NON É TAN BONITO

Saín á rúa. Chovía. Descalceime. Mollar os pés é bonito. Andar descalzos polo chan mollado é bonito. É bonito sentir a friaxe. E sentir que os pés afunden na auga. É bonito agora, nestes momentos.

Houbo un momento na miña infancia que non foi nada bonito. Non se me esquece a mañá. Era pola mañá. Para o monte Medo, ir coas vacas, case sempre se facía tan só polas mañás. As tardes son máis curtas e o Medo quedaba e queda lonxe de Baños de Molgas.

Esa mañá tamén chovía. Moito ademais. E debía ser na primavera ou no outono porque xa facía frío. Non levara paraugas. Para un neno, un paraugas é un estorbo. Para min, moito máis, porque levaba libros ou novelas do Oeste de Marcial Lafuente Estefanía. E gustábame ler andando. Por debaixo dun brazo xa tiña que levar a vara de tanguer as vacas. O paraugas... o paraugas era un obstáculo, un impedimento. De nenos non os colgabamos do colo da chaqueta ou do xersei porque pesaba e case era máis grande ca nós.

Digo que esa mañá non levaba paraugas e tampouco levaba un bo calzado. Non eran chancas nin botas. Eran unhas zapatillas cun bo buraco na planta. Rotas. Furadas. Chovía tanto que a terra xa encharcaba. Para non poñerme coma un divino cristo, ampareime debaixo dun amieiro. Si, xa sei que o que está por debaixo da folla dúas veces se molla, pero...

Pero onde notaba a molladura era nos pés. Completamente enchoupados. Xa medio conxelados. A impotencia recordo que me fixo chorar. De rabia e de pena. Quería marchar... e se no medio do camiño deixaba de chover? Como para chegar á casa da Lola da Amparo antes de tempo, antes de que se encheran as vacas. Así é que aguantei coma os heroes... chorando e entumecido. Ó final, mollar os pés non é tan bonito.

Cafetaría La Carabela. A Valenzá. Domingo, 5 de xaneiro de 2025

CHOVE

Chove. Chove sobre a inocencia dun neno e a realidade dun adulto. Chove ás dez da mañá. Chove sobre as miñas costumes. Levaba anos, pero anos, sen escribir polas mañás. Hoxe, como o periódico está ocupado e como o café baixa en tres tragos, non podo perder o tempo. Hai que matalo. Como sexa. Escribindo.

Chove sobre o asfalto e sobre a terra onde non hai asfalto. Chove sobre unha rula, sobre unha pomba, sobre un piorno, sobre un codeso e chove desde o ceo. Desde o ceo caen pingas grosas e case frías. E molestas, e incómodas, e molladas. Molladas sempre.

Chove sobre o valado no que asenta unha pena e sobre o nobelo de fío que está máis apertado, máis premido ca nunca. Chove sobre a conciencia de alguén que vai e vén coa ollada perdida por entre as pingas da cobiza. Chove sobre o eucalipto que medra e sobre o carballo recio, sobre o toxo florido e o sorriso aberto.

Segue a chover ás dez e dez da mañá. E choveu durante dez minutos nos que unha banda sonora rachou o silencio e que, agora, Édith Piaf deixa caer, sobre o mesmo silencio, moito sentimento. Porque hai xente que sente, que ama, tamén que odia, que é fría e que chora dentro dos pesadelos; dunha maneira ou doutra, baixo as pingas de auga que están caendo.

Chove desde un ceo gris e acompañando a Elvis Presley nun “Love Me Tender” sentimental e eterno. Chove sobre o arco da vella e coa banda sonora dun asubío que deixo escapar por entre os meus beizos. Sempre me gustou asubiar baixo a chuvia. Máis aínda cando hai néboa. O que pasa é que agora... chove.

Café O Liñar. A Valenzá. Domingo, 5 de xaneiro de 2025

O PEOR DÍA DO ANO

Día de Reis. Día dos nenos, da ilusión dos nenos. Día no que os nenos rin ás gargalladas, uns, e choran de felicidade, outros. Certo que, pouco a pouco, ano a ano, o Papá Noel está a ganarlle a partida ós Reis Magos. Pero aínda na derrota, estes sempre se portan ben. Agora. Porque incluso ata ós pobres, ou ben por asociacións ou ben por beneficencias, lles chega á felicidade ó seu rostro. Repito: agora.

Na miña infancia, é dicir, nos anos 60 do século pasado, o día dos Reis era quizais o peor día do ano para os nenos pobres, para os nenos labregos. Eu creo que era as dúas cousas: pobre e labrego, ou case mellor, labrego e pobre. Non coñecín a ningún labrego rico.

