UN SÉCULO LONGO DE PAIXÓN E RESISTENCIA

Hai 120 anos. Segundo unhas fontes, o 2 de marzo de 1906, naquela Coruña que comezaba a abrirse ó século XX, nacía oficialmente o Real Club Deportivo de La Coruña. A semente plantárana anos antes uns mozos que regresaban de estudar en Inglaterra, onde descubriran un deporte que axiña prendería na cidade herculina: o fútbol. A fundación produciuse na coñecida Sala Calvet, epicentro da vida social coruñesa da época, e axiña o novo club adoptaría as cores branquiazuis que hoxe son símbolo de identidade para varias xeracións.

Nos seus primeiros anos, o Deportivo ou Dépor medrou ó abeiro do entusiasmo popular e da consolidación das competicións rexionais. O vello campo de Riazor converteuse no seu fogar espiritual, escenario de tardes épicas e punto de encontro dunha afección que fixo do club algo máis ca un equipo: unha expresión colectiva de pertenza.

O salto definitivo produciuse coa chegada do profesionalismo e a participación na Liga, onde o Dépor alternou etapas de esplendor con momentos de dificultade. Mais foi a década dos noventa a que mudou para sempre a dimensión da entidade. Coa presidencia de Lendoiro e a chegada de futbolistas de talla internacional, naceu o chamado “Superdépor”, un equipo que puxo A Coruña no mapa futbolístico europeo.

Aquel conxunto, liderado por figuras como Bebeto, Mauro Silva (enorme este xogador!), Fran ou Djalminha, rozou a Liga en 1994 nun final dramático que quedou gravado na memoria colectiva. O desquite chegaría na tempada 1999-2000, cando o Deportivo conquistou a súa primeira e ata agora única Liga, culminando unha campaña histórica baixo a dirección de Javier Irureta. Riazor estoupou de ledicia nun fito irrepetible.

A ese éxito sumáronse dúas Copas do Rei, tres Supercopas de España e actuacións memorables en competicións europeas, especialmente na Liga de Campións. A remontada ó Milán en 2004, tras caer 4-1 en San Siro e vencer 4-0 en Riazor, permanece como unha das noites máis inesquecibles do fútbol continental.

Non todo foi doado ó longo destes 120 anos. O club atravesou crises económicas e descensos que puxeron a proba a súa estabilidade. Porén, cada caída veu acompañada dunha resposta firme da súa afección, que nunca deixou de acompañar ó equipo, nin nos momentos máis escuros. O club fixo da loita e da dignidade os seus sinais de identidade. Hoxe está loitando por volver á elite do fútbol nacional.

Finca Fierro. Barbadás. Sábado, 28 de febreiro de 2026

ATALLAR POLA MONTAÑA

Como tiña présa, optei por atallar subindo pola montaña. Subir a montaña significaba que, despois, habería que baixala. Case o mesmo ca aquel “inglés que subiu un outeiro pero baixou unha montaña”. Mais agora non quero desviarme do asunto esbardallando sobre unha película de Christopher Monger que nin sequera vin.

Quixen atallar. Subín pola montaña. Non tardei en perderme. E iso que son dos que se saben orientar ben; coñezo os catro puntos cardinais. Pero pásame coma cando planeo unha viaxe en coche: na teoría, estudo, examino, miro e investigo nos mapas a ruta; na práctica, sempre acabo facendo quilómetros de máis porque, nalgún momento, nalgún lugar -cruzamento, intersección ou rotonda-, me perdo.

Na montaña acabo de perderme. Non tardo en dicirme que xa me atoparei. Búscome entre as carballeiras e remato por atoparme debaixo dunha toxeira. Iso si, sigo na montaña. Perdido. Coa orientación aparvada, aloulada, apampada. Ante este pensamento, sorrío e opto por lanzar un berro. A ver se alguén me escoita, se alguén me responde. Case me dá vergoña berrar, por medo a que se burlen de min... por perderme.

Miro para unha bubela que acaba de pasar ó meu carón e pídolle que me amose o camiño. Nin caso. Non queda outra que seguir andando. Xa atoparei a corredoira, o sendeiro que me leve ó destino. Claro que agora, sen présas. Xa se dixo sempre: as présas nunca foron boas. Non son boas, non.

