A ORIXE DO FÚTBOL INTERNACIONAL

Aproveitando que estamos en pleno remuíño futbolístico coas ligas, copas, torneos internacionais e encontros de seleccións, sería interesante descubrir como asomou máis ou menos todo, aínda que hoxe en concreto paso a referirme ó primeiro partido entre seleccións, xa que onte cumpríronse exactamente 153 anos de tal acontecemento.

O 30 de novembro de 1872, nun campo de cricket ás aforas de Glasgow, empezou unha historia que hoxe move a millóns de afeccionados arredor do mundo. Ese día, Escocia e Inglaterra enfrontáronse no que se considera o primeiro partido internacional oficial de fútbol. Un duelo que, aínda que acabou sen goles, acendeu a chispa dun fenómeno global.

Ó encontro asistiron cerca de 4.000 espectadores (un xilin por entrada), unha cifra sorprendente para unha época na que o fútbol aínda buscaba a súa identidade entre múltiples códigos e regras. A expectación era alta: Inglaterra e Escocia xa se enfrontaron en contendas informais desde 1870, pero esta era a primeira vez que ambos equipos presentaban aliñacións oficialmente recoñecidas polas súas asociacións.

O partido foi, ante todo, un enfrontamento de estilos. Escocia aliñou xogadores do Queen´s Park, o club máis influínte do país, recoñecidos por un estilo baseado no pase e a coordinación colectiva. Inglaterra, pola súa parte, xuntou a futbolistas de distintos clubs do sur, afeitos a un fútbol máis físico, de condución individual e xogo directo.

Desde o principio, a batalla táctica foi evidente. Escocia intentou manter a posesión, xogando desde atrás, mentres Inglaterra apostaba por ataques veloces e balóns longos. A pesar das diferencias, o partido, como amosaría o marcador, foi equilibrado. Porén, o máis importante foi que ese día demostrou que o fútbol pode transcender clubs, cidades e rivalidades para representar a un país enteiro.

O eco dese día aínda resoa. Nunha época onde a globalización do deporte é absoluta, onde mundiais, ligas e competicións cruzan continentes, resulta case incrible pensar que todo empezou con dous equipos enfrontándose nun pequeno campo de cricket. Pero así foi: sinxelo, modesto, apaixonado. Como unha semente que aínda non sabía que medraría ata converterse na árbore máis alta do deporte mundial. Máis de 150 anos despois o legado dese partido segue vivo. O fútbol internacional naceu alí: nun empate sen goles que cambiou a historia para sempre.

Finca Fierro. Barbadás. Sábado, 29 de novembro de 2025

O OUTRO

Xusto ó pasar por diante do escaparate parei para saber como me sentaba o gorro que acababa de estrear. Vinme no cristal ó momento. Non era eu. Quen se reflectía no espello era como un eixe de carro, cando eu son máis ben como unha vara aguillada. A maiores, o home que tiña enfronte estaba practicamente calvo, mentres que eu teño unha boa mata de pelo. Branco, si, pero pelo. O peor de todo era que facía os mesmos xestos ca min. Sabía que era eu, pero fisicamente non era eu. Ten que ser o maldito espello, pensei.

Andei uns vinte metros ata que me atopei cun novo escaparate. Levei desgusto, claro. Porque volvía acontecer o mesmo. O home que se reflectía no non era eu. Só coincidiamos, iso si, no gorro. Todo o demais era distinto. Para non angustiarme, non volvín parar ante máis espellos. Nin tan sequera os miraba de esguello.

Tomei café nun amén e marchei dereito a un psicólogo. En cada escaparate que me encontraba torcía a cabeza. Non me quería ver. Non quería ver ó outro. Maldito o momento en que lle expliquei o asunto ó psicólogo. “¡Ti estás tolo!”. Así como o escribo; berroume desa maneira. E mandoume a un psiquiatra. Nin me despedín del.

Ante o psiquiatra xa tremía un pouco. Pensando no que me podía dicir. Aproveitando que no seu despacho había un espello colocoume diante del. Alí estaba o outro. E non era ningunha esquizofrenia; axiña notei a reacción do psiquiatra: a maiores de mirarme a min e ó espello, quedou mudo pero coa boca aberta. Nun arrinque inusual dun profesional da medicina, mandoume ás andrómenas, a capar grilos. Malditos espellos!

Cafetaría La Carabela. A Valenzá. Xoves, 27 de novembro de 2025

BARRENAR

Aquí estou xa, disposto a barrenar un pouco. Que os touros de Osborne nunca existiron, que son estafermos ficticios que, por veces, aínda meten medo. Que se vou, o normal é que volva, pero tamén podo quedar alá para sempre. Alá refírome ó planeta Plutón. Agora que xa non é un planeta anano, situado na zona de Kuiper, máis alá da órbita de Neptuno. Que de noite todos os gatos semella que son pardos, pero eu sei que é mentira. De rapaz tiven unha gata rubia, que era rubia de noite e de día, a todas as horas. Hai ditos que non proceden, que están aí porque seica din bonito.

Barreno sobre a bondade de Trump, sobre a benevolencia de Netanyahu e mesmo sobre a benignidade dalgúns alcaldiños locais que se apoltronan en posicións ditatoriais, e pensan que o mundo é seu, que o concello é seu e que as súas ideas, iso si, súas, son auténticas, legais e definitivas. Algún día pasarán á historia do inframundo, dese ambiente de marxinación que ganaron coa actitude dos seus actos.

