REMIGIO GARRIDO, UN NARRADOR DE BAÑOS DE MOLGAS

Na historia da literatura galega do século XIX hai autores que, malia deixaren unha pegada discreta, merecen ser recuperados do esquecemento. E se, ademais, naceron no concello de Baños de Molgas, a razón para recuperalos é aínda maior. É o caso de Remigio Garrido Bouzas, que naceu en 1830 e estudou no Seminario Conciliar de Ourense. Exerceu o sacerdocio en varias parroquias rurais da provincia, ata establecerse en Escornabios —fermoso topónimo—, no concello de Trasmiras, onde morreu o 7 de outubro de 1907. O vindeiro mércores cumprirase o seu 119 cabodano.

Garrido Bouzas foi tamén escritor e colaborador de O Tío Marcos da Portela, unha das publicacións fundamentais para a difusión da literatura galega no último terzo do século XIX. Nas súas páxinas empregou o curioso pseudónimo de Roque Grilo Berza, unha identidade que chegou a ser bastante coñecida entre os lectores. Segundo a investigación do Centro Ramón Piñeiro, mesmo Valentín Lamas Carvajal —o fundador dese semanario— tardou en descubrir quen se agochaba detrás daquela sinatura.

Baixo ese nome publicou tres relatos en galego. O primeiro, simplemente titulado “Conto”, apareceu en decembro de 1885. Ambientado nunha pequena aldea da Limia, ten como protagonista un abade e presenta situacións cómicas protagonizadas tamén por un grupo de mozos e pola irmá do crego. O relato combina os feitos cotiáns cos soños e pesadelos do sacerdote, empregando a confusión e o xogo de palabras como principais recursos humorísticos.

En febreiro de 1886 apareceu “No novo nome das patacas. Conto”, unha narración na que se aprecia a influencia da tradición oral. O relato comeza cun refrán sobre a pataca, presentada como alimento esencial tanto para os pobres como para os ricos. Garrido aproveita así un elemento tan común na vida rural galega para construír unha historia sinxela, popular e chea retranca.

A terceira narración é “Historia, conto, sainete ou como queira chamarse, da ama dun señor abade”, publicada en 1887. O propio título xa anuncia o ton desenfadado da obra, que recupera personaxes, ambientes e formas de contar propios do mundo rural.

A figura de Remigio Garrido Bouzas resulta, polo tanto, especialmente interesante para comprender aquela primeira narrativa galega que se foi abrindo camiño nas páxinas da prensa. Roque Grilo Berza foi unha voz agochada tras un alcume, pero os seus relatos permiten recuperar hoxe a imaxe dun escritor atento á fala popular, ós costumes e ó humor da sociedade rural do seu tempo.

Finca Fierro. Barbadás. Sábado, 3 de outubro de 2026

UNHA POLTRONA NON OUTORGA PODERES DIVINOS

Cando me enviaron un audio sobre o comportamento do alcaldiño de Oleiros —a categoría de alcalde vaille grande— cunha policía municipal, despois de que lle retiraran o coche, quen mo mandou preguntoume se sería certo ou se, pola contra, se trataría dunha montaxe feita con intelixencia artificial. Contesteille de inmediato que podía ser perfectamente certo, pois sei que hai moitos alcaldiños que se escudan no cargo que ocupan, coma se este lles conferise poderes divinos e celestiais. Pouco despois, tamén me enviou un recorte de prensa que confirmaba que o sucedido era real.

Todo iso, audio incluído, podería resumirse en dúas simples palabras: un impresentable. Porén, o asunto vai moito máis alá. Despois de cagarse en todo o divino e o humano, pasou a insultar a unha persoa que, quen sabe, talvez mesmo chegase a votarlle e contribuíse a instalalo nesa poltrona que algúns parecen considerar da súa propiedade para toda a vida.

Por unha vez, e sen que sirva de precedente, estou de acordo cos do PP cando reclamaron de inmediato a súa dimisión. O tipiño —porque non merece outro nome— deixou ben ás claras, co seu comportamento, a clase de persoa que é.

Agora pretende escudarse nunha suposta reacción humana. A reacción, ó saber que lle levaron o coche, tamén a puido dirixir contra si mesmo, por deixar o vehículo onde non debía. Podería ter asumido a súa responsabilidade desde o primeiro momento. Pero non: resultoulle máis doado esbardallar e poñer a parir a policía municipal.

Por certo, dentro de todo o desagradable do episodio, esa muller tivo moita sorte de non telo diante. Porque, a xulgar polo ton e polas expresións que se escoitan no audio, a impresión que transmite é que, se a tivese alí mesmo, a situación podería acabar nunha agresión física. E que ninguén pense que estou esaxerando: o nivel de violencia verbal que amosa fai temer que a cousa puidese ir moito máis alá dos insultos.

A alcaldía non é unha propiedade privada, nin o bastón de mando unha licenza para faltar ó respecto. Pero, claro, hai alcaldes e alcaldiños.

