A VIRILIDADE OBRIGATORIA DA MILI

“Se non fas o servizo militar, non es un home. Se non bebes, non es un home. Se non fumas, non es un home”. Era a eterna ladaíña coa que se pretendía dar realce á virilidade, como se esas probas fosen necesarias para “facerse home”. Ser home, segundo aquel discurso, era demostrar que non eras un cagainas, un pusilánime.

Hai uns días lin no xornal que o pasado día 9 de marzo se cumpriron 25 anos da desaparición da mili. Para un servidor, unha das mellores decisións que se puideron tomar. Fixen o servizo militar e podo asegurar que non me fixo máis duro do que era. Nin me fixo máis home.

O servizo militar era, en moitos casos, un lastre. Un ano perdido. Se estudabas, perdías un curso. Se traballabas, podías perder o emprego, deixabas de cobrar e, ademais, gastabas o dobre ou o triplo do pouco que se ganaba. O aburrimento era tal que moitas horas se pasaban na cantina, nun ambiente ás veces deprimente e tétrico. Menos mal que eu era abstemio. Se non estabas na cantina, había que buscar outros medios de entretemento, que polo xeral tamén custaban cartos.

Non lle recomendaría a ninguén facer o servizo militar. Aínda así, debo recoñecer que eu tiven unha mili bastante levadía: o campamento non foi aquela animalada que tantas veces se contaba (nin tan sequera sufrín as típicas novatadas) e, unha vez rematado ese período, tiven a sorte de ser destinado a unhas oficinas. Apenas fixen gardas nin reténs.

Mesmo lle ganei un mes ós, creo lembrar, doce ou trece obrigatorios. Iso si, foi por culpa dunha perforación de estómago que me mantivo de baixa ese mes, precisamente o último de todo o servizo.

Oxalá non volva nunca!

Cafetaría La Carabela. A Valenzá. Martes, 10 de marzo de 2026

MIL EUROS EN VIAXES PARA ERGUER A MAN

Moi forte, moi angustioso e moi deprimente é o dato: cada deputado custa máis de mil euros ó mes só en viaxes. Repito: só en viaxes. E sabemos -porque o vemos e porque o intuímos- que moitos deputados acoden unicamente para erguer a man nas votacións (se é por un medio electrónico, dándolle a un botonciño tan só). Sabemos que moitos a levantan sen saber de que se está a falar. E sabemos, ademais, que non poucos nunca presentaron unha proposta, nin un punto en concreto, nin un asunto que mereza ser debatido. Repito: limítanse a levantar a man ou darlle ó botón.

Facendo tan só iso, perciben cada mes unha cantidade que se aproxima á pensión dun xubilado ou ó salario dun traballador. A diferenza é que ese traballador ten que buscarse a vida para ir ó seu posto: con vehículo propio, en transporte público ou, nalgúns casos, no coche de san Fernando -un pouquiño a pé e outro pouquiño andando-, asumindo do seu peto o custo e o tempo do desprazamento.

Estamos a falar dos deputados que acoden ó Congreso. As súas señorías que van ó Senado están nunha situación semellante: euro arriba, euro abaixo. E insisto: falamos só das viaxes. Aínda quedarían as axudas de custo e as asistencias ás sesións.

Non é de estrañar entón que moitos se partan a cara por facerse un oco na política... mentindo, tendo labia, esbardallando, mentindo, prometendo, convencendo, mentindo, sorrir cando toca, apertar mans por compromiso e, si, sempre mentindo. Servir á cidadanía con responsabilidade, traballo e honestidade queda para a teoría, é dicir, unha quimera.

Cafetaría La Carabela. A Valenzá. Luns, 9 de marzo de 2026

UN SOLPOR CON MORRICONE

Déixome caer sobre un leito de fentos e cúbrome cunha manta de xestas en flor. A tarde está soleada. Os grilos cantan e os paxaros voan. Moi bonito e moi melindroso este momento. É como unha nostalxia bambeándose sobre o baleiro, como un instante no que nada sucede ou no que pasa de todo sen eu decatarme. Hai silencios que reinan no medio do máis inmenso barullo.

A banda sonora de “Kill Bill” é unha marabillosa homenaxe ó mestre Morricone, ós spaghetti western e á música en xeral. Escoitala mentres o Uriarte se deita ó meu lado, dándolle ó rabo, é como vivir un momento único, un deses momento que desexas que non rematen nunca. E vexo a Uma Thurman, coa espada en alto, despezando, cuarteando, desfacendo, partindo malos de película.