Que baixando pola canella do desexo pego brincos olímpicos e sen participar en ningunha proba atlética. Que correndo os 100 metros lisos non atopo ningún obstáculo, ningún atranco; mentres que correndo 3 quilómetros campo a través teño que choutar valados, esquivar as gallas dos carballos e saltar algún que outro regato.

Barreno sobre a inocencia do culpable e sobre a culpabilidade do inocente, sobre o ruxerruxe do silencio e sobre o silencio do bulicio, do alboroto, do rebumbio. Barreno sobre o que quero dicir e non digo. Ou non me deixan. Porén, ás veces, barrenar é bonito.

Cafetaría La Carabela. A Valenzá. Mércores, 26 de novembro de 2025

VOANDO

Debido a que ó andar me daban picadas, primeiro, nunha cadeira e, tamén, nos dous xeonllos, optei por botar a voar. Botar a voar non é tan fácil. Mesmo xa me costa despegar. Aínda que, eu, a maioría das veces, téñoo moi fácil: subo ó campanario da igrexa de Baños de Molgas e, desde aí, aseguro que se non despego, esnafro 30 metros máis abaixo contra o atrio. Como non teño ás, hai que saber manexar os brazos moi ben para manter un perfecto equilibrio, para voar polo menos medianamente.

Póndonos na situación de que voo máis ou menos ben, teño que dicir que voar é bonito, moi bonito. Agora mesmo vexo as carrilleiras da miña infancia e retrocedo xe anos para imaxinarme nelas, detrás das vacas ou con feixes de nabos ó lombo. A memoria aínda está e tamén é bonita, aínda que a realidade de agora mesmo amósame que tales carrilleiras xa non son as que eran. Por algunhas xa nin se entra. Por outras, se se entra, xa non se sae. As silveiras e matogueiras apoderáronse delas.

Voando tamén vexo as manadas de lobos que se xuntan en Outeiro Barbeiro. Un deles oulea e eu, desde as alturas, tamén ouleo. Ouleo polo tempo que foi. Algúns lobos botan a correr. Outros miran para o ceo. Eu sigo voando polo monte Medo.

Voar é bonito. Voando non doen as cadeiras nin os xeonllos. Voando soño con voar. Voo sobre a inocencia dunha idea e dun feito... o feito de voar. Estou voando. Voando é xerundio, pero o presente móstrame un espazo e un tempo no que a vida era todo un cantar. Agora, cada quen que asubíe o seu retrouso.

Cafetaría La Carabela. A Valenzá. Martes, 25 de novembro de 2025

Foto: Igrexa de Baños de Molgas (Ourense)

CANTOS DE ESPERANZA

Erradiquei o patriotismo con catro pingas de orballo e dous cantos de esperanza. A esperanza vai pola miña propia patria. Eu son a miña patria. Os responsos caerán cando todo morra e nada quede; nin patriotismos, nin centrismos, nin radicalismos, nin fascismos, nin totalitarismos, etc. Tan só o silencio das nacións, das patrias será inocente. Agora cada quen que erga a súa bandeira e a bambee ó vento.

Elimino fronteiras cun simple soneto. Catorce versos para dicir que a liberdade é o dereito e posibilidade de poder actuar unha persoa segundo os propios criterios e de decidir por ela mesma aquilo que lle atinxe, sen estar sometida ás imposicións doutros. Decido que a miña liberdade é miña e non ten fronteiras. Por ela si rezarei tres ave marías, de xeonllos e en silencio.

Cantarei un himno a peito aberto. Que se os rumorosos din algo; que se as altas copas deixan un monótono fungar; que os verdes castros e o valoroso chan; que non esquezamos o fogar de Breogán; que os bos e xenerosos entendemos o noso rouco son, a non ser que sexan félidos e duros, imbéciles e escuros, eses non o entenden, non; que os tempos son chegados dos bardos das idades; e, finalmente, a noso voz pregoa a redención da boa Nación de Breogán.

Subirei ó outeiro máis alto para oulear unha doutrina política que, no caso das nacións sen estado, defende a liberdade da comunidade nacional na decisión da forma política que quero adoptar para min. A isto chámaselle nacionalismo. Nacionalismo cheo de cantos de esperanza e de todo un poemario con centos de sonetos de orballo.

Cafetaría La Carabela. A Valenzá. Luns, 24 de novembro de 2025

Finca Fierro. Barbadás. Mércores, 26 de novembro de 2025

O SACHO

Son o home que deixou caer o sacho sobre o lombo de Filemón, o home da Lucita, filla dos Prosmeiros. Estaba a moverme o marco do Outeiro Miau. E iso si que non. Que corte unha galla de carballo ou castiñeiro porque pasa ó seu eido e lle fai sombra, vale, déixoo correr; pero o marco é sagrado, é a esencia da miña propiedade. É o ser ou non ser das miñas posesións. O que é meu non é de ninguén. De ninguén.

Son o Eustaquio da Coronita, a muller de Servando de Nocelo, pertencente á parroquia de Baños de Molgas. Canto polas corredoiras da miña aldea e, cando procede, como é o caso de agora, fago que o sacho asubíe sobre o lombo ou a cabeza de quen corresponda. Son bruto coma un arado e nobre coma un cabaleiro... ata que me tocan as asaduras. Tan ben fago favores como os cobro. Entendendo a cobranza daquela maneira... dá igual sacho que fouciño, aixada que gadaña.

