A CARREIRA DA RETRANCA

Que ben se está cando se está ben, díxolle a lebre ó sapoconcho nunha desas tardes de canícula na que ambos coincidiron á sombra duns amieiros do regato das Lamas, na vila de Baños de Molgas.

O sapoconcho limitouse a abanear a cabeza un par de veces, dando por boa a afirmación da lebre.

Esta empezou a torcer o fociño nun sorriso que, xa de lonxe, deixaba ver toda a súa retranca, a súa burla e mesmo certa malicia. Non tardou en facelo efectivo: “Bótoche unha carreira”, soltoulle de súpeto. E, como quen non quere a cousa, engadiu que lle concedía unha boa vantaxe.

Partirían desde onde se atopaban e chegarían ata onde as Pedradarcas se xuntan cos Pontóns. A vantaxe remataba no cruce coa carreira das Lagoas. Como testemuña da aposta tomaron un grilo que, xusto nese intre, asomaba a cabeza polo seu buraco coa intención de botar unhas cantigas.

O sapoconcho non perdeu tempo. Púxose ó choio de contado e iniciou a súa particular carreira, imaxinándose por momentos Fernando Alonso ou Emerson Fittipaldi.

A lebre, pola contra, seguiu coa súa ladaíña de “quen ben se está cando se está ben”. Estirouse un chisco máis sobre a herba e, cando xa pensaba en botar unha cabezada —porque estaba convencida de que lle sobraba tempo para alcanzar á tartaruga—, despediu ó grilo e púxose de parola cunha pega que aniñaba na copa daquel amieiro.

Mentres a lebre parolaba, o sapoconcho facía camiño ó andar. Amodo, si, pero paso a paso. Chegou á meta, deu un dos seus pequenos brincos e deitouse ventre arriba, ou, mellor dito, cunca abaixo.

A lebre apareceu pouco despois, esgotada e, agora si, co sorriso torcido. Mais xa non era un sorriso de burla, senón de cansazo e de dor.

O sapoconcho mirouna con calma e, sen perder a retranca, sentenciou: Que ben se está cando se está ben.

Cafetaría La Carabela. A Valenzá. Martes, 30 de xuño de 2026

ONDE SE ACABA O MUNDO

“Onde se acaba o mundo”, díxolle unha amiga a outra cando esta lle preguntou onde andaba traballando.

A frase veume como anel ó dedo; cadroume ó xeito. Porque a min quédanme exactamente dúas horas para marchar cara a onde se acaba o mundo. O que aínda non sei é se hei de facelo andando, en coche, en barco, en avión ou combinando as catro maneiras.

Xa que non podo perderme polo espazo sideral, vagando polo universo sen fin —aínda que non renuncio á esperanza de subir algún día ata Marte ou máis alá—, só me quedan tres lugares nos que desaparecer para a eternidade. Sempre tiven a ilusión de ir a un deles: Australia, Canadá e o Polo Norte.

A decisión chegou precedida dun sorteo, dun golpe de sorte. Como non sabía por cal decidirme, optei por xogar ó guá. Fixen tres buracos moi xuntiños e marquei cada un co nome dun deses destinos, na mesma orde en que os acabo de citar.

Lancei o bugallo e este inclinouse polo buraco da esquerda de todo —mesmo os bugallos saben que non son da outra beira—: Australia. Quédanme xa menos de dúas horas para marchar alá, vivir entre coellos e canguros. Porque esa é outra: nada de cidades nin de vilas grandes; quero estar practicamente perdido de todo.

A miña intención é acampar á beira do monte Uluru, tamén coñecido como Ayers Rock, e... vivir, que son dous días! Así que quen queira saber de min, que non perda o tempo buscándome; para a maioría non será prato de gusto achegarse ata onde se acaba o mundo.

Alá vou, Australia!

Cafetaría La Carabela. A Valenzá. Luns, 29 de xuño de 2026

ESTOU AQUÍ

Empezo a asimilar que estou aquí, na terraza da cafetaría. Acabo de chegar. Hai un pouco andaba por aí; estaba noutro lado. Como non me multiplico, só podo estar nun sitio. Antes estaba alí; agora, aquí.

No fondo todo é moi simple: ser ou estar. Xa está. Non hai nada máis. Ou, como dicía tamén aquel bardo, ser ou non ser; é dicir, estar ou non estar.

Nada de buscarlle tres pés ó gato nin de poñerlle rodas á Perla Negra. A nave navega, e con iso abonda. O gato andará á xaneira ou seguirá ó seu aire, que de parvo non ten nada.

