ONDE NUNCA DEIXEI DE ESTAR

Deixo que a música de jazz me envolva e me confunda os pensamentos. O piano, o contrabaixo e unha trompeta que parecen falarme desde moi lonxe van abrindo pouco a pouco as portas da memoria. Fisicamente estou aquí, pero mentalmente estou alá. Estou sempre no meu Baños de Molgas. Sempre.

E aínda que algúns poidan pensar que a miña lembranza se detén na burga, na ponte vella ou neses recantos que figuran nas postais, a verdade é que o meu corazón tira máis polos montes de Pinouzos e o Medo, polos eidos das Pedradarcas e as Lagoas, polas poulas das Costelas e os Caneiros. Alí quedaron os pasos da miña nenez, os silencios das tardes de verán e aquel cheiro inconfundible da terra mollada despois da chuvia. Cada pedra, cada valado e cada camiño agochan unha historia que só eu sei contar.

Ás veces confundo os verbos pensar e sentir, ou se cadra os substantivos pensamento e sentimento. Confundo o toxo da terra brava coa aguia das altas montañas; un sorriso cun lamento; o asubío co que chamabamos polo can coa música da harmónica de Charles Bronson en “Ata que chegou a súa hora”.

O jazz ten esa capacidade extraordinaria de levarme por onde quero ir: polos recantos da memoria, polas corredoiras dos soños, polos camiños do desexo e polas vías da felicidade. Cada nota é unha porta aberta; cada improvisación, unha viaxe de regreso.

En cada rúa de Baños de Molgas hai unha acción, un feito; en cada aira, un tempo; en cada momento, un gozo ou unha aflición. Alí está escrita, sen tinta nin papel, a miña historia.

Cafetaría La Carabela. A Valenzá. Venres, 30 de outubro de 2026

Foto: Baños de Molgas (Ourense)

O GOZO DE SER LIBRES

A tarde tiña a luz morna dos días de outubro. O río baixaba amodo, levando consigo follas douradas e segredos antigos. Ela camiñaba pola beira esquerda e el pola dereita, unidos por aquela corrente que, malia separalos, parecía achegalos máis ca ningunha ponte. De cando en vez, os seus ollares cruzábanse e un sorriso invisible tendía fíos entre as dúas beiras.

Ela berroulle que non esmagase as follas, que algunhas tiñan memoria e outras, quizais, sentimentos. El respondeu cun asubío desafinado e preguntoulle se as bolboretas sangraban cando os toxos lles roubaban un anaquiño das ás. Ela botou a rir, e a súa gargallada espantou os paxaros das silveiras. Durante uns intres, o mundo pareceu perder a seriedade, coma se a felicidade non fose outra cousa que unha broma compartida entre dous descoñecidos.

Cando o camiño rematou e o río deixou de ofrecerlles escusas para demorarse, cada un seguiu o seu rumbo. Ela internouse nos montes, lixeira coma unha bolboreta que busca unha flor nunca vista. El ergueu os ollos ó ceo e, nun salto imaxinario, montou nunha estrela fugaz que viaxaba sen destino polo universo.

Ela soñaba cun lugar onde as árbores contasen historias e as persoas non tivesen medo de mostrar as súas feridas. El imaxinaba un universo onde as estrelas puidesen deterse a descansar e os soños non precisasen permiso para existir. Ás veces, sen sabelo, os seus pensamentos coincidían no mesmo punto, coma dúas pingas de orballo que recoñecen a súa orixe no fondo do lameiro. Quizais a liberdade fose iso: poder andar por separado sen deixar de compartir un mesmo horizonte.

Finca Fierro. Barbadás. Mércores, 28 de outubro de 2026

QUE DEUS NOS COLLA CONFESADOS

Empezan a poñerme dos nervios as redes sociais. En cuestións políticas, quero dicir. Ía dicir que hai moito facha solto, pero non; o que hai é algo peor que o presunto facharío: hai odio, hai xenreira, hai xenófobos e, por suposto, racismo. O de “por suposto” vén a conto porque levo dicindo desde sempre que o noso país é racista, moi racista. Aínda así, os políticos seguen a negar tal práctica.

Nas redes sociais sempre considerei lóxico non bloquear a ninguén, porque cada quen pode ter as súas ideas e expresalas libremente. Pero das ideas ós feitos vai un treito. E, aínda que non me faltan as ganas de bloquear a máis dun, para manter esa lóxica opto por non ler o que publican. Como máis ou menos sei quen son os que botan a lingua a pacer con tanta xenreira, xa nin os leo.

Sempre defendín, e sigo defendendo, a liberdade de expresión. Despois, no caso das redes sociais, cada quen ten a opción de darlle ó “Gústame” ou non; de poñer algún daqueles bonequiños chamados emoticonas ou de non poñer nada.