Ando perdido. Sen idea de cando baixarei da montaña.

Cafetaría La Carabela. A Valenzá. Xoves, 26 de febreiro de 2026

Foto: A serra de San Mamede vista desde Baños de Molgas.

MISA DE RÉQUIEM PARA UNHA MOSCA

Aí está. A mosca. Polo bordo do vaso, buscando o seu manxar ou calculando a xogada. Eu ben podería cubrir o vaso coa man e deixala dentro, encerrada, condenada a unha morte lenta e literaria. Pero non son ningún monstro. Bastante ten coa súa efémera existencia: quince, vinte e cinco días... dous meses se a vida lle sorrí e non topa cun profesional coma min. Porque si, confésoo: son un especialista en artes marciais aéreas. Un chapamoscas, como me chamou unha vez unha sobriña. A esta non quixera cantarlle unha misa de réquiem porque, xa digo, que goce da súa curta existencia.

Xa se me pousou unha vez na cabeza. Outra na man. Está xogando co lume. Que non haxa unha terceira, porque á terceira vai á misa. E non precisamente de voda.

Míroa ben e, contra todo prognóstico, dáme pena. Tan pequena, tan insistente, tan inconsciente. Así que, nun xesto de magnanimidade case papal, císcolle pola mesa o resto do azucre do café. Toma, criatura, date unha homenaxe. Unha boa lupanda antes da Apocalipse.

O día está fresco e un bandullo cheo sempre reconforta. Filosofía básica de supervivencia, válida para moscas e humanos.

Como se me entendese, lánzase ó azucre nun amén. Nin protocolo nin agradecementos formais. Iso si: achégase á miña man, pero sen tocar. Lista é. Sabe que á terceira vez activa o protocolo de defensa nacional. E así seguimos: ela, convencida de que domina o espazo aéreo; eu, coa man preparada para facer historia. Porque unha cousa é a caridade. E outra moi distinta é tentar a sorte tres veces seguidas.

Cafetaría La Carabela. A Valenzá. Mércores, 25 de febreiro de 2026

DENTRO DA NORMALIDADE INVERNAL

Hoxe son lagarto, díxenlles ós da cafetaría cando entrei a tomar un café, pero para que me entenderan de que mo servisen na terraza e facendo referencia a que nos poñemos ó sol coma os lagartos. O problema é que na terraza xa dá a sombra. Aínda así, estase mellor fóra ca dentro. Fóra levamos tres días nos que, por fin, o sol fixo acto de presenza; dentro, en cambio as casas seguen frías.

A verdade é que había ganas de sol. Moitas ganas. A chuvia continua de practicamente mes e medio cansou e aburriu. Psicoloxicamente, mesmo se notaba a xente algo deprimida. Nestes tres días de ceo aberto, os paseos -xeralmente ás beiras dos ríos- enchéronse de xente, con expresións máis que alegres.

Mais, como somos de espírito contraditorio, ó segundo día de sol xa comezamos a queixarnos da calor, sobre todo cara ás tres ou catro da tarde. Pola mañá, en cambio, facía un frío de raio, con xeadas reinando naqueles lugares onde non había néboa (onde a hai tamén xea, pero a calixe vaina comendo). Todo dentro da normalidade invernal: cando non chove, xeralmente xea.

Moita parola arredor de tres días de sol cando semella que mañá ou pasado mañá, seica, volve a chuvia. O dito: normalidade invernal. Chuvia, frío, saragana, xeadas, vento e algún que outro día de sol... para que os lagartos poidamos saír. No inverno desexamos sol e no verán que chova de cando en vez. Nunca choveu a gusto de todos. E nunca choveu que non escampara.

Cafetaría La Carabela. A Valenzá. Luns, 23 de febreiro de 2026

EN PLENO SÉCULO XXI

En pleno século XXI. Sempre se repite a mesma frase: “En pleno século tal parece mentira que sucedan estas cousas”, en referencia, por suposto, ás calamidades, ás masacres, ás barbaries, ás guerras. E, porén, en pleno século XXI as guerras continúan. E continuarán.