Digo que era o peor día porque era cruel, moi cruel, a escena que se desenvolvía no momento aquel fatídico da misa de doce. Que ía,s á misa (por lei materna había que ir si ou si) e, na aira e no atrio da igrexa, vía a aqueles nenos que non eran nin pobres nin labregos, nin labregos nin pobres, e o meu mundo fundíase na máis completa miseria. Por veces penso que xa nin tiñamos envexa de lle ver os xoguetes ós demais. Creo que xa tiñamos tan asimilado o de quedar a velas vir, que faciamos que non nos importaba, aínda que, iso si, no máis fondo do corazón, íasenos a vida mirando para aqueles mequetrefes que, para máis aquel, no seu rostro líase perfectamente o orgullo, a fachenda, a vaidade e a burla.

Curabámonos en saúde pensando no día anterior, na noite anterior. Esa si era a nosa, a noite dos labregos e pobres. Saiamos a cantar os Reis polas casas de Baños de Molgas. Por orde. Empezabamos por onde o concello e rematabamos no barrio da Estación. Claro que... tiñamos que ir tres ou catro xuntos. Para vencer a vergonza. Cantabamos as panxoliñas e, os que podían (a xentiña labrega e pobre sempre podía) dábannos uns céntimos, unhas pesetas ou algún anaco de comida, de algo. Sempre se portaban. Os que non se portaban moi ben eran os que si podían pero non querían. Eran os peores. Porque ata che falaban mal, ata te insultaban. Certo que, en vinganza, cantabámoslle aquilo de “pelica marrana, canteiche os Reis e non me deches nada”. E fuxiamos a fume de carozo. Coas tres primeiras pesetas, correndiño ó estanco para mercar o Peninsular ou o Celtas e fumar o paquete enteiro para non chegar con cigarros á casa. Era tal a Lola como para pillarme con tabaco! Ó final da noite, contabamos, repartiamos e, a partir de aí, esperar á misa de doce do peor día do ano para un neno labrego e pobre.

VEXO...

 

Vexo un paxaro voar. Quixera ser como Superman. Ou como o paxaro. Son pouquiña cousa: unha pequena voaxa, un baleiro nun recanto, un pequeno salouco, un oremus relixioso, un paspán real. Son o calendario que avanza e que, de cando en vez, recorda. Ou moi a miúdo. Depende das circunstancias.

Vexo un ceo azul con pequenas nubes brancas. Quixera ser o demo. Ou un ceo de home. Son a multiplicación da ansia polo desexo, co resultado final dun baleiro quimérico, esperpéntico. Son a parálise dun bico e o gozo dun orgasmo. Son o mes de xaneiro polo que o tempo pasa e todo cambia. Ou non. Depende dos acontecementos.

Vexo unha palabra mal escrita. Quixera ser como Cervantes. Ou como Quevedo. Ou como Valle-Inclán. Ou como Cela. Ou como Saramago. Son un pobre corrector que, na propia rectificación, xa erra. Son o Día das Letras Galegas que, no caderno, cuspo palabras de orballo, ou de morriña, ou de señardade. Depende dos sentimentos.

Vexo un silencio que se palpa e un ruído que se intúe. Son o buxán que está á espreita. Ou a nada que non ten ren. Son o amén nunha frase curta e o R.I.P. deitado sobre unha lápida do cemiterio. Son o Rápido de Bouzas porque o tempo aperta. Depende da situación.

Vexo a auga que corre polo río Arnoia. Son o peixe que corre pola súa beira. Ou o toxo que o contempla. Son o asubío mal entoado e o fouciño mal afiado. Son o suspiro que salouca, o verme que se arrastra, o pombo que chora, o lobo que oulea, o silencio que se queda mudo e o astronauta que navega por entre as estrelas. Son a estrela que brilla. Ou o planeta que se apaga. Depende da sensación. Da miña sensación.

Cafetaría La Carabela. A Valenzá. Venres, 3 de xaneiro de 2025

DUN ANO PARA O OUTRO

Ano novo, vida nova. Que va; a vida segue igual. Julio Iglesias era listo cando cantou iso. A vida só cambiou en que, en vez de escribir 2024, hai que escribir 2025. Os minutos seguen a ser os mesmos, como as horas e os días e as semanas e os meses. Tamén os berros son os mesmos. Si, poden ser con maior entoación ou máis secos ou máis esgazados ou máis odiosos, pero son berros. Tamén os silencios e os barullos. O toxo, dun ano para o outro, segue a ser toxo. Medrará quizais unha milésima, pero tamén pode agachar a cabeza a causa da xeada; pero é o mesmo toxo.

