A MEMORIA DUN 20 DE ABRIL

Realmente hoxe é o día apropiado para recordala, para escoitala e para falar dela. A canción “20 de abril” (o título alude á primeira estrofa da canción que reproduce o que sería o encabezado dunha carta: “20 de abril do 90”. Porén, a canción escribiuse en 1991), do grupo Celtas Cortos, converteuse co paso do tempo nunha das pezas máis recoñecibles do panorama musical español. O tema destaca pola súa sinxeleza aparente e pola profunda carga emocional que transmite. Non é unha canción de grandes artificios, senón máis ben unha conversa íntima convertida en música.

Como xa dixen, a canción preséntase como unha carta, escrita nun ton directo e persoal. Este recurso fai que quen escoita se sinta partícipe dunha historia que, aínda sendo allea, resulta sorprendentemente próxima. A letra fala do paso do tempo, das relacións que quedaron atrás e da inevitable distancia que se crea entre as persoas cando cambian as circunstancias.

Un dos aspectos máis salientables é a súa capacidade para evocar a nostalxia sen caer no dramatismo excesivo. Hai certa aceptación do pasado, unha especie de melancolía tranquila que invita á reflexión máis que á tristeza. A canción non busca respostas, senón que formula preguntas que quedan no aire, como ocorre tantas veces na vida real.

Musicalmente, Celtas Cortos combina o folk co rock, creando unha atmosfera cálida e accesible. Os instrumentos tradicionais mestúranse con guitarras e unha base rítmica sinxela, reforzando o carácter íntimo da peza. Esta combinación contribúe a que a canción resulte atemporal e continúe conectando con distintas xeracións.

O tema “20 de abril” é, en definitiva, unha lembranza feita música. Unha mostra de como os pequenos momentos, as amizades e as historias compartidas deixan pegadas duradeiras. Quizais por iso segue emocionando: porque, dalgún xeito, todos temos o noso propio “20 de abril” gardado na memoria.

Como datos curiosos, dicir que a repercusión foi tal que o grupo municipal de Izquierda Unida no concello de Valladolid presentou unha proposta para que o nome da rúa José Antonio Primo de Rivera pasara a chamarse 20 de abril. A proposta non prosperou. E remato dicindo que a canción estivo a piques de non saír á luz do día pola negativa dun empregado da discográfica; incluíuse no álbum grazas á insistencia do propio grupo. Marabillosa canción!

Finca Fierro. Barbadás. Venres, 17 de abril de 2026

SECUNDINO OU A ARTE DE NON DECIDIR

A Secundino Suárez Gutiérrez chámanlle O Indeciso. E con razón. Dubida por todo e ante todo. Agora mesmo tamén dubida: está no medio da pasarela das Mestras e non sabe se pasear pola beira esquerda do río Arnoia ou pola dereita. Leva xa un bo anaco tentando decidirse por unha opción e, indeciso de todo, segue alí, contemplando o leito do río e as súas dúas marxes. Por cal subir?

Unha voz interior dille que se tire ó río e que se deixe de caralladas, que semella máis un paspán ca un home feito e dereito. Pero nin por esas: non lle fai caso á voz interior e dálle que dálle a mirar para as marxes. “Se vou por Disoutrolado, non vou pola Pitediña; e se vou por Entreloríos, non vou pola Porfía”. Con tanta lóxica, o home queda como estaba. Ante tal lío mental, lanza un berro.

Berrar dáselle de marabilla. Berra polo can, polo gato e, se cadra, ata polas almas do purgatorio, por se andan despistadas. Berra de noite e de día, aínda que ó día seguinte xa non ten claro se berrou ou se foi un soño con eco. Mesmo cando os veciños lle din algo ben claro e mascadiño, el torce o fociño e dubida. É O Indeciso, e iso xa non hai quen llo quite.

Nacera nun pesebre, á beira dun becerro, e xa daquela empezou coas súas: nunca tivo claro se o animal era xato ou xovenca. Certo é que cursou estudos superiores, pero non sabe dicir se escolleu letras ou ciencias. Tamén dubida se presentarse a deputado ou a senador, aínda que igual acaba votándose a si mesmo.

Polo de agora, segue no medio da pasarela das Mestras, dubidando se ir por Barricobos ou por Detrás das Poulas. Iso si, sabe que o destino final será Os Milagres. O problema é cando arrincará e por onde lle dará. Porque a este paso, igual bota raíces na pasarela e hai que regalo. Remata este Pingas e O Indeciso aínda queda alí, firme na súa indecisión, que é o único no que nunca dubida.