Porque Estados Unidos -o gardián do coñecido e do por coñecer- está preparando unha nova intervención. Como se fose lei de vida, este país métese en todos os conflitos. E por iso a presidenta da Comunidade de Madrid, Isabel Díaz Ayuso, concédelle a Medalla de Madrid por ser “o faro do mundo libre”.

O faro do mundo libre a base de bombardeos, ameazas e secuestros. O faro do mundo libre que cualifica a Benjamin Netanyahu como heroe de guerra, cando para moitos representa hoxe a imaxe máis brutal do conflito e da devastación... tamén en pleno século XXI.

En pleno século XXI, a guerra de Ucraína cumpre catro anos, despois de que se dixese que sería unha guerra de catro días. Non é a única: hai guerra civil en Sudán; conflitos internos en Myanmar; violencia enquistada en Siria e no Iemen; loitas armadas na África Subsahariana -na República Democrática do Congo, en Somalia, en Nixeria e na rexión do Sahel-; e diversas tensións fronteirizas en Asia. Todo isto, en pleno século XXI.

Século tras século repetimos a mesma leria, a mesma ladaíña de que “parece mentira”. Parece mentira, mais é verdade. Parece mentira que no século da información instantánea sigamos sendo incapaces de frear a violencia. Quizais o máis inquietante non sexa a existencia das guerras, senón o costume. A capacidade humana para adaptarse mesmo ó horror. Escandalizámonos, si, pero seguimos. Dálle que dálle. En pleno século XXI.

Cafetaría Alumbre. A Valenzá. Domingo, 22 de febreiro de 2026

Finca Fierro. Barbadás. Luns, 23 de febreiro de 2026

O PESO DAS COUSAS PEQUENAS

Os asentos dianteiros dos coches senten. Como a xente. Os asentos dianteiros dos coches cánsanse. Como a xente. O ser humano, se carga cun saco de millo ou de patacas, ó principio mesmo pode sentilo livián, lixeiro; pero co paso dos minutos a carga comeza a pesar, a cansar, incluso a esgotar.

Hai tempo, o coche empezou a emitir un son agudo que non conseguía identificar. Parei varias veces e non daba atopado a súa orixe. Ata que caín na conta de que o asento do copiloto levaba un maletín cun portátil. Como non ía suxeito co cinto de seguridade, o vehículo interpretaba que había alguén sentado e avisaba con aqueles sons insistentes.

Desde ese día procuro non colocar nada no asento do copiloto. Porén, algunha vez deixo un bolso de cintura con apenas un libro e un caderno, e non pasa nada. Vese que ese peso é insuficiente para que o coche detecte a suposta presenza dun ocupante sen cinto de seguridade.

O outro día fun podar unas trinta cepas que teño en Ramiras, no concello de Castrelo de Miño, e no asento do copiloto ía o bolso de cintura cun libro de 270 páxinas: pouquiña cousa. Tras percorrer uns dezasete ou dezaoito quilómetros, apareceu de novo o son agudo. Como levaba a radio acesa, pensei nun primeiro momento que procedía do programa. Mais, ó comprobar que persistía, detiven o coche e púxenme a investigar que carallo estaba a pasar. Da mochiliña non podía ser; de selo, xa tería pitado desde o principio.

Era do bolso de cintura! E foi entón cando pensei que os asentos dianteiros eran como a xente: tamén se cansan. Se ó principio non pitou, quizais foi porque a carga lle pareceu soportable; pero, pouco a pouco, fíxoselle pesada e acabou por protestar. Así que os asentos tamén deben ter alma. Tamén senten.

Cafetaría La Carabela. A Valenzá. Sábado, 21 de febreiro de 2026

EL ÁLAMO: HISTORIA E MITO

Hai hoxe 190 anos, o 23 de febreiro de 1836 comezaba un dos episodios máis coñecidos e mitificados da historia de América do Norte: o asedio de El Álamo. A vella misión franciscana de San Antonio, no entón territorio mexicano de Texas, converteuse durante trece días nun símbolo de resistencia para os colonos texanos que loitaban pola independencia de México.

