que brilla e un buraco onde a escuridade se fai máis negra. A vida é ese soño que soñamos espertos... mais, durmidos, pode asomar un pesadelo.

Benaventurados os que a aceptan tal como é: nesa caixa de bombóns, nesa billarda, nesa fermosura e nesa dureza, neses soños e neses suspiros. Réprobos os que a reducen ó polo negativo dunha batería que apenas consegue arrincar, acender a existencia. Venturosos os que saben que sempre hai unha luz ó final do túnel. Infelices os que a consideran un naufraxio continuo.

A vida é o sabor acedo dun caldo con balor, pero tamén o pracer de comelo á beira do lume da lareira. A vida, simplemente, hai que vivila.

Café Alumbre. A Valenzá. Domingo, 15 de febreiro de 2026

Foto: Campionato de billarda na Pitediña, en Baños de Molgas.

PRINCIPIOS, FINAIS E OUTRAS MENTIRAS

Todo ten o seu principio e a súa fin. Mentira! Hainos que non rematan nunca... de falar. Pouco a pouco póñenche a cabeza coma un bombo e, outras veces, o único que conseguen é que desconectes inmediatamente, que lle digas a todo que si e que penses xa no que teñas que pensar. Ás veces desexamos que soe un móbil salvador, que unha chamada nos arrinque da escena e nos leve lonxe, como alma que foxe do seu propio fastío. Para certa xente non existe un punto final.

Tampouco chega o fin das esperas. A espera é un territorio sen mapas onde o tempo se dilata e perde forma. Os minutos pesan, as horas non avanzan, e a meta semella afastarse canto máis camiñamos cara a ela. Aquela película aburrida non remata. Aquel libro que cansa nunca atopa a súa derradeira palabra. E, con todo, seguimos crendo que o fermoso é chegar ó final. Canto custa chegar! Se é que se chega.

Outras veces, pola contra, suplicamos que algo non remate: un encontro, unha emoción, unha luz dourada sobre a pel da tarde. Mais o desexo mesmo convértese nun aviso. Porque ó nomear o instante, ó querer retelo, xa estamos recoñecendo a súa fraxilidade. O final agarda sempre, discreto, á volta da esquina. Quizais a verdade sexa esa: que todo remata, incluso o que quixésemos eterno.

Se penso no universo, pérdome. Onde comeza? Onde remata? Falouse sempre dun cosmos sen límites, expandíndose no silencio. Mesmo Buzz Lightyear dicía deica o infinito e máis alá. Máis alá! Pero incluso o infinito precisa dun primeiro latexo, dun principio que o poña en movemento

O toxo, en cambio, non dubida. Ten un ciclo humilde e certo. Remata na súa última flor, cuxo destino é brillar, deixar que os ollos se demoren, que bailen sobre a franxa amarela onde se mesturan a melancolía, a nostalxia e o desexo... sen fin.

Cafetaría La Carabela. A Valenzá. Venres, 13 de febreiro de 2026

Finca Fierro. Barbadás. Domingo, 15 de febreiro de 2026