Cafetaría La Carabela. A Valenzá. Venres, 17 de abril de 2026

Foto: Pasarela das Mestras (Baños de Molgas)

MANUAL DE NON QUERER SABER

Non quero saber nada da formiga atómica, nin sequera da selva amazónica, tan afastada coma un soño que non me pertence. Eu son máis ben de parir pensamentos que fun empreñando polas corredoiras do silencio. En principio, mentres o tempo se desfai nas mans, escoito as cancións que aparecen nas dúas películas de Kill Bill. Que gozada!

No quero saber nada da estrutura astronómica da nave Nostromo, nin sequera do alien que quere merendar a Sigourney Weaver, a miña, sempre miña, Sigourney Weaver. Prefiro perderme só, moi só, nese espazo sen nome onde soa, eterno, o Danubio Azul. E todo parece flotar, incluso a memoria.

Non quero saber nada do conto da tartaruga e a lebre, nin sequera da lentitude dunha e a velocidade da outra. Para que, se eu mesmo xa son o rápido de Bouzas! Son de ir e volver, de marchar e retornar unha e outra vez, como unha respiración teimuda. Son esa estrela errante que cantaba Lee Marvin, perdida no ceo das cousas esquecidas. Canto tempo sen escoitala... e, con todo, segue a doer.

Non quero saber nada da rima perfecta nin das estrofas disciplinadas que circulan pola autoestrada da forma. Escribir é outra cousa: é abrir a porta da adolescencia e deixar entrar os soños, os desexos, as ansias que nunca aprenderon a calar. Despois, a madurez resólvese con catro caralladas e a vida por diante, breve, case nada.

Non quero saber nada de enigmas vellos, nin de gatos imposibles, nin de agullas perdidas en palleiros que xa non existen. Nas airas das aldeas medra agora outra herba: a da ausencia. E queda só iso: soidade e silencio. Moita soidade, moito silencio.

Cafetaría La Carabela. A Valenzá. Xoves, 16 de abril de 2026

CANELLA DA MELANCOLÍA

Carguei de razón o pensamento e deixeime ir pola canella da melancolía. Nesa na que, durante tres días de novembro, fun e volvín polo desexo máis profundo da existencia. E que todas as ansias bailen un twist ó ritmo do Dúo Dinámico. E que todas as esperanzas canten un góspel na igrexa da misericordia.

Por todos os días corre o tempo, e a morriña asenta, unha e outra vez, no asubío dun xílgaro errante. Xa quixeran todos os corazóns durmir sobre as almofadas dos soños. Xa quixeran todos os corpos latexar ladaíñas de sentimentos. Agora que cada quen clame no deserto.

Eu asubío temas sobre a flor do toxo e deixo que a Perla Negra aboie sobre a miña conciencia. Son o Jack Sparrow que se afunde no reflexo do espello, ese espello que amosa a froita prohibida da señardade. Quizais a soidade sexa apta para soñar esperto. E como soñar esperto é bonito, é fermoso... soñemos.

Carguei de razón o pensamento e deixeime ir tras conversas melancólicas para oulear, máis tarde, no outeiro do devezo, na serra da ansia, na profundidade da lagoa. Agora que cada quen choute sobre os versos da euforia e sobre os poemas da súa ledicia.

Carguei de razón o pensamento para pensar e deixar de pensar, para ir e vir, para desexar volver, para que todo flúa, para que nada fique ou quede e para que todos os espellos do mundo reflictan as ansias dos momentos.

Cafetaría La Carabela. A Valenzá. Martes, 14 de abril de 2026

O SILENCIO DA FOTOGRAFÍA

A perna asoma na foto e o desexo espállase, derrámase polas marxes do sofá en cámara lenta ou coma un suspiro. En cada alento vai un bico e, en cada bico, un momento. A luz entra pola claraboia, pola lumieira, e a nostalxia sobe, silenciosa no ascensor do inverno.

A perna está medio dobrada; porén, o pensamento vai recto. Porque existen devezos para os que non hai obstáculos, pexas nin atrancos que os freen. Como hai silencios dentro dos ruídos e como hai baleiro dentro das algarabías. Todo, absolutamente todo, reflicte, vive nos ollos que miran.

Na foto hai luz, tamén penumbra e, por suposto, silencio. Hai un soño suspendido. Hai unha fantasía que non remata. Hai unha memoria compartida e unha melancolía preñada de romanticismo. Na foto hai espazo, hai baleiro, hai brancura e, fóra dela, hai un berro seco.

Un berro no que está todo resumido, ou escrito, ou recitado, ou cantado. No berro vai tamén o tempo que foi. Na ansia está a esperanza do tempo por vir. O tempo dirá se houbo espazo para soñar.

A mirada examina a foto unha e outra vez: percorre a pel coma un mapa, detense en cada poro, estuda a posición e remata cunha lección de anatomía digna dunha ecuación sen números, na que todos os pensamentos bulen pola corredoira da súa pel.