No interior do complexo, apenas uns douscentos defensores preparábanse para soportar o avance das tropas do xeneral Antonio López de Santa Anna. Entre eles atopábanse figuras que co paso do tempo serían elevadas á categoría de lenda, como William B. Travis, James Bowie e o aventureiro e excongresista Davy Crockett. A súa situación era desesperada: escaseaban os víveres, a munición e, sobre todo, os reforzos prometidos.

Fronte a eles, o exército mexicano contaba con varios milleiros de soldados experimentados. Santa Anna, decidido a esmagar a rebelión texana, ordenou o asedio e bombardeo constante da misión. As murallas de pedra resistían como podían, mentres no interior medraba a tensión e a conciencia de que a axuda dificilmente chegaría a tempo.

Durante días, os defensores rexeitaron os ataques e mantiveron izada a bandeira da rebelión. A narrativa posterior falaría dunha liña trazada por Travis no chan, invitando a cruzala a quen estivese disposto a morrer pola causa. Aínda que os historiadores debaten a veracidade deste episodio, o certo é que ningún dos combatentes abandonou a posición.

Na madrugada do 6 de marzo de 1836, as tropas mexicanas lanzaron o asalto final. Tras combates corpo a corpo e unha defensa feroz, El Álamo caeu. Todos os defensores morreron, mentres que as baixas mexicanas foron tamén moi elevadas. Co paso do tempo, o episodio transformouse nun mito fundacional para Texas e, en boa medida, para os Estados Unidos. A realidade histórica, máis complexa e chea de matices -incluíndo o debate sobre a escravitude e os intereses económicos dos colonos- quedou a miúdo agochada tras unha épica de heroísmo e sacrificio.

O cine contribuíu decisivamente a consolidar esa imaxe romántica. En 1960, o mítico John Wayne dirixiu e protagonizou “El Álamo”, unha superprodución que presentaba os defensores como heroes case bíblicos fronte a un inimigo numeroso e implacable. Décadas despois, en 2004, unha nova versión titulada “El Álamo: A lenda”, dirixida por John Lee Hancock, procurou ofrecer unha visión algo máis matizada dos personaxes e das súas contradicións.

Finca Fierro. Barbadás. Sábado, 21 de febreiro de 2026

A BANDA SONORA DA NOITE

A música de Alexandre Desplat leva os meus soños pola noite pecha que, intúo, nubrada. Fóra da música, o silencio é ese baleiro que baila un tango sobre a saudade dos tempos. Hai soidades que dormen, sen molestia, sobre as mantas da algarabía. Ou do sosego. Agora, que cada quen asubíe e baile ese tango ás nove menos cuarto da noite.

Refrego os ollos. Paso a man polas cellas. Río. Berro. Ante o berro rachou o silencio. Son o covarde que se refuxia no baleiro. Abafo coma os cans entre os palleiros da aira do Dositeo. Cando canso, ouleo. Cando ouleo, treme a lúa vella e deixo de ter medo. O medo é o sufrimento que produce a espera dun mal.

Sigo o ritmo da música cos pés. Cos ollos busco a cor da flor do toxo e deixo que os paxaros voen ó meu arredor. Sei cando as corredoiras da memoria se estiran e se dobregan, se perden e se volven atopar. Sei que todo vai e vén, e sei que quen non anda está quedo. Sei rir e chorar. Sei vivir e padecer. Sei como caen as pingas de orballo sobre a miña conciencia.

A noite é cada vez máis pecha e o silencio, máis fondo. Tan só, de cando en vez, algunha voz asoma entre os compases que amañou e ensortellou Alexandre Desplat nesa marabilla titulada “O Gran Hotel Budapest”. Agora que cada quen pense se a música é ou non é un sentimento. A música é a arte de combinar os sons harmonicamente seguindo unhas determinadas regras. A música é o acougo, o alivio, a calma, o descanso, o sosego, o repouso e a tranquilidade do espírito. A música é a banda sonora da vida.

Finca Fierro. Barbadás. Venres, 20 de febreiro de 2026

AS APAIOLADAS DO PEIXIÑO

Pois si: estaba esperando a que chovese e apareceu un raio de sol que me abrasou. Foi nese momento cando pensei que non só queima o lume; o sol tamén arde. Alguén, unha vez, comentoume que o xeo, a conxelación, tamén queima. Mireino de esguello, non lle fixen caso e, ás agachadas, burleime del.