Cafetaría La Carabela. A Valenzá. Venres, 2 de outubro de 2026

A AIRA. A SECAS

Collín a foto e contempleina, examineina con atención. Situeime no adro da igrexa. Á miña dereita, a propia igrexa de Baños de Molgas. A continuación as dúas casas nas que nacín, me criei e vivín media vida. Xa non son miñas, pero é coma se o seguiran sendo. O lugar de nacemento nunca se abandona, nunca se deixa, nunca se esquece.

En fronte, a rúa da Igrexa. Rúa pequena, xeitosa e ventosa. Rúa chea de recordos. De cando toureei un carneiro co pano das mans do pai. De cando xunguía as vacas e as poñía, eu só, ó carro sen practicamente poder co pinallo. Para suxeitalo co temoeiro ó xugo, tiña que pousalo na cabeza e rezar para que as vacas non se movesen.

Recordos de cando me vía negro para agochar na barriga, por debaixo da roupa, as novelas do Oeste ou os libros que lle tiña que esconder á nai. Nunha man levaba a vara e, na outra, algún libro da escola ou do colexio... para disimular. Lembro que, cando tiña que agacharme para facer algunha cousa, debía facer auténticos malabarismos por culpa daqueles libros escondidos.

Ó fondo da rúa e da foto, a aira. Así de simple: a aira. En realidade, era a Aira de Arriba. Agora, para os nenos, seica é a Placita. Mais, para un servidor, sempre será a aira. A secas.

Era outro mundo. Se a rúa da Igrexa, ou mesmo as dúas casas, representaban máis ben o traballo, a miseria e a disciplina da nai, a aira era a liberdade, os xogos, as amizades, as aventuras. Ó mellor, tan só de cinco ou dez minutos. Pero que minutos! Alí liberábaste dos medos, dos azoutes e dos mandados da nai. Na aira todo estaba permitido.

Gardo a foto e deixo que os recordos durman na memoria dos tempos, ata novo aviso.

Café Brétema. A Valenzá. Mércores, 30 de setembro de 2026

Foto: Aira de Arriba. Baños de Molgas (Ourense)

A MÚSICA DOS LIBROS

Sempre me gustou a música. Case sempre estou escoitando música. Non a que emiten as emisoras de radio, senón a que fun gardando ó longo dos anos nas miñas casetes e nos meus CD. Por certo, tanto unhas coma os outros, só Deus saberá como estarán no faiado, á conta da calor e, tamén, do frío.

Sigo. Agora, toda esa música —minto: só aqueles temas ou bandas sonoras que me gustan moito— busqueina nun coñecido servizo de música dixital e, entre unhas cousas e outras, teño no móbil unha lista de case trece mil títulos ou temas.

Porén, a relación non queda aí. Porque, dun tempo para acá, deume por buscar e gardar nese servizo todos aqueles temas que aparecen nos libros que estou lendo. É certo que moitas das cancións que nomean os autores xa as teño porque, máis ou menos, todos intentamos escoitar os grandes éxitos musicais. Pero, como para gustos hai cores, sempre hai autores que falan de cancións que non coñezo ou que non teño.

E é aí cando me deteño na lectura, collo o móbil e busco e gardo ese tema descoñecido. Sen escoitalo, sen saber se me vai gustar ou non, pero confiando nesa ladaíña de que me gusta toda a música. Ou, polo menos, de que escoito toda a música: desde Sés ata os Rolling Stones; desde a música coreana ata Vangelis ou Morricone; desde Melendi ata Tom Waits; desde Barbra Streisand ata Chet Baker; desde unha muiñeira ata un vals, ou desde unha polca ata o jazz.

Estou lendo o libro “Donde termina el verano”, de Elma Correa, e xa anotei dúas ou tres cancións que nomea a autora.

Cafetaría La Carabela. A Valenzá. Sábado, 26 de setembro de 2026

A MIÑA RARA RELACIÓN COA TELEVISIÓN

No descanso do partido Noruega-Portugal, púxenme a ver a televisión. Semella unha incongruencia pero paso a explicala. Levaba anos sen vela, aínda que sempre sigo os finais de etapa do Tour de Francia, da Volta Ciclista a España e dos partidos da selección española de fútbol. Durante os descansos destes, collía o libro e poñíame a ler. Pero o outro día decidín saber como andaba o mundo televisivo.

Empecei a facer zapping e descubrín, por exemplo, tres cadeas que non coñecía: Veo 7, Squirrel e Squirrel 2. Vin que aínda seguían emitindo “La que se avecina”, “Crimen en el paraíso” e algún programa máis que xa non lembro. A verdade é que a miña relación coa televisión ten o seu aquel: acéndoa todos os días, si, pero practicamente só para ver eses deportes comentados e algún que outro acontecemento tamén deportivo e, iso si, películas. O caso é que estas últimas agora véxoas nas plataformas, que me resultan máis cómodas.

Mirade se é rara a relación que, precisamente agora, cando podería estar vendo a televisión a todas as horas debido ás tarefas gastronómicas que teño que realizar, é cando menos televisión vexo. Houbo un tempiño no que poñía Canal 24 Horas para estar ó tanto das noticias, pero, claro, como as repetían tantas veces, tamén me chegou a aburrir. Solución: apagar a televisión.