Última ollada a unha realidade alegórica. A memoria é magnífica para lembrar: lembrar en silencio, lembrar en soños, lembrar a foto, a perna, o instante. Lembrar por sempre e para sempre.

Café Alumbre. A Valenzá. Domingo, 12 de abril de 2026

O HOME DA BOLSA Ó OMBREIRO

Baixei do piso. Saín. Andei —é dicir, practiquei esa actividade revolucionaria de poñer un pé diante do outro—. Aire frío. Un raio de sol. Tarde primaveral, pero con malas intencións. Piquei uns cacahuetes. Abrín o libro. Lin. Pola beira do río; ó sol, á sombra, facendo ese baile absurdo de “agora teño frío, agora non”. Acabei cubríndome cunha pequena capucha; o aire seguía a ser frío e, para máis inri, onte decidira rapar a cabeza, como se fose boa idea.

Seguín lendo. Saudei ó meu amigo ganso e acordeime da amiga das “ocas”. Non tardei en deixar a lectura: ler con frío é un deporte de risco. Continuei andando co libro na man, pechado, que para iso tamén serve.

Fun a un súper mercar catro cousas anotadas que, por algún misterio da física cuántica, se converteron en algunhas máis. Xa comprara tamén pola mañá. Son o home da bolsa ó ombreiro. E, por manter a reputación, carguei con ela... ó ombreiro. Coherencia ante todo.

Botei a andar de novo. Pensando nun futuro relato. Resultado: nada. Baleiro absoluto. Paso a paso cruceime con xente, vin pasar coches e os pensamentos ían e viñan... pero máis ben viñan pouco. Porque, claro, cando non hai intelixencia —ou cando decide coller o día libre—, tampouco hai moito que rascar.

Total, a seguir andando. Non por moito tempo, porque o café estaba esperando por min. E un non fai esperar ó café. Entrei no local. Nin sequera pedín: cando me ven, xa saben o que quero. Só tomo café. Sempre tomo café. Hai tradicións que non se poden traizoar.

Sentei na mesa, cun punto de desesperación creativa. Abrín o caderno. Preparei o bolígrafo. E pasou o de sempre: unha palabra levou a outra, unha parvada a outra... e cando me quixen dar conta, entre palabras, parvadas e música de fondo nos auriculares, o Pingas, o relato xa estaba feito.

Cafetaría La Carabela. A Valenzá. Sábado, 11 de abril de 2026

1932: MANIFESTO REPUBLICANO DE BAÑOS DE MOLGAS

Hoxe cúmprense 94 anos dunha páxina significativa da historia local e política de Galicia. O xornal La Zarpa, unha das cabeceiras máis activas da prensa ourensá do primeiro terzo do século XX, publicaba o manifesto do Comité Republicano Radical de Baños de Molgas con motivo do primeiro aniversario da proclamación da República Española.

Aquel texto, dirixido directamente á cidadanía, reflectía o entusiasmo e a esperanza que acompañaron o cambio de réxime en 1931. A República aparecía como unha conquista colectiva, acadada sen violencia, froito da vontade popular expresada nunhas urnas. Nun momento no que Europa vivía fortes tensións políticas, o discurso destacaba o carácter exemplar do proceso español, subliñando o civismo e a madurez política do pobo.

O manifesto facía tamén un chamamento á unidade. Nun contexto de pluralidade ideolóxica dentro do republicanismo, propoñíase unha especie de tregua simbólica: deixar a un lado as diferenzas partidistas para celebrar conxuntamente un proxecto común. Falábase dun “día de armisticio republicano”, unha expresión cargada de intención política e emocional, que buscaba reforzar a idea dunha identidade compartida por enriba das discrepancias.

Especial relevancia tiña a mensaxe de consolidación. Para os asinantes, a República xa non era unha aspiración nin unha hipótese, senón unha realidade asentada e inseparable da propia idea de España. Fronte ós sectores que aínda albergaban expectativas de restauración doutros modelos políticos, o texto reivindicaba a irreversibilidade do novo réxime e a necesidade de defendelo colectivamente.

O chamamento culminaba cun convite á mobilización cidadá. Convocábase un acto público en Baños de Molgas, no que participarían destacados republicanos de Ourense, co obxectivo de reafirmar o compromiso político e fortalecer os vínculos entre simpatizantes. A presenza na rúa, a participación activa, eran entendidas como sinais visibles da saúde democrática do momento.

Visto desde hoxe, aquel manifesto constitúe un testemuño valioso dunha época de ilusión e transformación. A través das súas palabras percíbese a confianza nun futuro mellor e a crenza na capacidade da cidadanía para construílo. Porén, sabemos que aqueles soños truncáronse poucos anos despois polos acontecementos que levarían ó final da experiencia republicana.

Finca Fierro. Barbadás. Sábado, 11 de abril de 2026