Porén, recoñezo que cada vez me custa máis. E estes días, aínda máis, porque as eleccións xa están aí e a campaña electoral está a piques de comezar. Comeza entón unha batalla na que parece que todo vale: desde lanzar insultos —que quizais sexa o máis suave— ata chegar ás mans. E, cando se chega ás mans..., malo! Ás veces, esas mans levan obxectos ou aparellos moi perigosos.

Remato sen pedir moderación, porque sería como predicar no deserto. Así é que non queda outra que agardar polo que veña e confiar en que a cousa non vaia a máis. En fin, que Deus nos colla confesados.

Cafetaría La Carabela. A Valenzá. Martes, 27 de outubro de 2026

CACHORRO EL, NENO EU

O can chámase Kai. É un cachorro de cinco meses. Bonito. Toleirán. Simpático. O can é de raza Shiba. Moitos confúndeno co can da película que protagonizou Richard Gere, “Sempre ó teu lado, Hachiko”, que é da raza Akita. A diferenza está en que o Akita é algo máis grande ca o Shiba.

Pero a Kai chégalle ben o tamaño. E, ademais, é máis fermoso e faise querer máis. Eu quérolle. Como non lle vou querer, se hai momentos nos que nin eu mesmo sei quen dos dous está máis tolo á hora de xogar: se el ou eu.

Mórdeme as mans. Lánzase á miña cabeza. Teño que quitar as lentes porque corren perigo. E tamén teño que ter coidado coas orellas se non quero que os seus caninos me atravesen as cartilaxes. Como é tan noviño, aínda os ten finos e afiados, e penétranme na pel, coma agullas, coma subelas.

Kai, pola idade, é coma un neno. Fai as mesmas cousas ca un neno: xoga e dorme, xoga e dorme. E come, si, come coma un larpeiro. É o bebé da casa. Da súa casa.

Na miña négome a ter animais, porque vivo nun piso. Sempre tiven medo de que ladrasen, de que molestaran ós veciños polas noites. Ademais, estou afeito a ver os cans en liberdade, e hoxe a maioría apenas a coñecen: sempre atados cunha correa ó pescozo ou pechados en recintos pequenos.

O Kai non é meu, pero, que carallo, xa é coma se o fose. Cada vez que o vexo, fágoo meu. Sento ó seu carón ou mesmo me deito onda el, e empezamos a envorcallarnos, a descargar o estrés, a loitar pola supervivencia do xogo...

El, a regañar os dentes, e eu, a rir. El, a bafexar, e eu, a seguir rindo. El, a choutar, e eu, a facer que o collo. El, a correr coma un toleirón, e eu, a soltar a gargallada. Así ata que un dos dous cansa.

Cachorro el, neno eu.

Cafetaría La Carabela. A Valenzá. Domingo, 25 de outubro de 2026

HISTORIA DUN DUELO MÍTICO

O 26 de outubro de 1881 (hai 145 anos), a pequena cidade mineira de Tombstone, no territorio de Arizona, foi escenario dun dos enfrontamentos armados máis famosos da historia dos Estados Unidos. Nunha parcela próxima ó O. K. Corral, varios representantes da lei enfrontáronse a un grupo de vaqueiros armados. O episodio, que apenas durou uns trinta segundos, acabaría converténdose nun dos grandes símbolos do Salvaxe Oeste e nunha fonte inesgotable de historias para o cinema.

Entre os protagonistas destacaban Wyatt Earp, coñecido pola súa actividade como alguacil, e o seu amigo John Henry Holliday, máis coñecido por Doc Holliday, dentista de profesión e xogador de cartas. Xunto a eles estaban Virgil e Morgan Earp, mentres que no bando contrario figuraban Billy e Ike Clanton e os irmáns Frank e Tom McLaury, entre outros. As tensión viñan de lonxe e estaban relacionadas co control do territorio, o cumprimento da lei e as rivalidades entre os grupos que operaban na rexión.

O resultado foi tráxico: Billy Clanton e os irmáns McLaury morreron no tiroteo, mentres que Virgil Earp, Morgan Earp e Doc Holliday resultaron feridos. Ike Clanton, pola súa banda, conseguiu fuxir. Aínda que o episodio foi breve, as súas consecuencias prolongáronse durante meses, con novos ataques, vinganzas e disputas que contribuíron a alimentar a fama dos irmáns Earp. Co paso do tempo, a realidade histórica mesturouse coa lenda, convertendo os protagonistas en figuras case míticas.