Máis dunha vez me quixeron levar preso, pero sempre lles amosei as causas xustificadas. Todas. É máis, algunhas veces a quen levaban preso era ó “mallado”. Sempre fun coa cabeza alta e coa palabra xustiza escrita na fronte. Vese que algúns non saben ler e queren espertar ó can que dorme. Ten que ser o sacho o que poña a cada un no seu sitio.

Non sempre me queren dar a razón; mais unhas veces, ou ben pola ferramenta que leve nas mans ou ben polo discurso que lles solto (aburrido e longo como os días de maio), acaban sempre por deixarme en paz. Cada vez estou máis convencido que, aquí, onde vivo, a mellor linguaxe é a do sacho, o que impera é o sacho. E as ganas de usalo.

Tapería A Bodeguiña 2. A Valenzá. Luns, 24 de novembro de 2025

A MIÑA CIRCUNFERENCIA

Son o lado esquerdo do triángulo isósceles e a pendente do escaleno. Quero subir por esta e pónseme moi costa arriba. Quedo quieto. Son o universo que remata no planeta Venus e o salouco con intervalos de suspiros. Son o xabaril que estraga o millo e o can de palleiro que se baña no río.

Cansado ou aburrido de estar quieto, empezo a subir a costa do triángulo escaleno. No medio, sento. Penso na representación dunha idea abstracta ou nunha acción moral, onde de ordinario cada elemento representativo corresponde a un elemento da idea representada. A iso chámaselle alegoría. Ergo. Sigo camiño. Subindo. Chego á punta do triángulo e lánzome ó baleiro, a ese espazo libre que non está ocupado por corpos sólidos.

Aterro no planeta Venus e desde aí si caio na conta de que o universo é infinito. Ou non. Ó mellor ten un final que hai que andar para saber. Do principio saín. Cando chegue xa direi.

Como na caída do triángulo escaleno non me matei, agárrome ó lado dereito do triángulo isósceles. Son tamén o triángulo equilátero. Teño todo igual: a cabeza no seu sitio, os soños buscando a esperanza, a esperanza sentada na canella da melancolía e a melancolía preñada de señardade. Porque a melancolía é o pracer de estar triste.

Son a circunferencia que arrodea a todos os triángulos. Son o universo que se alonga deica o infinito e máis alá. E son o lobo que oulea desde calquera dos picos do triángulo escaleno. Son o triángulo inscrito nunha circunferencia... a miña circunferencia... o meu mundo.

Cafetaría La Carabela. A Valenzá. Sábado, 22 de novembro de 2025

ANDRÓMEDA, A VECIÑA CÓSMICA

Fascíname tanto o cosmos, o universo que, atopándome co dato de que onte cumpríronse 101 anos que Edwin Hubble publicou o seu descubrimento da galaxia de Andrómeda, tiña que falar sobre ese espazo exterior que sempre me marabillou cando o vexo, principalmente, en películas. O científico demostrou que era unha galaxia e non unha nebulosa, como seica se cría. Desta maneira, sóubose que a Vía Láctea non era a única galaxia do universo.

A pouco máis de 2,5 millóns de anos luz (ano luz, uns 9 billóns de quilómetros) da Terra, a galaxia de Andrómeda segue a espertar un interese renovado entre astrónomos e afeccionados. Lonxe de ser un simple punto difuso no ceo nocturno, este colosal sistema estelar converteuse nun laboratorio natural para comprender a historia, o futuro e a estrutura do cosmos. Cada novo estudo revela unha peza máis do quebracabezas galáctico, deixando claro que observar Andrómeda é, en certa maneira, ollar o noso propio destino.

Cun diámetro aproximado de 220.000 anos luz, Andrómeda supera con moito á Vía Láctea. A súa masa total (estrelas, gas e materia escura), foi obxecto de debate durante décadas, pero as medicións máis recentes suxiren que podería ser similar á da nosa galaxia, aínda que cunha distribución diferente. Esta estrutura permitiu comprender a maneira en que as galaxias espirais evolucionan e se fusionan ó longo de miles de millóns de anos.

Un dos aspectos que máis fascina ós investigadores é o movemento relativo entre a Vía Láctea e Andrómeda. Aínda que, visualmente, semella estática, a veciña aproxímase a nós a uns 300 quilómetros por segundo. Este achegamento, lonxe de supor unha ameaza inmediata, forma parte natural da dinámica do Grupo Local, a pequena veciñanza cósmica que ambas as dúas dominan. Pénsase que nuns 4.000 e pico millóns de anos, ambas galaxias chocarán nun proceso que transformará por completo a súa fisionomía. Non será un choque violento de estrelas, senón unha fusión progresiva que dará lugar a unha estrutura elíptica, bautizada provisionalmente como “Lactómeda”.

Máis alá da investigación profesional, Andrómeda segue a ser un símbolo da astronomía para afeccionados. En noites escuras, pode observarse a simple vista como unha mancha tenue, un recordatorio conmovedor de que o Universo está ó alcance das nosas pupilas. Con instrumentos modestos, a súa forma espiral empeza a revelarse, invitando a miles de persoas a interesarse pola ciencia e o coñecemento. E pola inmensidade do máis alá.

Finca Fierro. Barbadás. Sábado, 22 de novembro de 2025

NECESITO QUE O MUNDO SE MOVA!

