O NOBEL QUE CONSAGROU A CELA

Tal día coma hoxe de hai 37 anos, en 1989, o escritor español Camilo José Cela recibiu o Premio Nobel de Literatura, quizais ou sen quizais o galardón máis prestixioso do mundo das letras. A Academia Sueca recoñeceu así a súa capacidade para retratar a realidade social e humana do seu tempo cunha prosa rica, orixinal e chea de forza expresiva. Este premio supuxo a consagración internacional dun autor que xa ocupara un lugar destacado na literatura española do século XX.

Camilo José Cela naceu o 11 de maio de 1916 en Iria Flavia, no concello de Padrón. Aínda que desenvolveu boa parte da súa vida fóra de Galicia, mantivo unha relación importante coa súa terra natal. Durante a súa mocidade viviu en Madrid, onde iniciou estudos universitarios e entrou en contacto con diversos ambientes culturais. A Guerra Civil española e as difíciles circunstancias da posguerra influíron na súa visión do mundo e deixaron unha pegada significativa na súa obra literaria.

A súa carreira como novelista comezou con “La familia de Pascual Duarte”, publicada en 1942. Esta novela, de gran dureza e intensidade, presenta a vida dun campesiño marcado pola violencia e pola miseria, e converteuse nunha das obras máis representativas da narrativa española de posguerra. O libro destacou polo seu estilo directo e pola súa visión pesimista da condición humana. Anos despois, en 1951, Cela publicou “La colmena”, unha das súas creacións máis coñecidas, na que retrata a vida cotiá do Madrid da posguerra a través de numerosos personaxes e pequenas historias entrelazadas.

A produción literaria de Cela foi moi ampla e abarcou distintos xéneros, como a novela, os relatos, os libros de viaxes e os artigos xornalísticos. Entre os seus títulos máis destacados figuran tamén “Viaje a la Alcarria”, unha obra na que describe as paisaxes e os costumes dunha rexión castelá, e “Mazurca para dos muertos”, novela coa que obtivo a Premio Nacional de Literatura en 1984, e coa que me fixo pasar máis dunha apurada nas colas dos cines a causa das risas que soltaba de cando en vez. O seu estilo caracterízase pola riqueza do vocabulario, a experimentación narrativa, o humor ás veces cruel e a capacidade para representar as contradicións da sociedade.

A concesión do Premio Nobel recoñeceu a importancia da súa contribución á literatura universal. A Academia Sueca salientou a intensidade da súa prosa e a maneira en que esta reflectía a fraxilidade do ser humano. Cela xa recibira o Premio Príncipe de Asturias das Letras en 1987 e, en 1995, conseguiría o Premio Cervantes, outra das máximas distincións literarias en lingua española. Faleceu en Madrid o 17 de xaneiro de 2002, ós 86 anos.

Finca Fierro. Barbadás. Sábado, 17 de outubro de 2026

MORDER OU COMER AS UÑAS?

Como me aburría, ou máis ben como non sabía en que matar o tempo, ía de camiño mordendo unha uña. Unha que, para máis aquel, teño escarallada desde rapaz por culpa dun guindastre daqueles ós que aínda había que dar manivela.

Entre a roda dentada grande e a pequena metín o índice da man esquerda para comprobar se conseguía frealas. Inocente, carallo, que es un inocente! E, para máis aquel, aínda levei unha labazada da nai por parvo. Máis ben por querer cortar a hemorraxia envolvendo o dedo no xersei que puxera, lóxico, perdido de sangue.

Morder: apertar con forza algo entre os dentes, ferir cos dentes.

Comer: introducir na boca un alimento sólido e tragalo. Repito: tragalo.

Fago estas dúas aclaracións porque todo o mundo adoita dicir: “Non comas as uñas”. Non creo que ninguén coma as uñas, é dicir, que as trague. Os que somos adictos a elas, mordémolas, pero non as tragamos.

Eu recoñezo que son un adicto a... mordelas. E amólame bastante que me digan que como as uñas. Mórdoas ata a coroación, ás veces mesmo ata facelas sangrar, pero acabo cuspíndoas, que non as trago.

Por nervios, por carraxe, por aburrimento... Son unha máquina mordendo nelas. Si, moi de tarde en tarde, fago o intento de deixalas medrar. Pero o intento é efémero, curto, dura pouco: primeiro empezo a refregar unhas coas outras, a furgar nelas e, cando xa consigo abrirlles camiño, alá van, adeus, moi boas! Xa vai unha detrás da outra.

Vendo o fútbol é cando máis as ataco, quizais porque, aínda que mire, teño que estar facendo algo. Ou non. Se cadra, só é vicio.