Como o tempo pasa e todo cambia, o sol empeza a acocharse polo outeiro de Brandín e a tarde chega ó seu fin. Espallo a manta das xestas floridas e érgome do leito de fentos. O can tamén se levanta e dálle ó rabo. Acaríñolle a cabeza e asubíolle a música de Ennio Morricone en versión tarantiniana. Ó Uriarte bríllanlle os ollos e dálle con máis forza ó rabo. Entende de música: a proba é que lanza uns ladridos ó ritmo de “Twisted Nerve”, desta volta de Bernard Herrmann.

Dígolle polo baixiño que vaia na procura das vacas mentres eu recollo o xersei e a novela que deixara sobre un penedo de Barricobos, xusto enriba do escudo do Real Madrid que algún pasmón esculpiu alá polo xullo de 1976.

O sol xa se puxo. O camiño ata a casa, ata a vila de Baños de Molgas, é curto. Pero hai que andalo. Alá imos: tres vacas, un burro, un can e un paspán.

Cafetaría Alumbre. A Valenzá. Domingo, 8 de marzo de 2026

Foto: Escudo do Real Madrid nun penedo do monte de Barricobos (Baños de Molgas)

ANIVERSARIO DA BIBLIOTECA DE BAÑOS DE MOLGAS

O martes, 7 de marzo de 1961, creouse a Biblioteca Pública Municipal de Baños de Molgas. Este sábado pasado, 7 de marzo de 2026, cumpríronse exactamente 65 anos. Ese día de 1961, eu aínda non fixera os dous anos; con esa idade, mal podía saber o que significaría para min aquel acontecemento, a creación daquela pequena sala de lectura e de cultura. Aínda así, non tardei moito en descubrir o seu verdadeiro valor.

Moitas veces dicimos que con tal ou cal cousa nos cambiou a vida. Eu confeso -aínda que poida parecer unha esaxeración- que a miña cambiou coa biblioteca de Baños de Molgas. É certo que, antes de descubrir o verdadeiro alcance, as miñas ansias lectoras reducíanse ás novelas do Oeste de Marcial Lafuente Estefanía e Silver Kane, e a algún que outro cómic de El Capitán Trueno o El Jabato. Mais co paso do tempo, e pola falta absoluta de recursos económicos para mercar esas novelas -as que lera eran prestadas ou de segunda man-, non me quedou outra que achegarme pouco a pouco á propia biblioteca para comezar a usar o servizo de préstamo.

E foi a partir de aí cando o pobre Federico non daba feito a cubrir as fichas dos libros que eu levaba para a casa. Primeiro cheguei a escoller aqueles que pensaba que me gustarían; axiña pasei ós máis voluminosos porque os outros rematábaos demasiado pronto; e mesmo acabei por seguir unha orde de estantes, lendo o que fose caendo nas miñas mans: daba igual que fose ficción, filosofía, química, poesía, ou o que cadrase. Hai que dicir que as horas da mañá, sumadas ás horas da tarde no monte coas vacas, dan para moitas páxinas.

A miña asiduidade á biblioteca, e con tanta antelación, chegou a ser tal que Federico acabou por dicirme que pasase pola súa casa a recoller as chaves e que abrira eu mesmo a biblioteca; el xa se presentaría máis tarde, no seu horario habitual: de sete a nove da tarde/noite.

Co tempo quedei eu mesmo de encargado da biblioteca. Pero non tardou moito en aparecer quen quixese meter a política polo medio -e iso que eu chegara a abrila algúns domingos e festas de gardar, só para facilitar o acceso ós lectores da vila-. Así que un día collín as chaves, deixeinas nas dependencias municipais e dimitín, renunciei, despedinme.

Creo que leva xa bastantes anos pechada. Non intento saber cantos, porque me doería na alma. Para min, aquela biblioteca foi a esencia da pouca -ou da humilde- sabedoría que teño. Oxalá se volva abrir moi pronto.

Finca Fierro. Barbadás. Sábado, 7 de marzo de 2026

Foto: Antiga biblioteca de Baños de Molgas.

RECANTOS DO SILENCIO E DA LEMBRANZA

Aproveitando que non teño periódico para ler, dedicarei os minutos do café da tarde a escribir; é dicir, a contar, a narrar, a latricar, a falar de... Do silencio no medio dunha barafunda. Do ruído neses recantos do silencio. Dos recunchos nos que a memoria furga para atopar a nostalxia dos tempos. Dos tempos no que todo ía e viña a gran velocidade. Desa velocidade infantil, mesmo xuvenil, que non tiña freo para que todo pasase como tiña que pasar: ou sexa, coa felicidade e a inocencia compartindo as fantasías dos soños.