Estou á espera de que aconteza algo, pero non ocorre nada. Tan só hai silencio. Mentira! Nos meus oídos métese o ruído, marabilloso ruído, dunha banda sonora. A música, aínda que sexa ruidosa, non molesta. A música non incomoda, non importuna nunca. Axuda.

Contemplo o voar dunha mosca desas de inverno, desas esfameadas que só andan a velas vir e, iso si, a molestar. Menos mal que non lle fago moito caso. Pero que non se poña a tiro, que eu son un chapamoscas profesional. Pílloas coa man dereita nun santiamén; o santi para lanzar a man aberta e o amén para pechala. Mosca cazada.

Sigo á espera de que suceda algo. Fóra da mosca que anda por aí, todo segue igual. Como a vida de Julio Iglesias. Mellor como a miña, que aquí está, gozando deste momento calmo no que non acaece nada. Tamén é verdade que é algo estraño; o de gozar con esta quietude. Adoito ser un bulebule, un charabiscas facendo sempre cousas, non estando case nunca quieto... nin en silencio. Sempre rosmo unha canción ou algún tema musical. Estes, máis ben, asubíoos. Xa me di a muller que lle caio pesado, aburrido porque sempre vou medio cantando ou medio facendo algo... porque me aburro e necesito algo.

Agora mesmo, aínda que non sucede nada, lévoo ben polo detalle de, precisamente, escribilo. Se non fora por isto, tería que estar lendo, ou picando algo, ou xogando co móbil... Necesito acción! Necesito que o mundo se mova! Non quero ser un prosma!

Finca Fierro. Barbadás. Venres, 21 de novembro de 2025

A BICICLETA DO SILENCIO

Subín á bicicleta do silencio para pedalear polas carrilleiras da concordia. Era mes de abril. Agora mesmo estamos en novembro. Polo medio dese tempo corrín polas corgas da esperanza, por eses camiños de carros estreitos e profundos, que discorren xeralmente entre valos, lombas e outras elevacións do terreo. Ás beiras de cada corga as flores dos toxos pintaban de amarelo a nostalxia e o desexo.

Subín á bicicleta do silencio para pedalear arredor de todas as airas de Baños de Molgas, nas que a infancia ía e viña por entre os palleiros da morriña e os canastros da señardade. Aira: sitio chan próximo á casa ou ás casas, feito de terra firme ou de pedra, onde se mallan os cereais, se botan a secar os legumes, etc. E onde os cans deitan a súa pachorra, e a ollada perdida dun neno asenta sobre o cume do palleiro.

Subín á bicicleta do silencio para pedalear deica o monte Medo e, alí, desde o alto dun outeiro, oulear de anhelo, e de afán, e de ansia, e de arela, e de cobiza, e de degoiro, e de degoro, e de devezo, e de ilusión, e de soño, e de... de desexo. En cada ouleo, un pensamento. En cada pensamento, un recordo. En cada recordo, un día tras outro, un mes tras outro e un tempo que será eterno.

Subín á bicicleta do silencio. O berro deixou de ser berro e a adolescencia quedou preñada de sentimentos. Circulo, agora, neste mes de novembro, polas corredoiras da memoria e deixo que o tempo se deite sobre a almofada dos meus latexos.

Cafetaría La Carabela. A Valenzá. Xoves, 20 de novembro de 2025

O AQUEL

Máis tarde ou máis cedo, todos os escritores, articulistas, relatores e demais presuntos escritores acaban escribindo citas doutros autores para salientar algo, para presumir un pouco de cultos e porque queda bonito. Eu tamén fago iso. O que pasa é que, segundo ós demais sinalan a autoría da cita con nomes e apelidos, eu vou ó fácil e deixo caer o Aquel. Así quédanme as costas gardadas por se a cita é errónea ou, simplemente, porque a invento. Como dicía aquel...

E a partir de aí solto a cita, verdadeira ou falsa, para que tamén quede bonita, para que tamén alguén diga “mira ti o que sabe”, “mira ti canta cultura ten encima”, etcétera. Como dicía aquel, o universo era infinito e Buzz Lightyear ía máis alá. Como dicía aquel, dúas máis dúas son catro e coas demais operacións, Deus dirá.

Como dicía aquel, hai que confesar e ser legais dicindo que se non nomeo a autoría de tal ou cal cita, débese a que intúo que xa todo o mundo sabe quen é o autor. Non sei... por exemplo: dáme un punto de apoio e moverei o mundo (Arquímedes), ou fai o amor e non a guerra (John Lennon), ou o idioma é a forza que nos xungue e sostén; se perdemos a fala non seremos ninguén (Manuel María), ou un día sen rir é un día perdido (Charles Chaplin). E se me poño xa en plan cinematográfico, hainas ás moreas: Fareille unha oferta que non poderá rexeitar (O padriño), ou que a forza te acompañe (Star Wars), ou chámome Bond, James Bond. Como dicía aquel, as frases cinematográficas darán para outro Pingas máis.

Finca Fierro. Barbadás. Mércores, 19 de novembro de 2025

MÁIS PORCALLADAS QUE COGOMELOS

Fun ós cogomelos. Pola zona que fun sabía que non collería moita cousa. Catro níscaros xustos e oito boletos tamén xustos. Certo que só foron uns minutos e practicamente desde o carrilleira, sen meterme case nada no monte.