Cafetaría La Carabela. A Valenzá. Venres, 16 de outubro de 2026

A CARBALLEIRA DA SEÑARDADE

El díxolle a ela: vou. Ela díxolle a el: vén. El foi. Ela esperou. Os dous perdéronse pola carballeira da señardade, sen saber moi ben se fuxían do mundo ou se, simplemente, tentaban atoparse a si mesmos. Cruzaron camiños cheos de lama. Andaron por tramos de asfalto. Goldraron regatos. Saltaron valados. Riron a esgalla, como se a felicidade fose unha ave silvestre que, por unha vez, decidira pousarse nos seus ombreiros.

A tarde era de outono, pero o sol semellaba de verán. O tempo dáballes igual, porque había momentos nos que os reloxos perdían o sentido e as horas deixaban de contar. Seguiron correndo e gozando polos lameiros da felicidade. Subiron outeiros. El ouleaba. Ela miañaba. Es os seus corazón latexaban ó mesmo ritmo, coma dous paxaros que atopasen, por fin, a mesma póla onde descansar.

Cando chegaron ó alto dunha lomba, detivéronse a contemplar o val. Alí abaixo, a vida continuaba coas súas présas, os seus medos e as súas despedidas. Eles, en cambio, tiñan nas mans aquel intre irrepetible, tan fráxil coma unha folla que o vento ameaza con levar. Ela mirouno ós ollos e el descubriu nesa mirada todos os camiños que aínda lles quedaban por andar. Non fixeron promesas. Ás veces, un silencio compartido vale máis ca mil palabras, e unha man apertando outra pode dicir todo o que a boca non se atreve.

Ó caer a tarde, as sombras alongáronse entre os carballos e o vento comezou a espallar as primeiras follas polo chan. Tiveron que regresar, aínda que ningún dos dous quería que rematase aquel día. El acompañouna ata o lugar onde os camiños se separaban. Ela sorriu con certa tristura. Atrás quedaba a carballeira da señardade.

Cafetaría La Carabela. A Valenzá. Xoves, 15 de outubro de 2026

Finca Fierro. Barbadás. Venres, 16 de outubro de 2026

PERDÍN O NORTE

Metín todo o que necesitaba nunha pequena mochila: un caderno, un bolígrafo e seis libros. Nada máis. Botei a mochila ó lombo e... desaparecín. Sen coller coche nin ningún vehículo, boteime a andar.

Andei un día enteiro sen parar. Bebía nas fontes e alimentábame unicamente dunhas cantas moras que apañara nunha silveira. Cando decidín facer noite, decateime de que non sabía onde estaba. Durmín debaixo duns castiñeiros, no medio da nada.

Levo xa tres días desaparecido e, si, tamén perdido. Porque non fago máis ca tirar para adiante, evitando todos os lugares habitados. De cando en vez, roubo comida nas casas afastadas dos núcleos urbanos.

Perdín o norte. E non me refiro ó punto cardinal. Sei onde está o sol, pero non sei ler nel. Aínda que algunha vez escoitei que sae polo leste e se pon polo oeste. Eu sempre souben e dixen que nace pola serra de San Mamede e que se acocha, que se deita, tras o outeiro de Brandín. Todo isto pola contorna de Baños de Molgas.

Agora mesmo, tal como estou, non vexo nin ceo nin terra. Conseguín meterme nunha cova e mañá, cando saia, xa veremos se hai sol ou non. Pode haber unha néboa espesa ou unha nebulosidade inmensa. Pode que o sol estea xa moi alto e eu non saiba por onde saíu.

Sigo andando para desaparecer aínda máis. E seguirei ata onde me leven as forzas.

Café Brétema. A Valenzá. Mércores, 14 de outubro de 2026

ENTRE DOUS PARTIDOS

Acabou o partido de fútbol. Agora agardo por outro. De cando en vez é bo empaparse de fútbol, como se un tivese necesidade del. É unha broma, claro. Vexo moito fútbol porque me gusta este deporte.

Son as oito e media e xa é noite. No verán, a esta hora, aínda era media tarde. Pero é que xa estamos no outono, nun outono case avanzado. A estación das cores. A estación da caída da folla. A estación que xa non é como era. Tampouco as outras estacións son como eran. O clima cambiou moito.

A que non cambia nunca é a política. A política sempre está coas uñas e as gadoupas preparadas. Ás veces, de capa caída, pero sempre dependemos dela. A política sempre tivo certo cheiro a podre. E nos tempos que corren, mesmo apesta. Porén, a algúns dálles igual. Case me atrevería a dicir que á maioría. Máis adiante botaremos as mans á cabeza. Que digo á cabeza... Choraremos nas cunetas e rezaremos ante os paredóns. Tempo ó tempo.

Mentres agardo polo segundo partido, escribo. Teño que matar o tempo, xa que non podo matar políticos, aínda que ganas non me faltan... A televisión, cando non hai fútbol, non me atrae. Miro arredor e decátome de que estou só na cafetaría. Na terraza, pola contra, hai xente.