Tamén podo contar que o luscofusco era fermoso, moi bonito e que as lavercas alegraban as mañás no monte Medo e as tardes no monte de Pinouzos. O lobo ouleaba na distancia. A flor do toxo brillaba. A pega pousaba na galla dun amieiro da Tapada dos Ferreiros. A Turina erguía o rabo e “abeiraba” escapando dos tabáns ou quizais por non querer levar o carros dos toxos. As campás do santuario de Os Milagres repenicaban unha misa de réquiem polos que xa nunca puideron volver.

Como segue sen haber ningún periódico libre, direi que hai que rir por non chorar e que tamén hai que chorar para chamar a atención. Outros choran de dor, de angustia, de pena, de ansiedade, de impotencia, de carraxe; choran por misericordia, polos que xa non están e polos que se van. Chorar libera as entrañas!

Tamén digo que quero un mundo de cores, sen guerras nin conflitos, sen Trumps nin Netanyahus, sen voltas nin revoltas. Agora cada quen que asubíe tres avemarías e que cante outros tres nosopais. Que asubiar, cantar e rezar é gratis. Tamén berrar e insultar, pero iso xa sería outro conto, outra historia.

Cafetaría La Carabela. A Valenzá. Martes, 3 de marzo de 2026

Café Brétema. A Valenzá. Mércores, 4 de marzo de 2026

Foto: Os Milagres (Baños de Molgas - Ourense)

SE UN CAMELO PODE...

Se un camelo pode entrar polo ollo dunha agulla, máis fácil será que entre a miña cabeza. Metinme de cabeza!, nunca mellor dito. E maldita a hora en que realicei tal arroutada. Non consigo sacala! Levo xa setenta e dúas horas con ela dentro!

Cando levaba unhas dez horas apareceron xa os bombeiros e nin sequera os deixei mirar. Sabía que non poderían cortar a agulla, pois estaba tan metida xa na miña gorxa que corría o risco de que me tronzasen a xugular. E iso si que non! Non podería berrar máis! Polo menos, aínda que fose nesta postura e nesta situación absurda, podía berrar, cantar e mesmo asubiar.

Aínda que a angustia xa empeza a ser moita. Setenta e dúas horas daquela maneira na que estaba, e mesmo facendo algún que outro esforzo, xa non era cousa de rir. Rir si que rían os que contemplaban o panorama; e máis logo de saber os motivos polos que metera por alí a cabeza.

Sei que pequei de inocente. Pero, a ver, un camelo é moito animal xunto; a miña cabeza, a pobre, é pouquiña cousa. E agora haberá quen pense que é pouquiña cousa en volume e en intelixencia. Pero, como dicía aquel: cada tolo co seu tema.

Os medios escritos e audiovisuais axiña fixeron acto de presenza e, claro, tanta publicidade xunta atraeu unha pequena invasión de visitantes que, como non..., escachaban coa risa. Eu, ó final, tamén ría, pero cos ollos cheos de bágoas. A inocentada volvérase angustiosa. Maldito camelo e maldito ollo da agulla!

Cafetaría La Carabela. A Valenzá. Luns, 2 de marzo de 2026

O OUTEIRO DO INFINITO

Mirei para o infinito. Nada, un desastre. Enfronte mesmo erguíase un outeiro que non me deixaba ver máis alá. Un outeiro cheo de toxos; iso si, as súas flores brillaban e semellaban un océano dourado. Querer mirar cara ó infinito e alcanzar tan só uns metros deprime un pouco.

Son Lisardo, o fillo da Castañuelas, e de cando en vez quedo de pasmón mirando, pero sen ver. Si, esa sensación existe: mirar algo fixamente e non decatarse do que é. Logo, ademais, como son algo raro (outros dirán que moi parvo), búscolle tres pés ó gato. Ó que está coxo, claro, porque os gatos, polo xeral, teñen catro. Como os cans, os burros, as vacas, as ovellas e os marráns, que son os animais que máis coñezo. Dos outros tamén coñezo moitos, pero non lles sei os nomes.

Estudei na escola de don Graciliano, e aí quedei. Nos estudos, quero dicir. Os primarios, e menos mal. Sei ler medianamente ben e escribir catro palabras, como quen deixa pinguiñas de orballo. Para min, suficiente. O meu é mirar, aínda que non vexa. Quizais a miña opinión sexa algo esaxerada, porque cando quero, vexo de máis. Pero iso xa é outra historia.

Como non teño estudos, andei, ando e andarei sempre detrás das vacas. A ver, miña nai, a pobre, xa non está para feiras nin mercados. O pai... o pai hai moito que nos deixou. Non, non; que eu saiba, non morreu. Marchou, e punto. Para onde? Alá el. Oxalá fose para o inferno. Pero iso tamén sería outra historia.

Agora... agora miro para o infinito e o maldito outeiro non me deixa ver máis alá.

Cafetaría La Carabela. A Valenzá. Sábado, 28 de febreiro de 2026