Estou aquí. Só aquí. Mesmo nesta cadeira e non na da miña dereita nin en ningunha das que teño enfronte. Estou aquí porque xa non estou no paseo do río dos Muíños. Hai un anaco andaba por alí. Pero... que se di do tempo? Que pasa e que todo cambia. Do paseo pasei á nugalla; da lectura, ó café. E así outras cousas semellantes que agora non me apetece contar. Lembrade que usei a palabra nugalla, e cando hai nugalla, as ganas de facer algo son efémeras.

Efémera. Gústame esa palabriña. Algo que pasa rápido, que pasa axiña, que dura pouco. Breve. Fugaz. Fuxidío. Pasadío. Pasaxeiro... E tampouco sigo pola nugalla.

Estou aquí. E, agora si, por pouco tempo. Porque, como xa levo un tempo aquí, toca marchar para outro lugar, para estar noutro sitio. Permanecer sempre no mesmo acaba por aburrir, mesmo cando se está ben. Ademais, necesito sentirme nómade, ambulante, itinerante; vagabundo xa menos.

Estou aquí.

Marcho para alá.

Cafetaría La Carabela. A Valenzá. Sábado, 27 de xuño de 2026

O ESPECTRO DO SOR

Paso a relatar o encontro que tiven cun espírito maligno nunha noite na que a lúa vella ou chea levaba horas iluminando o meu camiño.

Ía camiñando polas corredoiras que conducían ó muíño da Luz. Foi alí, xusto ó chegar a ponte que cruza o río Sor, tamén coñecido como río de Maceda, onde o vin na outra beira. Vestía completamente de branco, mais levaba un chapeu vermello que destacaba con forza baixo a luz da lúa.

Durante un intre non souben como actuar. Quedei inmóbil, agardando un xesto del, algún sinal que guiase o meu proceder. Porén, só foi un momento. Axiña retomei o camiño e avancei cara a el, aínda que co temor xa aniñando nas miñas entrañas. A súa presenza resultaba verdadeiramente inquietante.

Canto máis me achegaba, máis aterradora se volvía a escena. Distinguíalle un sorriso torcido e un brillo estraño nos ollos. Era dunha intensidade tal que sobresaía mesmo na escuridade da noite. O meu temor empezaba a converterse en medo.

Pero había que rematar de cruzar a ponte si ou si. O encargo da miña nai —levar a saqueta de millo ó muíño— estaba por riba do pavor máis fondo. Do espírito maligno aínda podería repoñerme; mais, quen se atrevería a contrariar a miña nai?

Cando xa estaba a apenas un metro daquela figura vestida de branco, descubrín que alí non había máis ca baleiro e silencio. Abrín e pechei os ollos varias veces, mais sempre aparecía ante min o mesmo camiño deserto que levaba ó muíño da Luz.

Cafetaría La Carabela. A Valenzá. Venres, 26 de xuño de 2026

Foto: A ponte do muíño da Luz (Baños de Molgas)

CANDO A TERRA TREME E AS CONCIENCIAS TAMÉN

Cando me dixeron dos dous terremotos de magnitude 7,2 e 7,5 que sacudiran Venezuela, quedei profundamente abraiado. A primeira idea que me veu á cabeza foi que, con toda seguridade, habería numerosas vítimas e importantes danos materiais. Un terremoto desa intensidade xa é unha desgraza en calquera parte do mundo, pero, por desgraza, non todos os países están igual de preparados para facerlle fronte. Non é o mesmo un sismo destas características en Xapón ca en Venezuela. Do mesmo xeito que non é o mesmo unha hectárea de terreo en Castela ca unha hectárea en Galicia, tampouco as consecuencias dunha catástrofe natural son iguais segundo o lugar onde acontezan.

Xapón leva décadas investindo en tecnoloxía, prevención e construcións capaces de resistir fortes movementos sísmicos. A súa poboación sabe como actuar e as autoridades contan con protocolos moi eficaces. Pola contra, Venezuela, afogada por unha longa crise económica e social, non dispón dos mesmos recursos nin das mesmas infraestruturas. Iso fai que un fenómeno natural acabe converténdose nunha traxedia humana moito maior. Ó final, as catástrofes sempre golpean con máis forza os pobos que xa viven en condicións difíciles. Como di o refrán, “a can fraco, todo se lle volven pulgas”.

Aínda hoxe sigo impresionado pola magnitude do sucedido e, sobre todo, porque aconteceu nun país ó que lle teño un cariño especial. Venezuela sempre estivo moi presente entre nós pola enorme relación histórica que mantén con Galicia e pola cantidade de familias que, nun ou noutro momento, cruzaron o Atlántico buscando unha vida mellor. Ademais, estes días, co Mundial de fútbol como tema recorrente, volveume á cabeza unha desas curiosidades que adoito lembrar: cantas veces participou Venezuela nun Mundial? Ningunha. Como me gusta o fútbol e tamén lle gardo afecto a ese país, é unha desas preguntas do trivial que nunca esquezo.