Agora, mentres fago esas tarefas gastronómicas, adoito escoitar música, que, como ben se sabe, amansa ás feras. E así, sen apenas decatarme, a televisión foi quedando nun segundo plano, substituída polo son da música e, cando chega o momento de descansar, polo silencio das páxinas dun libro.

Tamén teño televisión na habitación. Pero, cando me vou á cama, gozo máis co libro que con esas trapalladas que, segundo vin, aínda seguen botando.

Finca Fierro. Barbadás. Martes, 29 de setembro de 2026

ANFIELD, O TEMPLO DO LIVERPOOL

O 28 de setembro de 1884 inaugurábase en Liverpool o estadio de Anfield, un recinto que co paso do tempo acabaría converténdose nun dos escenarios máis coñecidos da historia do fútbol. Naquela época, porén, o fútbol aínda estaba lonxe de alcanzar a popularidade que ten hoxe e Anfield non era aínda a casa do Liverpool.

Os primeiros anos de Anfield estiveron ligados ó fútbol local e, especialmente, ó Everton. O club xogou alí desde finais da década de 1880, cando o recinto comezou a adquirir importancia dentro da vida deportiva da cidade. Durante aqueles primeiros tempos, o estadio era moi diferente do que coñecemos actualmente: apenas contaba coas instalacións e as grandes bancadas que chegarían décadas despois.

A historia deu un xiro en 1892. Tras unha disputa entre os propietarios do terreo e o Everton, este club abandonou Anfield para trasladarse a Goodison Park. Foi entón cando John Houlding, propietario do estadio, decidiu crear un novo equipo para ocupar o campo. Así naceu o Liverpool Football Club, que disputaría os seus primeiros encontros en Anfield.

Desde aquela, o estado foi medrando ó mesmo ritmo que o propio Liverpool. As súas bancadas ampliáronse, aumentou a capacidade e Anfield converteuse nun lugar fundamental para os afeccionados. Co paso do século XX, o campo foi escenario de grandes partidos, títulos e noites europeas que quedaron na memoria de varias xeracións.

Un dos elementos máis recoñecibles do estadio é The Kop, a famosa bancada situada detrás dunha das porterías. O seu nome e a súa tradición están intimamente ligados á afección do Liverpool e á atmosfera que se vive durante os partidos. Tamén se converteron en símbolos do recinto cancións como “Nunca camiñarás só”, entoada polos seareiros antes dos encontros e que, ó escoitala, pon os pelos de espeto.

Hoxe, Anfield segue sendo a casa do Liverpool e unha das grandes referencias do fútbol inglés. Máis de 140 anos despois (en concreto, 142) da súa inauguración, o estadio continúa ligado á historia dunha cidade, dun club e dunha afección. O que comezou como un campo deportivo en 1884 acabou converténdose nun dos lugares máis emblemáticos do fútbol mundial. Longa vida a Anfield!

Finca Fierro. Barbadás. Sábado, 26 de setembro de 2026

A ESCALEIRA DE PEDRA

El chámalle bolboreta. Ela replícalle con meu neno, e os dous sorrín coma se acabasen de descubrir, unha vez máis, que a nostalxia tamén pode caber nunhas poucas palabras. Sentan sobre a escaleira de pedra, mentres a tardiña vai perdendo as súas últimas cores e se acomoda, amodiño, sobre a escuridade da noite.

Non necesitan luz para verse. Nin para tocarse. Tócanse. Primeiro coas mans, logo cos ollos, despois con ese silencio que só coñecen os que senten de verdade. Ela aloumiña o ombreiro del e el deixa caer uns bicos, lentos e delicados, sobre a súa cabeza. Enfronte, sobre un cable de teléfono, aturuxa unha curuxa. Ou tal vez sexa un moucho; a noite xa borrou as diferenzas.

Ela, achegándose un pouco máis, borboríñalle que é un toleirán. El contraataca con miña xoia e cun sorriso que parece acender a escuridade. Míranse. E nese instante, no pequeno escintileo dos seus ollos, hai un verso; en cada verso, un tempo; e dentro dese tempo, un momento capaz de deter o universo.

Ela apoia a cabeza no seu peito. El aperta o seu corpo contra o dela, como se tivese medo de que a noite puidese levala consigo. Ningún dos dous di nada. Xa o dixeron todo. Alí, naquela escaleira vella, baixo o canto escuro do paxaro e un ceo que comeza a encherse de estrelas, comprenden que hai sentimentos que non precisan promesas porque nacen coa certeza de querer quedar.

E mentres a última luz desaparece detrás das casas, el bícaa na fronte e murmura: “bolboreta”. Ela pecha os ollos, sorrí e responde baixiño: “Meu neno”. E durante un instante, breve e infinito, parece que o universo enteiro é todo deles.

Cafetaría La Carabela. A Valenzá. Venres, 25 de setembro de 2026

Finca Fierro. Barbadás. Venres, 25 de setembro de 2026

Foto: Escaleira de pedra en Baños de Molgas (Ourense)