Atopei máis porcalladas que cogomelos. A xente tira de todo: desde lavadores a somieres, desde rodas de coches ou tractores a colchóns, desde cociñas de ferro a cestos da vendima. Xa non digo nada de obxectos ou aparellos pequenos (latas, botellas, botas, zapatillas, roupa, rellas de arado...) porque non me chegaría todo este relato para nomealos. A xente é porca. A xente non ten conciencia. A xente non ten empatía co monte, co medio ambiente.

E dicir iso, hoxe en día, é triste. Sabendo como sabemos que os concellos habilitan días para a recollida do que non pode ir nos contedores. Se o pensan friamente, é unha parvada; quédalles peor ou máis lonxe cargar con certos aparellos nun tractor ou furgón ou camión ou no mesmo coche que deixalos ó mellor á beira da casa onde haberá uns contedores ou unha zona para deixar todo iso e, logo, o concello xa se encarga.

É triste andar polos montes. Mesmo case empeza a ser triste andar ós cogomelos porque, entre as porcalladas que deixa a xente incivilizada e a desfeita que fai o xabarín, vai ser raro pillar moita cousa para comer. E hai que salientar que os cogomelos están ricos, moi ricos. Antigamente dabámoslle patadas (por descoñecemento) e agora cubrímolos con porcalladas (por porcalleiros)

Cafetaría La Carabela. A Valenzá. Martes, 18 de novembro de 2025

CHURRAS, CHURRAS, CHURRAS!

Aproveitando que aínda faltan uns minutos para xantar, collo unha daquelas latas de sardiñas de a quilo e énchoa de millo. Vou á aira na procura da media ducia de pitas que teño por alí peiteando. Churras, churras, churras! Pitas, pitas, pitas! Non aparece nin a primeira. Onde carallo se meteron? Sigo chamando por elas e nada.

Achégome á horta que ten alí cerca o Secundino da Genovena, por se por un casual conseguiron entrar e andan á busca e rebusca de miñocas e diversos bichos. Churras, churras, churras!, berro. Pitas, pitas, pitas!, volvo berrar, e nada. O asunto xa empeza a amolarme. Que non apareza ningunha xa me fai andar coa mosca na orella. Elas, que xa me coñecen incluso polos pasos, e que se plantan nun amén ós meus pés porque saben que, cando as chamo, é que algo levo; ou millo, ou verzas, ou sobras de comidas. Elas tragan todo.

Volvo á aira e sigo a chamar por elas. Nada. Como non teño a quen lle preguntar (somos tres veciños mal avidos), opto por poñer xa, canto antes, pé no asunto. Chamo ós servizos de emerxencia e á garda civil. Tiveron que roubarme as pitas; non hai outra. Mentres non chegan, sigo coa ladaíña de churras, churras, churras!; pitas, pitas, pitas! Pero eu mesmo recoñezo xa que non aparecerán.

Tanto os de emerxencias como a garda civil chegaron con todas as da lei, ou sexa, armando un batifondo, coa correspondente rexouba deses veciños. As autoridades, nun dicir que si, comunicáronme de que estaban confinadas. Quedei pampo e sen saber reaccionar.

Finca Fierro. Barbadás. Luns, 17 de novembro de 2025

Foto: Aira de Arriba (Baños de Molgas - Ourense)

INTENTANDO ESCRIBIR UNHA NOVELA

Empezo a angustiarme. Levo catro días intentando empezar a escribir unha novela e non me sae nada. Nin tan sequera a primeira frase. O caso é que, na miña cabeza, xa teño todo planeado. Todo. Vai ser de 700 páxinas xustas. Vai constar de 100 capítulos xustos. Téñoa toda tan memorizada que tan só teño que deixar que o bolígrafo verde de tinta azul empece a arrincar e que faga das súas, é dicir, do que eu lle ordene. Pero nada. É como se unha parálise me agarrotase os dedos.

Ó mellor igual se debe xa á primeira contradición con que inicio a novela. Esta debería de empezar como “asoma polo mes de abril a primavera que reflicte nas flores dos lameiros...” e tal e cal, cando me atopo a mediados de novembro e, claro, non me cadra. Distráeme esta contradición. Aquí caio na conta que debería escribila en tempo real. Pero non sei que me dá esperar ata o mes de abril para iniciala, cando, repito, a teño toda memorizada.

Pois terei que cambiar a primeira frase. Case podo optar por “as flores asentan nos nichos, tumbas e sepulturas no día de Todos os Santos e seguintes, mentres as inclemencias do tempo, chámense chuvias, aires e xeadas as estraguen...” e etcétera.

Si, como se ve, a novela ten que empezar con flores porque, durante o transcurso dela, as flores serán como un reflexo da protagonista; que ó principio resplandece e, pouco a pouco, murcha, agosta, mirra por falta de coidados e tamén porque o tempo pasa e todo cambia. En cada capítulo caerá un ou varios pétalos, dependendo da inercia do bolígrafo verde que escribe azul. En principio, aínda non empecei coa primeira frase.

Finca Fierro. Barbadás. Domingo, 16 de novembro de 2025

O SECUESTRO DO BARCO ALAKRANA

O 8 de abril de 2009 uns piratas somalís secuestraron o mercante Mærsk Alabama, que, catro anos máis tarde, o director británico Paul Greengrass levaría ó cine coa película “Capitán Phillips” e co protagonismo de Tom Hanks. Seis meses máis tarde dese secuestro, o 3 de outubro, outros piratas do mesmo país secuestraron o atuneiro conxelador Alakrana, propiedade da empresa Echebaster Fleet, con sede no municipio biscaíño de Bermeo. Tamén deste se fixo un telefilme dirixido por Salvador Calvo e protagonizado por Miguel Ángel Silvestre.

