O ASASINATO DE PANCHO VILLA

O 20 de xullo de 1923, hai hoxe 103 anos, México escribía un dos seus capítulos máis tráxicos. Na cidade de Parral, no estado de Chihuahua, era asasinado a tiros o xeneral Francisco "Pancho" Villa, un dos grandes protagonistas da Revolución Mexicana e unha das figuras máis populares e controvertidas do século XX no continente americano.

Villa, que contaba con 45 anos de idade, viaxaba nun automóbil acompañado por varios colaboradores cando un grupo de homes armados abriu fogo contra o vehículo. O ataque foi fulminante: máis de corenta disparos acabaron coa vida do antigo líder revolucionario, que levaba dous anos retirado da actividade política e militar na facenda de Canutillo, tras aceptar un acordo co Goberno mexicano.

A morte de Villa non foi un acto illado nin un simple axuste de contas. Historiadores coinciden en sinalar que detrás do atentado existiu unha ampla conspiración na que participaron destacados políticos e militares, decididos a eliminar para sempre un personaxe que seguía exercendo unha enorme influencia popular e que podía converterse nun perigo para o novo réxime.

Ó longo dos anos tamén xurdiron numerosas lendas arredor do seu asasinato. Unha das máis coñecidas sostén que o magnate da prensa estadounidense William Randolph Hearst, inimigo declarado de Villa desde o ataque revolucionario á localidade de Columbus (Novo México) en 1916, tería ofrecido 5.000 dólares —uns 94.000 dólares actuais— ó presidente mexicano Plutarco Elías Calles para recibir como macabro trofeo a cabeza do guerrilleiro. Porén, esta historia carece de probas documentais sólidas e a maior parte dos investigadores considéraa unha lenda alimentada pola rivalidade entre Hearst e o revolucionario mexicano.

O que si está amplamente documentado é que, anos despois da súa morte, o cadáver de Pancho Villa foi profanado e o seu cranio desapareceu da tumba en circunstancias nunca esclarecidas. Aquel roubo alimentou aínda máis o misterio e deu pé a innumerables teorías, entre elas, a suposta intervención de sociedades secretas ou de coleccionistas estadounidenses.

Máis dun século despois, Pancho Villa segue a ser unha figura de enorme impacto histórico. Para uns foi un bandoleiro sanguinario; para outros, un defensor dos campesiños e das clases máis humildes. Entre o mito e a realidade, o seu legado segue vivo na memoria colectiva de México, mentres o seu asasinato permanece como un dos crimes políticos máis simbólicos e enigmáticos da Revolución Mexicana.

Finca Fierro. Barbadás. Sábado, 18 de xullo de 2026