Chámome Osorio Presqueira Benvido e sei que a xente me fala coma se fose parvo. Non teño nin un pelo de parvo; non son besta cega. Iso si: ás veces fago o paiolo para que a xente se abra e colla confianza. E xa se sabe: cando a xente colle confianza, unhas veces pásase da raia e outras descobre o que non debería. Eu sei segredos que ninguén máis sabe... grazas ás miñas apaioladas.

Ninguén me chama Osorio. Todos me coñecen como O Fillo dos Troiteiros. Ás veces tamén me din O Peixiño Pequeno, aínda que case sempre o reducen a O Peixiño. Vivo na casa que está á beira do muíño do Escolástico – que, por certo, non sei se ese é o seu nome verdadeiro ou só un alcume-. Dá igual: a miña é a das tellas verdes, a única así en Baños de Molgas. Mandeinas pintar desa cor para destacar. E iso, o de querer destacar, demostra que non son ningún parvo.

Deixo que a xente pense que son un babiolo, un babeco, un bobo, un boubexo, un boubo, un cretino, un estúpido, un fato, un idiota, un imbécil. Deixo que me tomen por paiolo, panoco, paparón, papón e sandeu. Que se rían. Que crean que me toman o pelo. Así ábrense diante de min e confesan os catro confesares. Son coma o seu confesionario particular. Eles marchan satisfeitos, convencidos de que se burlaron do Peixiño; eu quedo cos seus segredos.

Cafetaría La Carabela. A Valenzá. Xoves, 19 de febreiro de 2026

Foto: O muíño (Baños de Molgas)

A VIDA É COMO A BILLARDA

Misericordia para os que pensan que a vida é un cantar nos beizos e un ramo de rosas na man. A vida en “Forrest Gump” era como unha caixa de bombóns. Na Galicia profunda, porén, é máis ben un fouciño dálle que dálle e un sacho ou arado abrindo as entrañas, as asaduras, a terra. A vida é como a billarda: a base de golpes de palán, vai.

Piedade para os que cren que a vida pode ser marabillosa se non se lle ten medo. Ás veces non dá medo... produce pánico, horror. O medo é libre, e chega un simple traspés para que todo se nos derrube, para que nos caguemos pola pata abaixo. A vida é fermosa cando todo é mol; vólvese dura cando os obstáculos, os contratempos e as dificultades atrancan o camiño.

Compaixón para os que pensan que a vida é unha bágoa e dous sorrisos. Hai de todo na viña do Señor. A vida é un suspiro e unha eternidade; un salouco e unha alegría; un ir e vir; un esperpento e unha emoción; unha estrela que brilla e un buraco onde a escuridade se fai máis negra. A vida é ese soño que soñamos espertos... mais, durmidos, pode asomar un pesadelo.

Benaventurados os que a aceptan tal como é: nesa caixa de bombóns, nesa billarda, nesa fermosura e nesa dureza, neses soños e neses suspiros. Réprobos os que a reducen ó polo negativo dunha batería que apenas consegue arrincar, acender a existencia. Venturosos os que saben que sempre hai unha luz ó final do túnel. Infelices os que a consideran un naufraxio continuo.

A vida é o sabor acedo dun caldo con balor, pero tamén o pracer de comelo á beira do lume da lareira. A vida, simplemente, hai que vivila.

Café Alumbre. A Valenzá. Domingo, 15 de febreiro de 2026

Foto: Campionato de billarda na Pitediña, en Baños de Molgas.

PRINCIPIOS, FINAIS E OUTRAS MENTIRAS

Todo ten o seu principio e a súa fin. Mentira! Hainos que non rematan nunca... de falar. Pouco a pouco póñenche a cabeza coma un bombo e, outras veces, o único que conseguen é que desconectes inmediatamente, que lle digas a todo que si e que penses xa no que teñas que pensar. Ás veces desexamos que soe un móbil salvador, que unha chamada nos arrinque da escena e nos leve lonxe, como alma que foxe do seu propio fastío. Para certa xente non existe un punto final.