O atuneiro vasco pescaba no océano Índico cando foi interceptado por un grupo de asaltantes, armados con fusís e embarcacións rápidas, que o abordaron en cuestión de minutos. No Alakrana viaxaban 36 tripulantes, dos cales 7 eran vascos, 1 andaluz e 8 galegos. O resto eran de varios países asiáticos e africanos. Desde o primeiro momento, o secuestro xerou unha gran tensión tanto en España como no ámbito internacional.

A banda pirata esixiu un rescate millonario e a liberación de dous dos seus membros detidos pola fragata española Canarias. O Goberno español activou un gabinete de crise e desprazou medios militares á zona, incluída a fragata Méndez Núñez e un avión de vixilancia. Porén, as autoridades insistiron en que a prioridade absoluta era garantir a integridade da tripulación, o que levou a unha estratexia de negociacións discretas e unha presión diplomática constante.

Mentres tanto, os familiares dos mariñeiros, especialmente no País Vasco e Galicia, viviron semanas de angustia. As concentracións, lecturas de comunicados e mobilizacións reclamaban unha solución rápida e segura. En Somalia, a situación era igual de inestable. As faccións piratas, divididas e con agarradas internas, dificultaban as negociacións. Os secuestradores moveron o barco en varias ocasións para evitar ser rescatados por forzas internacionais que patrullaban a zona dentro da Operación Atalanta da Unión Europea. As condicións de vida para a tripulación, segundo relataron posteriormente, foron duras pero non extremas: estaban vixiados, con escasa liberdade de movemento e baixo permanente ameaza.

Tras 47 días de retención, o 17 de novembro de 2009 (cúmprense, precisamente hoxe, 16 anos), o Alakrana foi liberado. Aínda que nunca se revelou oficialmente o custo do rescate, diversas fontes falan duns tres millóns de euros.

Finca Fierro. Barbadás. Sábado, 15 de novembro de 2025

NA FUNCIÓN DE GUICHAR

Ninguén sabe de min e eu sei de todos. Estou escondido a uns 30 metros de altura sobre o nivel do atrio da igrexa de Baños de Molgas, máis en concreto, no campanario. Preciso dos auriculares máis que calquera outro día... para non escoitar as badaladas do reloxo cada 15 minutos. As primeiras sempre asustan un pouco. Demasiado fortes e demasiado á beira. Ás seguintes xa se acostuma un.

A recompensa a esta ocultación está na contemplación do ir e vir dos veciños, de ver algúns dos seus segredos e, todo hai que dicilo, de espiar as súas vidas. Son O Guichón da vila. En maiúscula porque así é como me chaman. O nome xa o di todo. Non podo evitalo. Ás veces mesmo me subo ós carballos para guichar o que fai a xente. Outras veces tamén é certo que invento certos parladoiros. Porque, iso si, todo o que vexo agochado, axiña o pregoo polas noites nos bares ou cafés.

Son fillo de Lucinda e Felisindo, Os Vixiantes. Tanto miña nai como meu pai eran profesionais da observación, é dicir, espías, ou sexa, guichar a vida dos demais. E, claro, todo se pega. De tal pau tal acha. Eu realmente chámome Agustín Froufe Meamán.

Levo oito horas no campanario guichando como Florencio lle fai as beiras a Lucrecia, a muller do Eusebio. Ó mesmo tempo, Eusebio entrou pola ventá da casa de Rosalía. Un pouco máis abaixo da rúa do Agro entra no cortello da Adelaida o Eladio, fillo do Florencio. Empezo a mastigar nun bocadillo de chourizo esperando máis acontecementos. Porque os haberá e seguro que se armará un cristo.

Cafetaría La Carabela. A Valenzá. Xoves, 13 de novembro de 2025

Foto: Igrexa de Baños de Molgas (Ourense)

BAIXO AS BALAS DUNS RICOS SEN CONCIENCIA

O cine amose o tema ou xénero que amose sempre se basea en algún acontecemento ou acción real. No cine mestúrase a ficción coa realidade e viceversa. O público, o espectador, moitas veces, intenta copiar, seguir, reproducir o que viu na pequena ou na gran pantalla, é dicir, vivir a auténtica realidade. Teño visto xa varias películas nas que, na ficción, certos personaxes pagan millonadas para matar a outros personaxes nesas chamadas “cazarías humanas”.

Tal ficción parece que acaba de facerse real. Mellor dito, xa se fixo (o que pasa é que acaba de saír á luz agora). Aconteceu entre os anos 1992 e 1996 no asedio a Saraxevo. Un escritor italiano sacou ó clareo uns “safaris humanos” nos que, xente con posibilidades, con moitas posibilidades pagaban para facer de francotiradores. Fálase de que as cantidades ían desde os 80.000 ós 100.000 euros. Así mesmo, salienta que non só participaban nesas cazarías os seus compatriotas, senón que tamén houbo franceses, ingleses, canadenses e americanos.