Nestes momentos difíciles son moitas as persoas que expresan a súa solidariedade co pobo venezolano, e iso sempre é de agradecer. Con todo, tamén resulta imposible non percibir certa dose de hipocrisía. As redes sociais énchense de mensaxes de apoio, condolencias e palabras fermosas, pero non hai tanto tempo moitos deses mesmos venezolanos eran vistos con desconfianza, con receo, con temor. Dicíaselles que viñan quitar o traballo, que eran unha carga ou que sobraban entre nós.

Moita forza e ánimo para ese marabilloso pobo.

Finca Fierro. Barbadás. Sábado, 27 de xuño de 2026

ESTRÍAS DO TEMPO

Estrías. Unha certa idade. O tempo pasa e todo cambia. O tempo é esa agulla do reloxo que avanza sen descanso. O tempo é tamén o ruxerruxe das noites á beira da lareira.

No tempo quedan pendurados os recordos. Eses recordos que a memoria arrastra para deixalos caer —ás veces con delicadeza, outras con certa brusquidade— sobre páxinas en branco dun caderno, agardando que, co paso dos días, acaben por fluír cara a unha realidade buscada e desexada.

Música. Din que a música amansa as feras. Poida que si. A min cálmame, acouga. A min faime bailar un tango mesmo cando soa unha muiñeira. Tamén din que a música é a linguaxe universal da alma. Quizais sexa certo. Mais eu non procuro a alma de Morricone, nin a de John Coltrane, Jerry Goldsmith, Sabina, Elvis, John Williams, Pink Floyd, Hans Zimmer e de tantos outros. Abóndame coa súa música.

Quen escoita música sente que a súa soidade, de súpeto, se poboa, como escribiu o poeta inglés Robert Browning. É a música poesía? Sen dúbida. Ó cabo, todo poesía leva música no seu interior.

Memoria. A memoria é a facultade que nos permite conservar o pasado e facelo presente de novo. Permítenos retroceder no tempo, reconstruír os recordos e revivilos coa súa propia banda sonora.

Segundo Borges, somos a nosa memoria; somos ese quimérico museo de formas inconstantes, ese montón de espellos rotos. E neses espellos reflíctense os recordos ó compás do tema de amor de “Blade Runner”, que Vangelis legou á eternidade. Igual ca o tempo.

Cafetaría La Carabela. A Valenzá. Xoves, 25 de xuño de 2026

Finca Fierro. Barbadás. Sábado, 27 de xuño de 2026

UN MUNDIAL, UNHA ESTACIÓN E TRES LADRÓNS

O 16 de xuño de 1954 era mércores. Suponse que aquel día facía bo tempo, propio xa do verán. Ese día comezaba en Suíza a V Copa Mundial de Fútbol, que remataría coa vitoria de Alemaña Federal. Aquel Mundial marcou un fito histórico por ser o primeiro campionato transmitido en directo pola televisión.

Agora ben, alguén podería pensar que aquel acontecemento, aquel Mundial televisado, foi a escusa perfecta para os feitos que paso a relatar. Cómpre lembrar, porén, que naquela época nas aldeas rurais ninguén tiña televisión, polo que esa explicación queda practicamente descartada para xustificar a falcatruada que tres veciños do concello de Baños de Molgas cometeron na estación de ferrocarril.

En 1954, a estación de Baños de Molgas atopábase aínda en construción. O recinto debía estar cheo de ferramentas, maquinaria e materiais de todo tipo, unha auténtica tentación para os amigos do alleo. E iso foi o que deberon pensar un veciño de San Pedro e dous de Brandín, que, sen andar con días santos, se presentaron alí en plena noite para furtar sete carrís de vagoneta e un anaco de carril de vía normal. En total, o material acadaba os 555 quilos de peso, que non é precisamente cousa liviá e ben lles daría traballo cargalo e transportalo. Os carrís foron valorados en 2.700 pesetas, unha suma nada desprezable para a época.

Mais a Benemérita nunca foi parva. Non tardou en dar cos amigos do alleo, cos autores do roubo e descubrir que o material subtraído permanecía enterrado nunha finca próxima ó muíño da Coba. Os gardas recuperárono de inmediato e puxeron fin á aventura daqueles improvisados ladróns.

Ó final, a culpa foi de que aínda non chegara a televisión por aqueles lugares.

Finca Fierro. Barbadás. Xoves, 25 de xuño de 2026