Dun ano para o outro, todo é o mesmo. O ser humano segue a sentir angustia, e ansias, e medos, e desexos, e carraxe, e morriña, e soidade. Segue a ser amigable e odioso; ás veces ó unísono. Porque si, porque somos así; cun corazón de ouro, pero tortos; con sentimentos, pero fríos; con anhelos, pero pasmóns; con señardade, pero rebuldeiros. Tal cal como eramos o ano pasado, e hai dous, cinco, vinte, trinta anos. E como seremos no futuro. O de que o tempo pasa e todo cambia é simplemente un dicir, unha frase para que quede bonito.

Dun ano para o outro volverá chover, e xear, e nevar, e asaranse os paxariños, e arderán os montes, e morreremos en accidentes, e de cancro, e porque nos gusta matar. Tal cal como o ano pasado, e como os anteriores. E como no futuro. Somos homes de costumes, e de lei de vida, e de non hai volta de folla, e de punto final. Do punto final non nos salva nin Rita a Cantaora.

Dun ano para o outro o mellor é deixar a mente en branco e vivir o momento, sen pensar no 2024 que xa foi nin no 2025 que está por pasar. Ou non. Moitos non o contaremos. Realidade pura e dura. Como a vida.

Cafetaría Alumbre. A Valenzá. Xoves, 2 de xaneiro de 2025

NA AIRA DO SILENCIO

A aira está solitaria. Os palleiros de palla son testemuño do silencio. E o silencio vese alterado polos pasos de Inocencio, o fillo do Toupeiro. Inocencio, ó que todos coñecen polo Arrastrado, arrastra os pés de tal maneira que rompe silencios e ruídos, se os houbera. Ten unha forma de arrastralos tan rara que sempre tropeza con algo e altera o ecosistema da realidade.

O Arrastrado, e por aquilo de que vive na derradeira casa da aldea, cada vez que ten que cruzala, faise notar. Como se adoita dicir: por onde pasa, arrasa, ou non deixa cousa con cousa. Tamén é certo que cruza a aldea poucas veces; de aí que case non se comunica con ninguén. Vai da súa casa ás leiras (que se dá a casualidade de que as ten todas para o oeste) e destas á casa. Moi de figos a béveras crúzase con algún veciño e o seu saúdo é coma os dos ascensores.

Non é de moito falar porque sabe perfectamente que todos andan a burlarse del a causa do seu arrastre de pés. El non o pode evitar; a incapacidade esa xa lle vén de nacemento e, nas aldeas, ó ser poucos, pasa o que pasa: que nos gusta falar ou recalcar as desgrazas dos demais.

Inocencio, O Arrastrado, senta á beira dun palleiro e asubía polo seu can. Este sae da canella que está á súa dereita e, segundo Inocencio fai ruído cos pés, o can fai ruído co rabo. Abanéao con tanto ímpeto que non sei como non rompe as costelas. A alegría do can é tanta que se lanza sobre Inocencio con tanta forza que mesmo o tira ó chan. Póñense os dous a xogar. Máis ruído na aira do silencio.

Cafetaría Alumbre. A Valenzá. Luns, 30 de decembro de 2024

O MEDO QUE ASOMA

Raza de voitres baten as ás ó meu arredor. Non lles fago caso. A min non me meten medo catro bichos que non saben que facer. Métenme medo outras cousas, iso si. Méteme medo non saber onde estou ou arrodear por non ir dereito. O medo está en non saber por que arrodeo. Ou si.

Tamén podo ter medo por soños que se volven pesadelos ou por temas musicais que non me din nada. Ó mellor tan só me fan bailar. Medo á escuridade nunha noite pecha tíñao antigamente, de neno... porque nin había luz. Só había un candil e usábase para outros mesteres, para outras ocupacións, non para esperar a que se iluminasen os biosbardos. Agora, a escuridade absoluta, a máis negra, case non hai; case sempre hai un reflexo dalgún aparello doméstico, ou, simplemente, estirando o brazo, atopas a chave da luz.

Téñolle medo a ese silencio que se produce no medio de tanto barullo. Ou viceversa; a ese berro seco, desgarrado no medio de tanto silencio. Aínda que, como dicía aquel, o medo é libre. O meu... o meu só asoma cando eu quero que asome. Porque sei onde estou. Porque me apetece, necesito arrodear. Porque as ilusións non deixo que se angustien. Porque nos malos temas musicais desconecto. Porque na escuridade sempre hai unha luz. Porque o silencio e o ruído poden ir moi perfectamente collidos da man.

Os voitres marcharon. Sabían que non tiñan nada que rañar, que rascar, que facer. E eu seguín o meu camiño buscando esa esperanza enmarañada na inquietude e esa morriña de encontros que o tempo deixou atrás. O futuro... o futuro alguén dirá.

Cafetaría La Carabela. A Valenzá. Domingo, 29 de decembro de 2024