Ó ser humano sempre lle gustou o morbo, sempre quere saber ata onde pode chegar o seu poder. Quere saber realmente de que é capaz. Como todos levamos o demo dentro, ás veces non nos custa moito sacalo deica as súas máximas consecuencias. E como con cartos todo se consegue... que mellor emoción que ver, notar e palpar o medo dos demais, a debilidade dos demais.

É moi triste pensar nesas animaladas, nesas atrocidades. Ós propios bosníacos non lles chegaba coa propia guerra en si, como para ter que morrer ademais baixo as balas duns ricos sen conciencia.

Cafetaría La Carabela. A Valenzá. Mércores, 12 de novembro de 2025

Finca Fierro. Barbadás. Venres, 14 de novembro de 2025

O MEU POEMA

 

Son o Mad Max do Sáhara Occidental. Segundo o australiano andaba á procura dunhas gotas de gasolina, eu ando na busca dunhas pingas de auga. Ou só que sexan de orballo. Estou seco. Levo varios días vagando por esta soidade de deserto. Nin un maldito oasis. Nin un maldito signo de existencia. De día ásome de calor. De noite morro co frío. Pero aguanto coma os heroes. Son heroe de película. É dicir, falso.

Son o ruxerruxe dun pesadelo que latrica, que esbardalla tras os valados dos sentimentos. Intento sentarme no algoritmo do desexo, nese conxunto de regras que, ó aplicalas, permiten resolver un problema mediante un número finito de operacións. Os meus problemas non os resolve ningunha operación matemática porque, simplemente, son autosuficiente para solucionalos eu. E se chove que chova.

Son a banda sonora de “O derradeiro dos mohicanos” e sigo o ritmo das carreiras dos indios polo Oeste americano. Nos primeiros temas lanzo frechas envelenadas para exterminar ós camisas azuis. Nos restantes dou golpes de machada contra os fortes, as fortificacións dos ianquis. E corro como Daniel-Day Lewis na procura de Madeleine Stowe.

Son a sombra que a luz nocturna impulsa sobre a parede da miña nostalxia, esa na que bailei coa inocencia pintada de branco e, ós cachos, coa carraxe ouleando polas corredoiras da miña adolescencia. Non sempre a felicidade se viste coa elegancia da ledicia. De cando en vez unha sombra escurece a brancura. Sombra que se esfuma ante a estrutura dun poema. O meu poema.

Cafetaría La Carabela. A Valenzá. Martes, 11 de novembro de 2025

Finca Fierro. Barbadás. Mércores, 12 de novembro de 2025

PATEANDO O CENTRO DE OURENSE

 

Como dúas horas ou dúas horas e media dan para moito, vou patear o centro de Ourense, que aínda non o coñezo moi ben, díxenlle a un por lle dicir algo. Se cadra díxeno para min, mentalmente. É igual. O caso é que saín pola porta e púxenme de camiño. Uns metros pola rúa Sáenz Díez. Outros cantos pola Samuel Eiján, onde, faltaría máis, parei a tomar un café e a preparar certos papeis; uns para entregar na rúa Bedoya e os outros para dentro de 21 días exactos.

Tomando café houbo que matar o tempo. Como mato eu, hoxe en día, o tempo? Con música e un bolígrafo verde que escribe azul. A música, xa se sabe, unha semente ou mestura de temas que van desde o jazz ó folk, pasando polo rap, pop, clásica, blues e bandas sonoras. A tinta azul... a tinta deixa caer pingas de orballo sobre un papel en branco.

Subín pola rúa Curros Enríquez e Bedoya para entregar, aquí, uns dos papeis citados. Baixei por esta e metinme pola de Santo Domingo, rúa da Paz e rúa das Tendas para desembocar na Praza Maior. Alí peguei a volta pola rúa Lamas Carvajal. Na rúa do Paseo intentei mercar un paraugas, xa que o outro día, un refacho de aire, fixo que o que levaba pola Valenzá se tivese que quedar xa non contedor. O puto aire deulle máis que volta e media; tres ou catro baleas dixeron basta. Como non me gustaba ningún, botei a capucha da cazadora e aguantei a marmañeira, a chuviscada. Acelerei un pouco o paso e, nun amén, xa estaba de novo no punto de partida. Na espera, aínda conseguín ler algo. Intento non perder nunca o tempo.

Café Rooster. Ourense. Luns, 10 de novembro de 2025

Foto: Praza Maior de Ourense.

DÁDEME UNHA NOITE DE SILENCIO

Dádeme unha noite de silencio, e pararei o mundo. O silencio, como mellor se aprecia, é estando quietos. No silencio os pensamentos asoman desde o baleiro. En cada pensamento, un recordo. En cada recordo, unha flor de toxo, ou de amendoeira, ou de crisantemo, ou de codeso, ou de salgueiro. En cada flor, o néctar. O néctar que chuchan as abellas.

Co mundo quieto ou parado todo é silencio. En cada soño, un tempo. En cada tempo, un momento. En cada momento... silencio. Nada hai máis bonito que unha ilusión inventada. A ilusión é a felicidade que se sente pensando no desenlace de algo, en algo que vai vir ou que se espera que veña. A ilusión é a esperanza de conseguir algo ó que se aspira ou se desexa moito. A ilusión é o erro dos sentidos ou da mente que consiste en tomar como real, ou posible no futuro, algo que non o é. A ilusión é a de pasar todo unha noite en silencio para que se pare o mundo.