Tampouco chega o fin das esperas. A espera é un territorio sen mapas onde o tempo se dilata e perde forma. Os minutos pesan, as horas non avanzan, e a meta semella afastarse canto máis camiñamos cara a ela. Aquela película aburrida non remata. Aquel libro que cansa nunca atopa a súa derradeira palabra. E, con todo, seguimos crendo que o fermoso é chegar ó final. Canto custa chegar! Se é que se chega.

Outras veces, pola contra, suplicamos que algo non remate: un encontro, unha emoción, unha luz dourada sobre a pel da tarde. Mais o desexo mesmo convértese nun aviso. Porque ó nomear o instante, ó querer retelo, xa estamos recoñecendo a súa fraxilidade. O final agarda sempre, discreto, á volta da esquina. Quizais a verdade sexa esa: que todo remata, incluso o que quixésemos eterno.

Se penso no universo, pérdome. Onde comeza? Onde remata? Falouse sempre dun cosmos sen límites, expandíndose no silencio. Mesmo Buzz Lightyear dicía deica o infinito e máis alá. Máis alá! Pero incluso o infinito precisa dun primeiro latexo, dun principio que o poña en movemento

O toxo, en cambio, non dubida. Ten un ciclo humilde e certo. Remata na súa última flor, cuxo destino é brillar, deixar que os ollos se demoren, que bailen sobre a franxa amarela onde se mesturan a melancolía, a nostalxia e o desexo... sen fin.

Cafetaría La Carabela. A Valenzá. Venres, 13 de febreiro de 2026

Finca Fierro. Barbadás. Domingo, 15 de febreiro de 2026

OS PAIS MEDRAN DESPOIS DE MORRER

Os pais medran despois de morrer, di Carlos Mella no seu libro “Memorias dun ninguén”. Ten -e doulle- toda a razón do mundo. Non hai un día no que non pense en todo o que fixeron.

Mais deixando á parte os seus sacrificios, eu aínda penso máis nese deixamento, nesa desidia, nesa ignorancia que temos deles mentres viven. É agora, ó estar mortos, cando botamos as mans á cabeza e nos maldicimos unha e outra vez por non querer saber, por non coñecer máis das súas biografías en vida.

No meu caso, o delito é aínda moito máis grave: con todo o que me gusta escribir desde sempre, non entendo como non os machuquei, como non os aburrín a preguntas sobre a súa infancia, sobre a súa mocidade... Que meu pai estivo na guerra, por Deus! E só sei de dúas batallas súas, de dúas aventuras que viviu naquela contenda (unha vez, mandando na súa escuadra -era cabo-, perdeuse na néboa e case deu co inimigo; noutra ocasión fíxolle un ofrecemento á Virxe dos Milagres na batalla do Ebro -ou cruzando un río, xa non lembro ben-), e iso grazas a que as contaba el pola súa conta, non pola miña insistencia. Agora estou máis que arrepentido dese desinterese.

Os pais medran despois de morrer. A ver se medro algo eu; porque o que me sucedeu cos meus penso que lles sucederá tamén ós meus fillos: nunca preguntan nada, non amosan interese en saber. Certo é que eles terán a vantaxe de que deixarei todo escrito. A miña vida está nos meus escritos. Dependerá de que os lean ou non. En principio, nin isto. Despois, entendo, que tamén botarán as mans á cabeza. Malfadados!

Os pais medran despois de morrer. E tanto que si. Ó non telos, vaia se os botamos en falta. E a súa memoria álzase agora por riba de todas as ignorancias das que nos arrepentimos.

Cafetaría La Carabela. A Valenzá. Xoves, 12 de febreiro de 2026

Foto: A Lola da Amparo e o Manolo da Lola.

MEMORIA E VIOLENCIA EN KARATEPE

 

A derrota grega na Guerra Greco-Turca (1919-1922) marcou un dos episodios máis dramáticos do convulso final do Imperio otomán e o nacemento da Turquía moderna. Tras o avance inicial das tropa helenas en Anatolia occidental, a contraofensiva nacionalista turca alterou por completo o curso do conflito. A retirada do exército helénico converteuse nun proceso caótico, violento e profundamente traumático tanto para combatentes como para civís.