A xente vai e vén polas corredoiras dun día calquera de outono. Moita xente aproveitou a longa fin de semana. O luns é festivo. O Día da Hispanidade, creo. Eu prefiro o Día do Pilar. A min, iso da Hispanidade non me vai moito. Vai máis comigo o da Galeguidade. Vaiche boa!

Comeza o segundo partido.

Cafetaría La Carabela. A Valenzá. Sábado, 10 de outubro de 2026

A LÚA ÓS TEUS PÉS

Non é tan fácil coller a lúa e poñela ós teus pés. Nada fácil. E menos aínda coas posibilidades dun simple labrego: non hai cartos, non hai nave espacial; tan só dispoño da intelixencia que se me presupón. Que tampouco é que sexa moita. Pero a suficiente para saber que, para subir ou ir ata alá, precisaba dunha escaleira.

Sen andar con días santos nin torcendo o rego, púxenme a elo. Non sei cantas hectáreas de bidueiros necesitei para tan só para os largueiros da escaleira. O mesmo me aconteceu cos chanzos. Lembro que me puxen a contalos a medida que os cravaba nos largueiros, pero, como me perdín varias veces, acabei por deixalo. Cando volvese coa lúa —para poñela ós teus pés—, se alguén tiña a paciencia suficiente, que os contase.

Con aquelas medidas feitas a ollo, souben cando a escaleira chegaría ata o noso satélite. Para erguer a escada, botei man dunha boa xugada de vacas. Custoulles levantala, pero conseguín que se apoiase na cara oculta da lúa.

Iniciei a subida e non tardei en pasar algo de medo, pois empecei a atoparme con tanta porcallada, con tanto ciscallo espacial, que a miña misión corría perigo. Incluso a Estación Espacial Internacional me pasou a rentes, e un meteorito non me rozou o calcañar esquerdo de milagre.

Cando me faltaban uns cen chanzos para chegar á lúa, mesmo notei unha presenza ó meu carón que me fixo pensar nun extraterrestre, nun alieníxena invisible. Sinceramente, non sei que era.

E aquí tes a lúa ós teus pés. Custoume pero conseguino.

Cafetaría La Carabela. A Valenzá. Sábado, 10 de outubro de 2026

ENTRE O LOITO E AS ELECCIÓNS

A semana que nos acaba de deixar estivo marcada por importantes acontecementos políticos e sociais, tanto en Galicia como no conxunto de España. Dúas noticias destacaron especialmente: a convocatoria anticipada das eleccións xerais para o vindeiro 29 de novembro e o falecemento de Xosé Manuel Beiras, unha das figuras máis relevantes do nacionalismo galego contemporáneo. Xunto a elas, a vivenda, os conflitos laborais e os fenómenos meteorolóxicos ocuparon un lugar destacado na actualidade.

O luns 5, o presidente do Goberno, Pedro Sánchez, anunciou a convocatoria de eleccións para o domingo 29 de novembro. A decisión abriu unha nova etapa de confrontación entre as forzas políticas, que deberán presentar as súas propostas nunha campaña electoral prevista entre o 13 e o 27 de novembro. E segundo as enquisas... que Deus nos colla confesados e, ós pensionistas, que nos colla aforrando, polo menos, ata ese 29; porque as baixadas das pensións van ter o seu aquel.

A outra gran noticia da semana chegou o xoves 8, coa morte de Xosé Manuel Beiras, ós 90 anos. Economista, profesor universitario e intelectual comprometido con Galicia, Beiras foi unha figura fundamental na evolución do nacionalismo galego. Como voceiro nacional do Bloque Nacionalista Galego durante máis de dúas décadas, destacou pola súa oposición ós gobernos de Manuel Fraga e pola defensa da identidade, da lingua e do autogoberno de Galicia. Tras abandonar o BNG, participou na fundación de Anova, mantendo o seu compromiso coa transformación política e social do país.

A súa desaparición provocou numerosas mostras de pesar e recoñecemento —agás a do seu paisano Núñez Feijóo, que de cando en vez reivindica a Castelao. Hai que foderse!—. Máis alá da súa actividade institucional, Beiras deixou unha fonda pegada no pensamento económico e político galego, así como na mobilización de varias xeracións. A súa traxectoria simboliza unha parte esencial da historia recente de Galicia e reabre o debate sobre o futuro do nacionalismo, a unidade das súas correntes e a defensa dos intereses propios nun escenario electoral especialmente importante.

Mentres tanto, a crise da vivenda continuou a xerar preocupación e mobilización cidadá. En distintos puntos de España mantivéronse as acampadas para reclamar solucións ó problema do acceso a unha vivenda digna. En Galicia tamén houbo conflitos laborais no ensino concertado, reivindicacións de melloras salariais e anuncios de mobilizacións sindicais contra o encarecemento da vida.

Finca Fierro. Barbadás. Sábado, 10 de outubro de 2026