LÍMITE: 48 HORAS

“Límite: 48 horas” é unha película que o director estadounidense Walter Hill realizou en 1982 e que protagonizaron Nick Nolte e Eddie Murphy. Non está nada mal: ten os seus gags e sen máis pretensións ca pasar o tempo. Límite: 48 horas son tamén as que eu teño... para non erguerme do sofá. Tal como soa. Así, sen trampa nin cartón. É un deses retos que me impoño a min mesmo simplemente para saber se serei capaz de cumprilo ou non.

Estar no sofá 48 horas tampouco sería unha esaxeración: coa televisión enfronte e uns libros á beira, poderían resultar incluso amenas. Mais o meu reto non vai por aí. Vai polo lado contrario, pola outra banda... a de non facer absolutamente nada: nin televisión, nin lectura, nin rabo de gaitas. O desafío consiste en quedar quietiño e pensar —iso si— nos biosbardos ou nas ideas que vaian xurdindo por calquera recuncho do cerebro, ese territorio repartido entre a codia cerebral ou materia gris (onde se agocha a memoria a longo prazo), o lóbulo frontal (no que se sitúan os procesos de pensamento ou planificación) e o hipocampo (encargado da memoria a curto prazo).

Tampouco podo durmir durante esas 48 horas, nin comer, nin asubiar, nin cantar, moito menos bailar, nin tan sequera pechar os ollos. O que se adoita dicir: estar a velas vir e sen que pase absolutamente nada. Si teño a opción de escoitar, porque non me queda outra. Menos mal que, como tamén se dixo sempre: a palabras necias, oídos xordos.

Estas 48 horas semellan poucas, pero hai que atravesalas, hai que vivilas da maneira en que eu as vou vivir. Non é cousa dun día. Non, a verdade é que non: van ser dous. E aquí sigo, pois, firme no reto, entregado ó desafío.

Cafetaría La Carabela. A Valenzá. Xoves, 5 de febreiro de 2026

A NECESIDADE DE TRADUCIR

Nas novelas, nos libros queda moi bonito —e moi culto— inicialos con citas doutros autores e, nalgúns casos, noutros idiomas. O mesmo sucede cando, ó longo da narración, van aparecendo frases, citas, palabras estranxeiras polas páxinas adiante. Dá a impresión de que é para que pensemos que o escritor posúe unha sólida formación cultural, que non escribe porque si, para matar o tempo, senón que o fai con fundamento. E, dito sexa de paso, tamén queda bonito.

Pero os escritores deberían saber que non todos os lectores dominamos idiomas. Aínda que, no meu caso —e non é por presumir— manexo máis ou menos dous (galego e castelán) e entendo... bastante? o portugués e algo de italiano. Mesmo ó catalán lle saco non poucas cousas. Porén, esta crítica vai máis dirixida a eses dous idiomas tan omnipresentes: o inglés e o francés. Non todos os dominamos. Non todos somos tan cultos, tan listos nin tan intelixentes. Nin tan sequera por moitas películas que vexamos en versión orixinal subtitulada.

Co fácil que sería ofrecer unha tradución. Dá igual que sexa inmediata (entre parénteses), mediante un asterisco ou un número que remita ó final da páxina ou do libro; o lugar importa pouco. O importante é que o lector saiba que se está di nese idioma que descoñece.

Xa sei que, cando non se traduce, é porque se entende que non se perde a perspectiva do tema tratado, que esa frase non vai influír decisivamente no desenvolvemento da novela. Pero o lector non le só para matar o tempo (eu, polo menos), senón que tamén quere saber, quere aprender e absorber todas e cada unha das palabras que se escriben. Algúns idiomas non os sabemos, e quedamos a velas vir. Señores escritores, unha tradución entre parénteses ou cun asterisco non custa tanto.

Finca Fierro. Barbadás. Mércores, 4 de febreiro de 2026

SOMOS GALEGOS, QUE CARALLO!

Non quero ser paxaro de mal agoiro ou quen dea malas novas, pero... vai chover. Como na nosa terra, en Galicia, isto non é algo moi habitual, dígoo para que non vos collan desprevidos a poalleira, a mexadeira, a babuxa, a mocalleira, a chuvia, as trombas de auga, as arroiadas ou os temporais. Chover sabedes que, ás veces, chove sobre mollado. E sobre as nosas cabezas. Tampouco é frecuente, xa se sabe, o uso dos paraugas.

Calquera ser humano racional (que irracionais hai uns cantos) sabe perfectamente que o que non pasa en Galicia non sucede en ningún outro lugar do mundo nin parte do estranxeiro. En Galicia poñémoslles nomes en galego ós nenos para facer de enxebres, para subir un chisco o ego e para darlle un empuxonciño á lingua, que está de capa caída e con risco de extinción. Despois, iso si, falámoslles sempre en castelán. Sempre. Onte mesmo atopeime cun caso destes.

Tamén é certo que outros lles poñémos os nomes na lingua que nos pariu para que, despois, sexan os propios descendentes os que nin sequera solten o famoso vocábulo carallo, que xa é dicir. Ata os mesmos castelán soltan algunha que outra vez un carallo ben expresado.

Galicia encabeza case sempre todas as estatísticas, todas as clasificacións que se fagan de calquera asunto, tema, materia, caso, negocio ou disciplina, pero en plan negativo, por suposto. Somos dos primeiros en España en carecer dunha conectividade dixital esencial. Somos dos primeiros en falta de servizos mínimos e primordiais. Somos dos primeiros en non recibir axudas do Estado. Case os primeiriños (creo que nos gana Extremadura) en ter as pensións máis baixas do país e tamén dunha boa parte do estranxeiro. Somos galegos, que carallo!

Finca Fierro. Barbadás. Martes, 3 de febreiro de 2026