O conflito iniciárase co desembarco grego en Esmirna en 1919, amparado polas potencias vencedoras da Primeira Guerra Mundial. Porén, o movemento nacionalista liderado por Mustafa Kemal reorganizou as forzas turcas e lanzou unha ofensiva decisiva en 1922. As tropas gregas, superadas e coas liñas de subministro debilitadas, iniciaron unha retirada acelerada cara á costa do Exeo.

Neste contexto de colapso militar e desorde estratéxica producíronse numerosos abusos contra a poboación civil. As tensións acumuladas durante anos de guerra, propaganda e represalias mutuas desembocaran en actos de extrema brutalidade. A rexión de Anatolia converteuse en escenario de incendios, execucións sumarias e desprazamentos forzados.

Un dos episodios máis tráxicos, recollido por diversas fontes locais e testemuños posteriores foi o ocorrido na aldea de Karatepe o 14 de febreiro de 1922, fixo o sábado 103 anos. Durante a retirada, unidades gregas prenderon lume ó asentamento, queimando vivos a todos os habitantes desa aldea. O suceso quedou fixado na memoria local como un dos momentos máis dramáticos daquela retirada.

Con todo, este tipo de accións non foi exclusivo dun único bando. A guerra estivo marcada por unha dinámica de violencia recíproca na que aldeas gregas e turcas foron arrasadas segundo avanzaban ou retrocedían os exércitos. O caso de Karatepe, pola súa dimensión tráxica, converteuse nun símbolo do sufrimento civil nun conflito dominado pola polarización nacional e a deshumanización do adversario..

A traxedia de Karatepe ilustra a dimensión humana das guerras nacionais do século XX: máis alá dos movementos de tropas e as decisións políticas, foron as comunidades rurais as que pagaron o prezo máis alto. Lembrar estes feitos non implica alimentar resentimentos, senón comprender o custo real da guerra e a fraxilidade da convivencia cando o nacionalismo extremo se impón sobre a convivencia.

Finca Fierro. Barbadás. Venres, 13 de febreiro de 2026

A ARCA NO PEIRAO DA ANSUÍÑA

Pensei que deixara de chover. Pero segue. Chove sobre mollado. Xa non queda ningún lugar seco. Chove sobre unha toxeira de Pinouzos. Chove sobre o ronsel que deixa o foguete Filomeno XXXIV, que vai camiño de máis alá das estrelas. Chove para asolagar boa parte de Baños de Molgas, aínda que os desa vila sabemos nadar: aprendemos no pío ou lavadoiro da burga. Chove sobre o corazón dos pobres e sobre a secante dunha circunferencia. A algúns chóvelles moito; demasiado. Mais sempre atopan algún paraugas que os acubille. Ou esbardallan baixo dun alpendre.

Pensei que deixara de chover. Un día tras outro chovendo semella un diluvio. E, por se este chega a universal, xa levo a arca de Noé a medio construír. Púxenlle Noé para que todo o mundo entenda. Puiden pór o meu nome, pero aquel personaxe é coñecido, e a xente tira máis polo familiar.

Mentres constrúo a barca, xa penso no que vou meter nela. Nada de animais nin de persoas: iso queda para a Biblia. Como son un presunto ateo e, ademais, gústame que nada nin que ninguén me moleste, estou a considerar a opción de non meter nada, nin sequera cousas materiais. A soidade é ese sentimento que se coce a lume lento, e o que vai a lume lento sabe mellor.

A arca de Noé constrúoa no peirao do parque Ansuíña, xusto á beira da desembocadura do Sor no Arnoia. Será a propia chea, a propio río e a propia barca quen decidan se isto merece ou non a categoría de diluvio. Se a barca chega a flotar polo Arnoia, será sinal de que o asunto xa é serio. Porén, dáme a min que, dun momento a outro, deixará de chover. Nestes intres chove sobre a bonita flor do toxo.

Cafetaría La Carabela. A Valenzá. Martes, 10 de febreiro de 2026

Foto: Desembocadura do Sor no Arnoia (Baños de Molgas)