Co mundo quieto ou parado, a esperanza pode ser unha quimera como pode ser unha virtude teologal pola que se espera recibir de Deus os bens prometidos. Mellor, unha quimera. Da teoloxía non espero nada. E do paisano aquel, menos. Así é que... a vivir, que son dous días. Aínda que sexa co mundo inmóbil ou detido, hai que vivir igual. Mellor en silencio.

Dádeme unha noite de silencio, e pararei o mundo. En cada ansia, un desexo. En cada desexo, unha fantasía. En cada fantasía, unha película. Unha película que se ve, en bucle, sobre a pantalla da miña imaxinación; que é moita. E co silencio deitado sobre a almofada do meu soño, o mundo deixa de xirar. Ou de virar.

Cafetaría La Carabela. A Valenzá. Sábado, 8 de novembro de 2025

Finca Fierro. Barbadás. Luns, 10 de novembro de 2025

NA BUSCA DUNS MOTIVOS

Realicei unha xenuflexión ante unha estatua de sal que atopei polo camiño e receille un responso ós mortos daquel verán. Máis ben, canteillo. Requiem aeternam dona eis, Domine, et lux perpetua luceat eis. Ou o que é o mesmo: dálles, Señor o descanso eterno, e que a luz perpetua os ilumine. Kyrie eleison, Christe eleison. É dicir, Señor ten piedade, Cristo ten piedade. Polas almas de tales ou polos mesmos. E iso que xa me considero máis ateo que católico. O que pasa é que tiven unha nai de misas diarias e rosarios nocturnos á calor da lareira. E todo se pega.

Logo de cumprir co deber de... respecto, máis que relixioso, seguín o camiño que me levaba a Getsemaní, o xardín aquel de Xerusalén onde Xesús rezou antes de que o arrestaran. Eu andaba a buscar os motivos que me levaron ó presunto ateísmo e debería percorrer algúns emblemas da cristiandade. Non tardei en reflexionar ante o efecto da arresto. Non é nada bo que arresten a alguén. Aínda que logo se demostre que era inocente, o feito queda aí como unha marca, como unha mancha mala de eliminar.

Por que arrestaron a Xesucristo? Seguro que cada un conta ou escribe a historia á súa maneira. Para as autoridades relixiosas e políticas era un alborotador. Para o pobo, un mesías. Din que o pobo sempre ten razón, pero...

Como non quero meterme a fogueteiro ou no mar sen roupa de augas, outro responso polas almas de todos os que se foron, bos e malos. Absolve, rogámosche, Señor, as almas dos teus servos, de todo vínculo de pecado, para que, na gloria da resurrección, descansen resucitadas entre os teus santos e elixidos. Por Cristo noso Señor. Amén, digo eu.

Café Kibu. A Valenzá. Venres, 7 de novembro de 2025

A XENREIRA MENTAL IANQUI

A semana pasada vin, practicamente seguidas, dúas películas que trataban sobre a problemática escravista e racista dos Estados Unidos, ese país tan patriota, tan de ensinar nos seus xardíns e soportais a bandeira das barras e estrelas, pero que, se se furga un pouco, non tardan en asomar as miserias e as xenreiras que tivo e que ten; desde o exterminio ou masacre dos indios ata a escravitude dos negros. Aínda hoxe, por moi seus que sexan e porque tiveran incluso un presidente negro, o racismo segue a ser a súa xenreira mental.

“Harriet, en busca da liberdade” (2019) é unha película bastante normaliña na que si destaca a actriz Cynthia Erivo, nomeada ó Oscar por ese traballo. Versa sobre a abolicionista Harriet Tubman, que liberou a moitos escravos tras escapar ela mesma da escravitude en 1849.

Harriet Tubman nacera o 9 de marzo de 1822 en Maryland, no seo dunha familia escravizada. Desde nena coñeceu a dor e a inxustiza da escravitude, pero tamén desenvolveu unha forza interior que a levaría a converterse nun símbolo de resistencia e esperanza.

No citado 1849 logrou escapar da plantación onde traballaba, recorrendo máis de 150 quilómetros cara ó norte, ata alcanzar a liberdade en Pensilvania. Porén, a súa historia non acabou aí. En lugar de quedarse a salvo, decidiu regresar unha e outra vez ó sur para rescatar a outros escravizados a través do chamado Ferrocarril Subterráneo, unha rede secreta de rutas e refuxios que axudaba ás persoas a fuxir ós Estados libres.

Ó longo dunha década, Harriet Tubman realizou polo menos 13 viaxes e liberou a máis de 70 persoas, sen perder nunca a un só fuxitivo. A súa valentía e astucia valéronlle o alcume de Moisés, en clara referencia ó líder bíblico que guiou ó seu pobo cara á liberdade.

Tamén “Seis triplo oito” (2024) se queda nunha simple película cando o tema que trata podía dar para moito máis: 855 mulleres (negras, por suposto) uníronse á Segunda Guerra Mundial para solucionar o atraso, a demora de tres anos de correo non entregado. Enfrontadas á discriminación (por ser negras, faltaría máis) e a un país devastado pola guerra conseguiron clasificar antes de tempo máis de 17 millóns de pezas de correo. O de antes de tempo era precisamente para demostrar que, a pesar de ser negras, podían. Como puideron recibiron parabéns e condecoracións. Se non puideran, fixo que sería por ser negras.

Finca Fierro. Barbadás. Sábado, 8 de novembro de 2025