Hollywood atopou neste acontecemento un argumento ideal para o western. Unha das películas máis destacadas é “Paixón dos fortes” (1946), de John Ford e con Henry Fonda no papel de Wyatt Earp e Victor Mature como Doc Holliday. A obra ofrece unha visión poética e dramática da vida en Tombstone, aínda que modifica numerosos detalles históricos. Máis adiante, “Duelo de titáns” (1957), de John Sturges, foron Burt Lancaster e Kirk Douglas os que interpretaron a Earp e Holliday.

Décadas despois, outras producións recuperaron a historia con novos enfoques. “Tombstone” (1993), de George P. Cosmatos e protagonizada por Kurt Russell e Val Kilmer, destacou pola súa intensidade e pola interpretación de Holliday, mentres que “Wyatt Earp” (1994), de Lawrence Kasdan, con Kevin Costner no papel principal, apostou por unha narración máis ampla da vida do famoso alguacil.

Entre a historia documentada e a imaxinación cinematográfica, Wyatt Earp e Doc Holliday continúan representando un Oeste no que a realidade foi, en moitas ocasións, tan complexa como a propia lenda.

    Finca Fierro. Barbadás. Venres, 23 de outubro de 2026

APUNTAR BEN, ACERTAR MAL

Localicei o obxectivo. Apuntei. Disparei. Fallei. Nunca fun bo apuntando. Digo mal: apuntar, apunto sempre ben. Onde poño o ollo non poño a bala porque, nalgún momento, quizais a medio traxecto, se desvía. A causa de tal desvío puido ser o meu pulso ou un sopro de aire.

Digo que sempre fun malo disparando. Digo mal outra vez: disparar, disparo como se nada; simplemente aperto o gatillo e xa está. Tamén pode ser que a bala ou o balote se desvíen nese mesmo instante, pola presión sobre o gatillo, que fai que a pistola, o fusil, o CETME, a escopeta, a arma, se mova un chisco. Entón, o desvío produciríase xa na saída, e non a medio camiño, como dicía antes.

Para rematar de explicar o asunto da localización do obxectivo, teño que seguir dicindo que sempre fun malo atinando, acertando. Agora si, agora ese é o verdadeiro problema: fallo sempre.

Son tan malo acertando, tan malo atinando, que teño anécdotas a darlle cun sacho. Tamén digo mal (ai, por Deus, non dou unha no cravo, non acerto unha!), pois atinar, atino sempre; o que pasa é que, as veces que acerto, non é onde puxera o ollo.

Unha vez, polo san Martiño, antes do magosto de Baños de Molgas, estábamos xogando ó fútbol nas pistas de tenis. Apuntei coa perna ó balón e atineille á columna de granito da cerca que arrodea a cancha e sostén o aramado, para que non escapen os balóns nin as pelotas. Naquel momento non sentín nada e mesmo seguín xogando. Foi no propio magosto cando pensei que o pé me rebentaba a bota, de tanto como se me inchara.

O espazo non me dá para contar outras anécdotas. Que sigan, logo, no sacho.

    Cafetaría La Carabela. A Valenzá. Xoves, 22 de outubro de 2026

FILOSOFÍA BARATA PARA FUXITIVOS

Penso fuxir coa alegoría da reencarnación cinguida ó meu peito. A Australia, a Groenlandia, a Canadá, ó infinito e máis alá. Se cadra quedo na Terra Brava ou en San Bieito da Cova do Lobo. O lugar é o de menos. O caso é fuxir, escapar, desaparecer.

Escapar só. Ou con alguén, cun can, cun gato, cun sapoconcho, cun ganso, pero, iso si, con Leonard Cohen amansando os meus oídos. Tamén me conformo con Sabina, con Tom Waits ou con Lou Reed. Mesmo con Elvis Presley. O caso é, tamén, cruzar o Niágara en bicicleta. E quen veña detrás... que pedalee.

Hai que fuxir. Porque fuxir, ás veces, é bonito e liberador. Non aturas penas nin escoitas berros; non soportas rabaños de ovellas seguindo un carneiro. Cada quen que sitúe o carneiro no seu contexto.

Quero fuxir con eses soños que van e veñen polas corredoiras de certas filosofías baratas. Hai xente que lle busca á vida unha filosofía de seu, sen saber que esta, ás veces, non dá explicado moi ben a realidade do mundo nin a do ser humano en xeral. A mellor filosofía é a barata: aquela na que non hai nada, nin sequera un pensamento.

Porque os pensamentos tamén foxen comigo, xunguidos ó vento ferido, ó berro seco, ó verso solto, á flor do toxo, ás ás das bolboretas. Agora, que cada quen simule, que finxa un sentimento para espallalo polo caderno da reencarnación, entre liñas ficticias ou realidades escritas baixo a luz da lúa vella ou baixo o corusco dun candil.

Vémonos cando a fuga chegue ó seu destino. Ou ó seu final.

Cafetaría La Carabela. A Valenzá. Luns, 19 de outubro de 2026